آیا پرده نقره ای سینما جادوی خود را از دست داده است؟  -  منتقد و پژوهشگر سینما: آمارها نشان می دهد سینما همچنان جذاب و قدرتمندترین هنر جهانی است
سرویس فرهنگ و هنر - رضا درستکار نویسنده، منتقد و کارشناس سینما و تلویزیون می‌گوید: بسیاری از بازیگران ستاره در سینمای جهان، نظیر لئوناردو دیکاپریو، ویل اسمیت، ‌برد پیت و...بالای ۲۰-۲۵ میلیون دلار دستمزد می‌گیرند. این رقم‌ها در هیچ دوره‌ای از تاریخ سینمای جهان سابقه نداشته است.

به گزارش سرویس فرهنگ و هنر برخط نیوز به نقل از همشهری - وجیهه امیرخانی: یکی از بیشترین صداهایی که این روزها (به ویژه طی ۲-۳ سال اخیر و با آمدن پاندمی کرونا) در صدر اخبار سینمایی شنیده می شود؛ عباراتی نظیر «سینما مرده است»، «سینما جذابیت خود را از دست داده است»، «سینما ورشکسته است»، «پرده نقره ای دیگر جادو نمی کند» و عباراتی از این قبیل است. یکی از فیلمسازان مطرحی که عنوان سینمای مرده را مطرح  و بارها بر آن تاکید کرده بهروز افخمی است. البته که طرح چنین موضوعاتی نیاز به تحلیل و بررسی دقیق و ارائه آمارهای مشخص و قابل محاسبه ای دارد. اما اینکه تا چه حد این مفاهیم کلی اوضاع سینما را چه در جهان و چه در ایران برای مخاطب امروز تشریح و تبیین می کند موضوعی است که درباره آن با رضا درستکار نویسنده، مستندساز، منتقد و کارشناس سینما و تلویزیون گپ و گفتی صمیمانه انجام داده ایم.

کارگردان مستندهایی نظیر «فریدون گله کجاست؟» در پاسخ به این پرسش کلی که آیا سینما به طور کلی جاذبه خود را از دست داده و جادوی گذشته را برای مخاطب ندارد، می گوید: من با قطعیت این پاسخ روشن را به نظریه پردازان غیرسینمایی که چنین فرضیه بی اساسی را مطرح می کنند می گویم که سینما نه تنها جاذبه خود را از دست نداده بلکه مسیر خود را همچنان محکم و پرشورتر از گذشته و رو به جلو می پیماید. به هر حال برای طرح چنین موضوعاتی باید متر و معیار مشخصی وجود داشته باشد.

دستمزدهای میلیاردی و آمار فروش در سینمای جهان

این کارشناس سینما ادامه می دهد: آنچه که در هالیوود و بالیوود به عنوان نماد سینمای صنعتی در جهان در حال رخ دادن است نشان از پویایی و حرکت رو به جلو است. در کشورهای در حال توسعه یا حتی توسعه یافته نظیر بلژیک برای حفظ بدنه اصلی سینمای داخلی، سینمای تجاری جهان(هالیوود و بالیوود) را از سبد اکران سینماها حذف می کنند تا سینما بومی و داخلی شان پا بگیرد. اما  در کشور ما به طور کلی همه سینمای جهان حذف و نادیده گرفته شده تا سینمای داخلی آسیب نبیند. به گفته این منتقد سینما چنین رویکردی در سینما نتایج مثبتی نداشته و زمان آن رسیده که در آن تجدید نظر کنند.

به نظر می رسد مهم ترین شاخصی که می توان دال بر پویایی و حرکت سینمادر نظر گرفت آمار فروش و مقایسه آن با سال های گذشته است. درستکار منتقد و نویسنده سینما تلویزیون در این باره اظهار می کند: مقایسه فروش فیلم ها و راندمان قابل توجه فروش گیشه سینمای آمریکا، درآمد بازیگران مطرح طی یک سال گذشته نشان می دهد که سینما قوی تر از سال و سال ها پیش مسیر خود را ادامه می دهد و تاریخ سازی می کند. تام کروز برای فیلم تاپ گان: ماوریک (Top Gun: Maverick) (محصول ۲۰۲۲ ) ۱۰۰میلیارد تومان دستمزد گرفته است.

او با اشاره به دستمزد دیگر چهره های مطرح دنیای بازیگری در جهان می گوید: ۲۰-۲۵ بازیگر ستاره در دنیا نظیر لئوناردو دیکاپریو، ویل اسمیت، برد پیت، دوئین جانسون، تام هاردی، دنزل واشنگتن و...بیش از ۲۰-۲۵ میلیون دلار دستمزد می گیرند. این رقم ها در هیچ دوره ای از تاریخ سینمای جهان سابقه نداشته است.

آیا پرده نقره ای سینما جادوی خود را از دست داده است؟  -  منتقد و پژوهشگر سینما: آمارها نشان می دهد سینما همچنان جذاب و قدرتمندترین هنر جهانی است

بودجه ۱۰۰ میلیون دلاری  اوپنهایمر (Oppenheimer) اثر کریستوفر نولان 

این منتقد سینما اضافه می کند: فیلم اوپنهایمر (Oppenheimer) اثر کریستوفر نولان که این روزها موضوع بحث و نظر سینماگران است با بودجه ای بالغ بر ۱۰۰ میلیون دلار ساخته شده است. به عبارتی مجموع فروش ۱۵ فیلم در سال ۲۰۲۱ رقمی بالغ بر ۳ میلیارد دلار در هالیوود عنوان شده است. یعنی به طور متوسط هر فیلم رقمی حدود ۲۰۰ میلیون دلار فروش داشته است.

درستکار با اشاره به رشد قابل توجه فروش فیلم ها در سینمای صنعتی می گوید: فروش گیشه سینمای هالیوود در سال ۲۰۲۲ رشد ۱۱ درصدی داشته است. در سال ۲۰۲۱ بیش از ۲۷۰ فیلم به اکران و نمایش رسیده است. این منتقد سینما با طرح دلایل مذکور فرضیه ورشکستگی یا بی جاذبه بودن سینما در دنیای امروز را رد می کند و می گوید: آیا چنین سینمایی در شرایط اغما و ورشکستگی به سر می برد؟  

طرح چنین ادعاهایی شاید در فضای رقابتی و ورود بی سابقه مدیاهایی نظیر سینمای خانگی، پلتفرم ها و وی او دی ها و دیگر رسانه هایی است که به تدریج جای خود را در دل مخاطب علاقمند به سینما باز کرده است. درستکار در این باره توضیح می دهد: به هر حال طرح چنین موضوعات کلی که از سوی برخی سینماگران مطرح می شود نه تنها مبنای آماری دقیق و درستی ندارد بلکه جای تحقیق و بررسی عالمانه ای در این حوزه را باز می کند.

این منتقد و کارشناس سینما در اثبات بی پایه و اساس بودن چنین ادعایی فیلم «تایتانیک» را مثال می زند که در تاریخ ۱۱۰ ساله کمپانی پارامونت حدود ۶۶۰ میلیون دلار فروش داشته و عنوان پرفروش ترین فیلم استودیویی محسوب می شد در حالی که همین کمپانی در سال ۲۰۲۲ با فروش یک میلیارد دلار رکورد فروش خود را شکسته است. این دستاورد در سینما بی سابقه است.

آیا پرده نقره ای سینما جادوی خود را از دست داده است؟  -  منتقد و پژوهشگر سینما: آمارها نشان می دهد سینما همچنان جذاب و قدرتمندترین هنر جهانی است

آنچه بر سر سینمای هنری می آید

اما آیا رد ادعای رسیدن سینما به پایان خط و در مخاطره افتادن موجودیت آن شامل سینمای هنری و مستقل هم می شود. نویسنده کتاب فریدون گله (زندگی و آثار) در پاسخ به این سوال می گوید: اشاره به این نکته لازم است که هر قدر سینمای تجاری گام های محکم و استوارتری نسبت به گذشته بر می دارد فضا را برای سینمای هنری و به نوعی سینمای مستقل تنگ و محدودتر می کند. وضعیت سینمای هنری در دنیا نسبت به دوران طلایی خود در دهه ۷۰ و ۸۰ میلادی دچار افت قابل توجهی شده است و اساسا به به همین دلیل جشنواره هایی نظیر کن و ونیز از اعتبار بیشتری برخوردار شده اند. به اعتقاد این منتقد و پژوهشگر سینما این جشنواره ها در حقیقت محلی برای عرضه و بازگشت سرمایه آثار هنری سینما در دنیا هستند  و به هر حال با برگزاری آنها جا برای دیده و عرضه شدن سینمای غیرآمریکایی و هنری باز می شود.

درستکار در ادامه با اشاره به سینمای تجاری غیرآمریکایی نظیر سینمای چین که طی سال های اخیر سایه به سایه سینمای هالیوود گام هایی برداشته، می گوید: نکته جالب اینکه سینمای چین طی ۲ سال گذشته توانسته آمار فروش خود را (البته با توجه جمعیت یک میلیاردی) به گیشه سینما در هالیوود و بالیوود نزدیک کند. چین به هر حال ظرفیت های خود را در بهره برداری از صنعت سینما افزایش داده و موفق شده حتی با فیلم های داخلی خود، رقم های بالغ بر۶۰۰-۷۰۰ میلیون دلار را در گیشه جابجا کنند.

این نویسنده و منتقد سینما تاکید می کند: با در نظر گرفتن دوران پاندمی کرونا که همه صنایع نمایشی (تئاتر، موسیقی، اپرا و سینما و ... ) را تحت تاثیر قرار داد،  سینما کماکان پرقدرت ترین هنر جهانی است.

 وی او دی ها فرزند سینما هستند یا رقیب؟

درستکار از پلتفرم ها، وی او دی ها و دیگر گونه های جدید به عنوان فرزندان سینما نام می برد و می گوید: در حقیقت آبشخور اصلی همه این قالب و مدیاهای جدیدی که پا به عرصه حیات گذاشته اند، سینماست. این مدیاهای مختلف در نقطه ای می توانند  بدرخشند و برنده باشند که از عناصر جذاب سینمایی در تولیدات خود بهره می برند یا سینماگران توانمند را در تولیدات خود به کار گیرند.

این مستندساز در پاسخ به این سوال که با توجه به شرایط مطلوب سینما در جهان چرا شرایط سینمای ایران وضعیت نابسامانی دارد تشریح می کند: این اتفاق ارتباطی به ماهیت وجودی سینما ندارد درواقع این ماحصل نظام محدود تصمیم گیری در سینمای ایران است. او در ادامه شرایط نامطلوب سینما را حاصل نگاه نادرست به مقوله سینما می داند .

آیا پرده نقره ای سینما جادوی خود را از دست داده است؟  -  منتقد و پژوهشگر سینما: آمارها نشان می دهد سینما همچنان جذاب و قدرتمندترین هنر جهانی است

نیازهای اولیه جایی برای پرداختن به هنر باقی نمی گذارد

  این منتقد با بیان این عبارت که «در کشورهای در حال توسعه فرهنگ چرخ پنجم گاری است» می گوید: در کشورهای در حال توسعه اولویت های اقتصادی به قدری سطوح اجرایی مدیریت را پر کرده که جایی برای فکر کردن به مقوله های فرهنگی باقی نمی ماند. به همین دلیل هم هزینه کردن برای فرهنگ در اولویت متولیان این حوزه نیست.

او با در نظر گرفتن همه این موارد برآیند وضعیت سینما در ایران را از جنبه های خلاقانه و هنری مثبت ارزیابی و تصریح می کند: با همه این موارد می توان به صراحت گفت در سینمای ایران همچنان هنر راه خود را پیدا می کند اگرچه کمتر محلی برای بروز می یابد اما به صورت بالقوه جریان دارد و راه و مسیری برای ابراز خود پیدا می کند.  

درستکار در تشریح معضلات فرهنگی می افزاید: دو ویژگی مهم در فرهنگ ما وجود دارد که سبب از دست دادن بسیاری سرمایه ها و به بار ننشستن آنها می شود. یکی تاخیری است که در مواجهه با رویدادهای جدید داریم و دیگر اینکه در  تصمیم گیری ها عجول هستیم. به هر حال یک گیاه هم برای بارور شدن باید آب و هوا و خاک مخصوص خودش را داشته باشد. اینکه ما در ضرب العجل چند ساله یا حتی چند ماهه انتظار دیدن محصول هنری مورد نظرمان را داشته باشیم آن هم در سینما، نه تنها بی نتیجه است که کار ابتر خواهد ماند.
 

منبع : همشهری آنلاین

اخبار گوناگون در برخط