روایت ملتهب علفزار از حادثه واقعی تعرض گروهی دهه 90  -  پرونده های جنجالی که پایشان به سینما رسید  -  از  شهلا جاهد تا اولین قاتل زن سریالی ایران
سرویس فرهنگ و هنر - به بهانه اکران فیلم سینمایی علفزار اولین ساخته بلند کاظم دانشی که روایتی ملتهب از ماجرای پرونده تجاوز گروهی دهه ۹۰ را به تصویر کشیده است مروری کرده‌ایم بر برخی آثار سینمایی که پرونده‌های واقعی حوادث را دستمایه ساخت فیلم کرده اند.

به گزارش سرویس فرهنگ و هنر برخط نیوز به نقل از همشهری - وجیهه امیرخانی: فیلم سینمایی «علفزار» اولین ساخته بلند کاظم دانشی به تهیه کنندگی بهرام رادان که این روزها مورد توجه منتقدان و مخاطبان قرار گرفته و به یکی از پروفروش های تابستان ۱۴۰۱ تبدیل شده روایتی سینمایی از سوژه خبری داغ حوادث سال ۱۳۹۰ و ماجرای تعرض گروهی در خمینی شهر اصفهان بوده که تکانه های شدیدی را به فضای اجتماعی آن سال ها وارد کرد و رسانه ها به شکل گسترده ای به آن پرداختند.

با توجه به اینکه حوادث و اتفاقاتی تلخ از این جنس در همه ابعاد می تواند نبض احساسات عموم مردم جامعه را در دست گیرد و او  را با خود همراه کند در این گزارش مروری کرده ایم بر برخی فیلم ها در سینمای ایران که سازندگان آن سوژه های خود را از دل پرونده های جنایی، امنیتی و سیاسی  پیدا کرده اند. آنچه مشخص است در این مجال کوتاه تنها فرصت پرداختن به تعداد اندکی از مهم ترین آثار سینمایی موجود بوده است.  

روایت ملتهب علفزار از حادثه واقعی تعرض گروهی دهه 90  -  پرونده های جنجالی که پایشان به سینما رسید  -  از  شهلا جاهد تا اولین قاتل زن سریالی ایران

شب های تهران (۱۳۷۹)

«شب های تهران» یکی از پرفروش ترین آثار سینمایی است که در مدت زمان کوتاهی پس از وقوع قتل های دنباله دار و خبرساز قاتلی موسوم به خفاش شب ساخته شد. در نیمه های دهه ۷۰ قاتلی میانسال ملقب به خفاش شب از جنایت هولناکی در رابطه با زنان و دخترانی تهران و حومه پرده برداشت و جامعه آن روزها را به شدت تحت تاثیر التهاب خبری قرار داد. این فیلم به کارگردانی داریوش فرهنگ و حضور میترا حجار، شقایق فراهانی و فرهاد آئیش با تصویری کردن  داستانی در دل حادثه هولناک آن سال ها فروش قابل توجهی را در گیشه به دست آورد.

در این فیلم دو دختر دانشجو (شیرین و مینا) در حال تحقیق بر روی قتل های زنجیره ای قاتلی شبیه خفاش شب هستند که دختران و زنان جوان چشم آبی را شکار می کند و به قتل می رساند. تلاش این دو دانشحو سبب تهدید آنها از سوی قاتل می شود و... پیکان سفید و شکار شبانه زنان از عناصر نمادینی است که خاطره خفاش شب را در ذهن مخاطبان تداعی می کرد.

روایت ملتهب علفزار از حادثه واقعی تعرض گروهی دهه 90  -  پرونده های جنجالی که پایشان به سینما رسید  -  از  شهلا جاهد تا اولین قاتل زن سریالی ایران

ارتفاع پست (۱۳۷۹)

«ارتفاع پست» به کارگردانی ابراهیم حاتمی کیا و نویسندگی اصغر فرهادی و حضور بازیگرانی نظیر حمید فرخ نژاد، لیلا حاتمی، گوهر خیراندیش، امیر آقایی یکی دیگر از ماندگارترین آثار سینمایی درباره  پرونده امنیتی واقعی است. ماجرای ربودن هواپیما در ۲۳ آذر ۱۳۷۹ در مسیر اهواز به بندرعباس که توسط خالد حردانی و تعدادی از اقوام او رخ داد دستمایه فیلمنامه ای به قلم اصغر فرهادی و کارگردانی حاتمی کیا در همان سال پایانی دهه ۷۰ شد.

اگرچه این هواپیماربایی به سرانجام نرسید و همه عوامل آن پس از درگیری با گارد پرواز دستگیر شده و متهمان به اعدام و حبس ابد محکوم شدند اما توانست فیلمی را در تاریخ سینمای ایران ماندگار کند که به اعتقاد برخی منتقدان آخرین اثر قابل توجه و بررسی ابراهیم حاتمی کیا در قیاس با آثار سال های اخیر اوست. روایتی بدون اغراق و درشت گویی و اتکای صرف به شعارهای ایدئولوژیک که یک حادثه امنیتی ملتهب را از دریچه چشم خانواده پرجمعیت جنوبی روایت می کند. در ارتفاع پست زندگی مرد جوانی به نام قاسم  روایت می شود  که به امید پیدا کردن کار برای خانواده و دوستانش در یک شرکت صنعتی بندرعباس آن ها را سوار هواپیما می کند اما...

این فیلم با حضور در بخش سودای سیمرغ بیستمین دوره جشنواره فیلم فجر علاوه بر نامزدی در بخش بازیگری نقش اول مرد(حمید فرخ نژاد) و بهترین بازیگر نقش مکمل زن (گوهر خیراندیش) سیمرغ بهترین فیلم و بهترین کارگردانی را به دست آورد.  همچنین با جلب نظر مخاطبان و منتقدان، سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران را هم از آن خود کرد.

روایت ملتهب علفزار از حادثه واقعی تعرض گروهی دهه 90  -  پرونده های جنجالی که پایشان به سینما رسید  -  از  شهلا جاهد تا اولین قاتل زن سریالی ایران

 چ (۱۳۹۲)

«چ» به کارگردانی ابراهیم حاتمی کیا و  حضور چهره هایی نظیر فریبرز عرب نیا، بابک حمیدیان، سعید راد و مریلا زارعی، داستان دو روز از زندگی شهید مصطفی چمران را در نبرد پاوه روایت می کند. «چ» در حقیقت درباره روزگاری است که جنگ در کردستان بالا گرفته و شهید چمران برای فرماندهی عملیات و پایان دادن به غائله های پاوه وارد این شهر می شود و با ماجراهایی روبرو می شود.

این فیلم اگرچه در سینمای نمادین و شعاری حاتمی کیا با بخش هایی از زندگی شهید چمران فاصله گرفته اما به هر تقدیر به عنوان فیلمی برگرفته از ماجرایی واقعی در دل تاریخ معاصر ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است و در سال ۱۳۹۶ توانست ۶ سیمرغ بلورین از سی و دومین جشنواره فیلم فجر را برای تیم سازندگان خود به ارمغان آورد.

جالب توجه اینکه ابراهیم حاتمی کیا از این فیلم به عنوان آخرین حرف خود نام برد در حالی که همچنان فیلم های دیگری را روانه جشنواره فیلم فجر و اکران عمومی کرده است.

روایت ملتهب علفزار از حادثه واقعی تعرض گروهی دهه 90  -  پرونده های جنجالی که پایشان به سینما رسید  -  از  شهلا جاهد تا اولین قاتل زن سریالی ایران

ایستاده در غبار (۱۳۹۴)

«ایستاده در غبار» اولین ساخته محمد حسین مهدویان با نقش آفرینی هادی حجازی فر یکی دیگر از آثاری است که براساس برش هایی واقعی از زندگی حاج احمد متوسلیان ساخته شده است.  احمد متوسلیان که فرماندهی لشکر ۲۷ محمد رسول الله را در سال های آغازین جنگ تحمیلی برعهده داشت در سال ۱۳۶۱ در کنار دیگر همرزمانش در مسیر طرابلس به بیروت به دست نیروهای حزب فالانژ لبنان به اسارت درآمد.

بخشی از این فیلم روایت هایی از خانواده، رفقا و همرزمان حاج احمد متوسلیان را درباره او بازگو می کند و بخشی دیگر صدای واقعی و مستند او در سخنرانی ها با بازی تحسین برانگیز هادی حجازی فر در نقش حاج احمد است. ایستاده در غبار که به عنوان اثری مستند-درام برای حضور در بخش نگاه نو سی و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر انتخاب شد توانست نگاه مخاطبان و منتقدان سینما را به ظهور یکی از استعداد جوان دهه ۹۰ جلب کند. مهدویان با این فیلم سیمرغ بلورین بهترین فیلم جشنواره فیلم فجر ۱۳۹۴ را  از آن خود کرد.  

روایت ملتهب علفزار از حادثه واقعی تعرض گروهی دهه 90  -  پرونده های جنجالی که پایشان به سینما رسید  -  از  شهلا جاهد تا اولین قاتل زن سریالی ایران

خشم و هیاهو (۱۳۹۴)

«خشم و هیاهو» به کارگردانی هومن سیدی و حضور نوید محمدزاده و طناز طباطبایی و رعنا آزادی ور، بازنمایی سینمایی از پرونده جنجالی شهلا جاهد، همسر دوم ناصر محمدخانی بازیکن مشهور فوتبال است.  روایت داستانی این فیلم درباره خواننده ای مشهور به نام خسرو و زندگی عاشقانه او با همسرش است. خسرو در میان طرافدارانش رابطه با دختری را آغاز می کند  و همین رابطه منجر به قتل همسر اول او در خانه و اتاق خوابش می شود. مشابه همان ماجرایی که زندگی خانواگی ناصر محمدخانی را در عالم واقعیت دستخوش اتفاقات فراموش نشدنی کرد.

 خدیجه جاهد، معروف به شهلا همسر موقت ناصر محمدخانی  به اتهام قتل لاله سحرخیزان، همسر دائم محمدخانی، در  مهر ۱۳۸۱ در خانه اش،  به قصاص محکوم شد و بعد از گذشت ۸ سال پرفراز و نشیب و التهابی که جامعه خبری آن سال ها را درگیر کرده بود در بامداد ۱۰ آذر ۱۳۸۹ در زندان اوین به دار آویخته شد.

این فیلم در سی و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر برنده جایزه بهترین فیلمبرداری شد. هومن سیدی هم برای کارگردانی خشم و هیاهو جایزه ویژه هیئت داوران را از آن خود کرد.

ناگفته های همسر جدید ناصر محمدخانی | ناصر عاشق «لاله» و «شهلا» پرستو بود | اسم شهلا می آید ناصرخان بی خواب می شود

روایت ملتهب علفزار از حادثه واقعی تعرض گروهی دهه 90  -  پرونده های جنجالی که پایشان به سینما رسید  -  از  شهلا جاهد تا اولین قاتل زن سریالی ایران

چهارراه استانبول (۱۳۹۶)

«چهارراه استانبول» به کارگردانی مصطفی کیایی اثر دیگری ست برگرفته ازحادثه واقعی آتش سوزی ساختمان پلاسکو و شهادت نزدیک به ۲۰ تن از آتش نشانان فداکار. در داستان این فیلم، احد کارگر یکی از تولیدی های ساختمان پلاسکو است د رابطه عاشقانه اش با دختری به نام لادن با مخالفت هایی روبرو می شود شب قبل از حادثه، لادن از خانه فرار می کند و در همان تولیدی که احد آنجا کار می کند پنهان می شود. صبح روز بعد ساختمان پلاسکو آتش گرفته و لادن در یکی از طبقات آن گیر کرده است...

این فیلم که در کوتاه ترین زمان ممکن بعد از وقوع حادثه پلاسکو ساخته و به جشنواره سی و ششم فیلم فجر رسید گذشته از پرداخت سرراست یک ملودرام عاشقانه در دل یک آتش سوزی بزرگ، جسارت قابل تحسین مصطفی کیایی را با توجه به بضاعت اندک سینمای ایران در انجام بیگ پروداکشن هایی نظیر پروژه پلاسکو به سینمای ایران شناساند.

چهارراه استانبول با حضور بهرام رادان، محسن کیایی، ماهور الوند و سحر دولتشاهی برای نخستین با در سی و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد.

چهارراه استانبول درباره پلاسکو نیست

روایت ملتهب علفزار از حادثه واقعی تعرض گروهی دهه 90  -  پرونده های جنجالی که پایشان به سینما رسید  -  از  شهلا جاهد تا اولین قاتل زن سریالی ایران

عنکبوت (۱۳۹۸)

عنکبوت به کارگردانی ابراهیم ایرج زاد و نویسندگی اکتای براهنی فیلم دیگری است که به سراغ پرونده جنایی ملتهب سال ۱۳۷۹ رفته و ماجرای زندگی سعید حنایی ملقب به قاتل عنکبوتی در مشهد را به تصویر کشیده است. سعید حنایی قاتل زنجیره ای  بود که با به دام انداختن زنان خیابانی مشهد جامعه آن سال ها را به شدت تحت تاثیر خود قرار داد. او که ۱۶ زن را به قتل رسانده بود در ۴۰ سالگی در مشهد اعدام شد.

محسن تنابنده در این فلیم نقش سعید حنایی را به عهده دارد و با گریم قابل تحسین شباهت های بی نظیری به این قاتل زنجیره ای پیدا کرده است. ساره بیات، ماهور الوند و شیرین یزدان بخش از دیگر بازیگرانی هستند که در این فلم جلوی دوربین رفته ند.

عنکبوت در جشنواره سی و هشتم فیلم فجر گرفتار حواشی شد و از اکران بازماند اما دو سال بعد و در زمستان ۱۴۰۰ رنگ پرده سینما را دید و گیشه موفقی را هم تجربه کرد. ایرج زاد  «تابستان داغ» را هم در کارنامه سینمایی خود دارد که در سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر با نامزدی در ۱۳ رشته، رکورددار بیشترین تعداد نامزدی شد و درنهایت ۲ سیمرغ بهترین فیلمبرداری و تدوین را از آن خود کرد.  

زندگی قاتلی که می خواست جامعه را از فساد نجات دهد | ترسناک ترین مادر سینمای ایران را اینجا ببینید | با «عنکبوت» درهای بسته را باز کردم

روایت ملتهب علفزار از حادثه واقعی تعرض گروهی دهه 90  -  پرونده های جنجالی که پایشان به سینما رسید  -  از  شهلا جاهد تا اولین قاتل زن سریالی ایران

ماجرای نیمروز؛ رد خون (۱۳۹۷)

بر اساس واقعه  سیاسی حمله مجاهدین و منافقین به ایران پس از پایان جنگ از سمت مرزهای غربی کشور و کشتار بی رحمانه زنان، کودکان و مردان این سرزمین است. روایت کلی این فیلم که با حضور چهره هایی نظیر هادی حجازی فر، جواد عزتی، محسن کیایی و بهنوش طباطبایی پیرامون اتفاقات بعد از پایان جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۶۷ و عملیات مرصاد می گذرد روایتی از دلاوری های نیروهای امنیتی کشورمان در مواجهه با نفوذی های سازمان مجاهدین خلق پس از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ است. با ارسال دو مأمور امنیتی به بغداد می خواهند قبل از شروع عملیات فروغ جاویدان، عباس زریباف فرمانده این عملیات را ترور کنند. اما داستان طور دیگری رقم می خورد.  

«ماجرای نیمروز» را می توان دستاوردی نه تنها برای دراماتیزه کردن تاریخ سینمای ایران دانست که حال وهوای تریلرهای سیاسی – جاسوسی دهه های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ سینمای آمریکا را زنده می کند. احساسی از وحشت دائمی آن دوره که در تمام طول فیلم، زیر پای تماشاگر خالی می کرد. این فیلم علاوه بر نامزدی در همه بخش ها سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری و طراحی لباس و بهترین جلوه های ویژه میدانی را برای فلیمساز به ارمغان آورد. و در گیشه فروش قابل توجهی را نصیب چرخه اقتصادی سینما کرد.

روایت ملتهب علفزار از حادثه واقعی تعرض گروهی دهه 90  -  پرونده های جنجالی که پایشان به سینما رسید  -  از  شهلا جاهد تا اولین قاتل زن سریالی ایران

شبی که ماه کامل شد (۱۳۹۷)

«شبی که ماه کامل شد»   ساخته نرگس آبیار فیلم مهم دیگری درباره واقعه مهم تاریخ معاصر و درباره دستگیری عبدالمالک ریگی در آسمان ایران است. این فیلم براساس داستان واقعی قتل فائزه و برادرش، همسر و برادر زن عبدالحمید ریگی به دست عبدالمالک و عبدالحمید ریگی ساخته شده است. عبدالمجید ریگی مشهور به عبدالمالک ریگی رهبر پیشین گروه تروریستی جندالله بود که علیه نظام جمهوری اسلامی ایران فعالیت مسلحانه می کرد. ریگی سرکرده این این گروه که متهم به «قاچاق مواد مخدر، آدم ربایی و ترور مردم عادی و نظامیان ایرانی  بود در اسفند ۱۳۸۸ با اقدامات  وزارت اطلاعات و طی عملیاتی ماهرانه در آسمان ایران دستگیر شد.

در این فیلم که برای نخستین بار در سی و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد و با نامزدی در ۱۳ رشته این جشنواره، توانست ۶ سیمرغ بلورین بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر نقش اول مرد، بهترین بازیگر نقش اول زن، بهترین بازیگر نقش مکمل زن را به خود اختصاص دهد هوتن شکیبا، الناز شاکردوست، پدرام شریفی و فرشته صدرعرفایی حضور دارند.

روایت ملتهب علفزار از حادثه واقعی تعرض گروهی دهه 90  -  پرونده های جنجالی که پایشان به سینما رسید  -  از  شهلا جاهد تا اولین قاتل زن سریالی ایران

علفزار (۱۴۰۰)

«علفزار» به عنوان اولین فیلم بلند کاظم دانشی روایتی تازه از یکی از مهم ترین و پرچالش ترین پرونده های جنایی دهه ۹۰ است. حادثه ای که به حادثه خمینی شهر شناخته شد و درباره تجاوز گروهی در یکی از روستاهای نزدیک خمینی شهر استان اصفهان است.

در ماجرای واقعی این حادثه که واکنش های گسترده ای را  به دنبال داشت، ۱۳ زن و مرد جوان در یکی از باغ های شهرستان خمینی شهر از سوی مردانی غریبه مورد آزار و اذیت قرار گرفتند. هر چند دانشی درباره انتخاب پرونده های مورد نظر در این فیلم گفته است: «داستان «علف زار» درباره پرونده خمینی شهر نیست و به نوعی روایت گر فجایع و تجاوزهایی است که در باغ ها اتفاق می افتد.» اما پیرنگ اصلی داستان علفزار به خوبی حادثه خمینی شهر را در ذهن مخاطب بازنمایی می کند.

این فیلم با محوریت بازپرس پرونده و بازی متفاوت پژمان جمشیدی در این نقش به عنوان یک درام دادگاهی از طریق پیوند خرده داستان هایی که هر کدام ردی از یک جرم و بزه اجتماعی را با خود دارند باآغازی تلخ و تکان دهنده، البته به پایانی عقیم و ناتمام می رسد.

این فیلم بیش از آنکه روایتی تخت و ژورنالیستی از این پرونده جنایی را در قاب های سینمایی نشان بدهد وجوه پیچیده تر انسانی را پیش روی مخاطب می گشاید و بیش از هر پیامی؛ قضاوتی درباره  خود قضاوت کردن است. در این فیلم علاوه بر پژمان جمشیدی، سارا بهرامی، ستاره پسیانی، ترلان پروانه، مائده طهماسبی، فرخ نعمتی، مهران امام بخش و سیروس همتی جلوی دوربین رفته اند.

علفزار در بخش سودای سیمرغ چهلمین دوره جشنواره فیلم فجر در ۱۳ رشته نامزد و در نهایت برنده ۴ جایزه بهترین صداگذاری، بهترین تدوین، بهترین نقش مکمل زن و بهترین فیلمنامه شد.  

ببینید | صحنه تکان دهنده از اعتراف سارا بهرامی درباره ماجرای تلخ «علفزار»

ببینید | جدال لفظی پژمان جمشیدی و سارا بهرامی در دادگاه

روایت ملتهب علفزار از حادثه واقعی تعرض گروهی دهه 90  -  پرونده های جنجالی که پایشان به سینما رسید  -  از  شهلا جاهد تا اولین قاتل زن سریالی ایران

طلاخون ( ۱۳۹۹)

«طلاخون» با نام سابق «خورشید همچنان می درخشد» به کارگردانی ابراهیم شیبانی و تهیه کنندگی حسن کلامی فیلم دیگری در همین رابطه است که پس از چند سال دوری و حضور دوباره شهاب حسینی بر پرده سینما پرونده نخستین قاتل زن سریالی در ایران را دستمایه فیلم خود قرار داده است.

این فیلم تازه اکران شده که در سی و نهمین جشنواره فیلم فجر هم حضور داشت برای سوژه یابی به سراغ پرونده عجیب و فراموش نشدنی مهین قدیری نخستین قاتل زن سریالی ایران رفته است. زن جوانی که مادر دو فرزند کوچک است و با انجام قتل هایی، عنوان اولین قاتل زن سریالی ایران را به خود اختصاص داد. این زن در حالی که مادر است، مرتکب قتل می شود و  جنایات او ارتباط مستقیمی با حس مادرانگی او دارد. مهین قدیری که درزمان ارتکاب قتل ها ۳۲ سال سن داشت، دلیل قتل هایش را فقر و نیاز مالی برای درمان یکی از دو فرزندش اعلام کرده بود.

در فیلم «طلا خون» تلاش شده تا به لایه های روانشناسانه شخصیت مهین قدیری بپردازد و بیش از آنکه مخاطب را درگیر جاذبه های حادثه ای قتل ها کند با برانگیختن حس همدلی به تنش های روانی ذهن مهین و زندگی که پشت سر گذاشته بپردازد. از این منظر طلا خون در قالب یک سایکو درام نگاه مثبتی از سوی منتقدان متوجه خود کرده است. همچنین حضور شهاب حسینی در نقش پلیس کلیشه پسند ایرانی، ظرافت های رفتاری یک انسان را هم در مواجه با چنین پرونده هایی به خوبی به تصویر کشیده است.

منبع : همشهری آنلاین

آخرین اخبار سرویس فرهنگ و هنر