توجه سیاحان به (شب قدر) -  نسخه ای 400 ساله از ترجمه قرآن در کتابخانه ملی
سرویس فرهنگ و هنر - «پیترو دلاواله» سیاح ایتالیایی در سفرنامه خود به شب شهادت حضرت علی (ع) و دسته‌های عزاداری که مردم در این ایام برگزار کرده‌اند، اشاره کرده است.

بالغ بر صدها نسخه ترجمه از قرآن کریم به زبان های مختلف از جمله فرانسوی، آلمانی، انگلیسی، اسپانیایی، روسی، چینی، سوئدی در تالار ایرانشناسی و اسلام شناسی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نگهداری می شود.

بخشی از این ترجمه ها در جهان غرب انجام شده و بخش دیگری مربوط به آثاری است که در داخل کشور از سوی برخی موسسات و انجمن ها چون  «جامعه المصطفی» جمع آوری شده است. به عبارت دیگر در این زمینه دو دسته منبع وجود دارد که دسته نخست مربوط به چاپ در خارج از کشور می شود و بخشی نیز در داخل ایران به چاپ رسیده اند.

تعداد منابع مربوط به ترجمه های قرآن کریم به دلیل نقطه توجه پژوهشگران در مقایسه با سایر آثار در حوزه اسلام شناسی بیشتر است. نخستین ترجمه های صورت گرفته از قرآن کریم اغلب از سوی کشیش ها و افرادی که در ارتباط مستقیم با مذهب بودند؛ انجام شده است. بخشی از ترجمه ها به حوزه اسلام پژوهی مرتبط است و بخش دیگر به منظور تبادل نظر میان ادیان انجام شده است.

نسخه ای از قدیمی ترین ترجمه قرآن کریم که در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نگهداری می شود مربوط به سال ۱۶۴۷ میلادی، حدود ۴۰۰ سال قبل است که از سوی «آندره دوریه»، سرکنسول فرانسه در استانبول انجام شده است. او برای نخستین بار، قرآن کریم را به صورت مستقیم و بی واسطه از عربی به فرانسه ترجمه کرد.

به گفته رئیس گروه ایران شناسی و اسلام شناسی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، این ترجمه برای نخستین بار در سال ۱۶۴۷ میلادی در پاریس منتشر شد و تا سال ۱۷۷۵ میلادی چندین بار تجدید چاپ شد و به دلیل دقت بالا مترجم در انتقال مفاهیم قرآن، به عنوان منبعی برای ترجمه قرآن به سایر زبان های اروپایی مورد استفاده قرار گرفته است.

دیگر ترجمه ای که از قرآن کریم به زبان فرانسه در تالار ایرانشناسی و اسلام شناسی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نگهداری می شود از سوی آلبرت کازیمیرسکی در سال ۱۸۵۹ میلادی صورت گرفته است.  

کلود اتی ین ساواری خاورشناس فرانسوی یکی دیگر از مترجمان قرآن به زبان فرانسوی است که در سال ۱۸۸۳ میلادی انجام شده است.  در سال های اخیر نیز آثار جدیدی به چاپ رسیده است.

پرفسور یاکو هامین آنتیلا، اسلام پژوه فنلاندی در سال ۱۹۹۵ دو اثر مهم قرآن کریم و شاهنامه فردوسی را نیز ترجمه کرد.

در ارتباط با منابع ترجمه شده انگلیسی قرآن کریم که در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران موجود است می توان به ترجمه صورت جورج سیل در سال ۱۸۲۵ میلادی اشاره کرد. این اثر نیز به طور مستقیم از زبان عربی ترجمه شده است و از این جهت بسیار حائز اهمیت است.

از دیگر ترجمه های قرآن کریم به زبان انگلیسی می توان به اثری از آلودوموریس وری اشاره کرد، این کتاب که در سال ۱۸۸۲ به چاپ رسید جزو آثار قدیمی ترجمه قرآن کریم به زبان انگلیسی محسوب می شود.

آلمانی ها نیز در حوزه اسلام پژوهی حضور چشم گیری داشته اند، اما در حوزه ترجمه قرآن، « تئودور نُلدِکه » سرآمد مترجمان آلمانی است. این مترجم در سال ۱۸۶۰ میلادی قرآن را ترجمه کرده است. در برخی از  ترجمه های قرآنی، اسلام پژوهان غربی، تفسیر هم آورده اند که می توان به اثر «نُلدِکه» اشاره کرد.

علاوه بر ترجمه ها و تفاسیر قرآن کریم مجموعه ای از فرهنگ ها و دایره المعارف های قرآنی در تالار ایرانشناسی و اسلام شناسی کتابخانه ملی ایران وجود دارد که می توان به مجموعه 6 جلدی انتشارات بریل اشاره کرد که جزو کتاب های پایه و مرجع محسوب می شوند و برای کاربران و پژوهشگران قرآن شناسی منابع مهمی است.

بخشی از آثار پژوهشگران در رابطه با منابع اسلام شناسی مربوط به مطالعات تطبیقی می شود که از جمله می توان به وجود آثاری در کتابخانه ملی ایران با عناوینی چون «قرآن و حقوق بشر در اسلام» منبعی سیزده جلدی و «قرآن و دانش انسان» اشاره کرد.

توجه به آداب و سلوک در ماه رمضان و خاصه مراسم شب احیا در سفرنامه ها به خوبی به چشم می خورد به طوری که سیاحانی چون «شاردن»، «کمپفر»، «کاتوف»، «پترو دلاواله»، «فوروکاوا»، «ماساهارو» و «رنه دالمانی» در سفرنامه های خود به جنبه های مختلفی از ماه رمضان و روزه داری ایرانیان مانند بیدار شدن در وقت سحری، نخوردن و نیاشامیدن در طول روز، شلیک توپ در میادین شهر به وقت سحر و افطار و شور و شوق میان مردم و کسبه به منظور تدارک و آماده شدن افطاری اشاره کرده اند.

توجه سیاحان به (شب قدر) -  نسخه ای 400 ساله از ترجمه قرآن در کتابخانه ملی

«انگلبرت کمپفر» پزشک و طبیعی دان اهل آلمان که در عهده شاه سلیمان صفوی به ایران آمده بود در سفرنامه خود به مراسم های افطار و نیایش های شب های قدر و رفتن مردم به مساجد اشاره کرده و مطالبی را درباره شب زنده داری و نیایش ایرانیان در روزهای ۱۹، ۲۱ و ۲۳ ماه رمضان نوشته است.

همچنین «پیترو دلاواله» سیاح ایتالیایی در سفرنامه خود به شب شهادت حضرت علی (ع) و دسته های عزاداری که مردم در این ایام برگزار کرده اند؛ اشاره کرده است.

منبع : خبرگزاری فارس