تورم به نفع بورس است؟

تورم به نفع بورس است؟

۱۴ آذر ۱۴۰۰ - ۰۰:۳۳ زمان مطالعه : 10 دقیقه
سرویس اقتصادی - با کاهش انتظارات تورمی، بازارهای رقیب نیز عملکرد باثباتی خواهند داشت و سرمایه قدرت تفکر بیشتری پیدا کرده و اینجاست که شانس بازار سهام برای جذب پول بیشتر خواهد شد. ضمن آنکه با کاهش انتظارات تورمی، دغدغه‌‌‌های معیشتی کاهش پیدا کرده و به موجب آن سهامدار از رفتارهای هیجانی در بازار پرهیز می‌کند.

به گزارش سرویس اقتصادی برخط نیوز به نقل از فرارو - روزهای خوش بورس بازان در نیمه نخست سال۹۹ ادامه نیافت و سهامدارانی که در کمتر از ۵ ماه شاهد رشد ۳۰۰ درصدی شاخص کل بودند، حالا ۱۶ماه است که گرفتار کاهشی فرسایشی شده اند. نوساناتی که برخی آن را به تورم و برخی دیگر به دستکاری نرخ بهره ارتباط داده اند. سه سناریوی تورمی اثرگذار بر بورس می توان برشمرد؛ تورم با دستکاری نرخ بهره، تورم بدون دستکاری نرخ بهره و مهار تورم. دو سناریوی اول شاید برندگان کم شماری در بازار سهام داشته باشند؛ اما بازنده این دو سناریو، سهامداران خرد خواهند بود. در سناریوی سوم هم عموم سهامداران و هم اقتصاد ملی برنده خواهد بود. بررسی تجربیات جهانی نیز نشان می دهد رونق های پایدار ثبت شده در مهم ترین بورس ها زمانی رقم خورده که تورم در کانال یک رقمی مهار شده است. در این سناریو، رونق بخش واقعی اقتصاد با کاهش بی ثباتی ها آغاز شده و سرمایه گذاری ها نیز بهبود یافته است تا انعکاس آن در رشد سود واقعی شرکت ها، به ثبت عملکردهای درخشان در کارنامه بازارها منجر شود.

به گزارش دنیای اقتصاد، شاید خاطرات خوش بورس بازی در نیمه نخست سال ۹۹ هیچ گاه فراموش نشود. جایی که در کمتر از ۵ ماه میانگین وزنی قیمت سهام بیش از ۳۰۰ درصد رشد کرد و برخی از سهم ها در این بازه ۹۲ روزه حتی سودی ۷۰۰ درصدی از آن سهامداران خود کردند. در این برش زمانی بسیاری تصور می کردند که رشد بورس محصول تورم است. با تغییر مسیر قیمت سهام و آغاز ریزش اما سیستم ذی نفعان به بورسی ها ثابت کردند که دلیل اصلی ابرنوسان سهام در بهار ۹۹ نه افزایش تورم بلکه کاهش نرخ بهره بوده است.

اما تورم با بورس چه می کند و کنترل تورم چه وضعیتی را برای این بازار ایجاد می کند؟ آیا کاهش نرخ تورم دشمن بورس بازی است؟ سوالاتی که شاید بسیاری از بورسی ها از خود بپرسند و از آنجا که نمی توانند جواب دقیقی برای آن بیابند، با دریافت هر سیگنالی از احتمال کاهش انتظارات تورمی هراسان شده و به آب و آتش می زنند تا بتوانند سهام خود را به پول نقد تبدیل کرده و راهی بازاری شوند که در صورت کاهش تورم مورد تهدید قرار نگیرد. اما آیا واقعا بورس و افزایش تورم رابطه ای مستقیم با یکدیگر دارند؟ بررسی تجربیات جهانی در این خصوص نشان می دهد رشد و رونق های پایدار ثبت شده در مهم ترین بورس های جهانی، هیچکدام تورمی نبوده بلکه زمانی رقم خورده که تورم در کانال یک رقمی و زیر ۵ درصد مهار شده است. در این شرایط بخش واقعی اقتصاد به دلیل کاهش بی ثباتی ها حرکت خود را آغاز کرده و سرمایه گذاری ها نیز بهبود می یابد تا انعکاس آن د ر افزایش سود واقعی شرکت ها به ثبت عملکردهای درخشان در کارنامه این بازارها منجر شود.

تورم چیست؟

همه افراد کم وبیش نام تورم را هم شنیده اند و هم مفهوم آن را در زندگی با گوشت و پوست لمس کرده اند. کاهش قدرت خرید، کاهش ارزش پول کشور، افزایش قیمت کالاها و خدمات و بسیاری از موارد دیگر همگی از آثار وجود تورم هستند. از منظر علم اقتصاد، تورم (Inflation) به افزایش سطح عمومی قیمت ها در یک بازه زمانی مشخص گفته می شود. تورم، تغییر در یک شاخص قیمت است و معمولا شاخص قیمت مصرف کننده را برای آن در نظر می گیرند. شاخص قیمت مصرف کننده نیز، معیاری برای ارزیابی میانگین وزنی سبدی از کالاها و خدمات مانند غذا، حمل ونقل، بهداشت ودرمان و... است که در محاسبه تورم استفاده می شود. بانک مرکزی هر کشور، سبدی از کالاها را تعیین می کند و بر اساس تغییرات قیمت این سبد، تورم سالانه را محاسبه می کند. بر اساس آخرین آمارها نرخ تورم سالانه آبان ماه ۱۴۰۰ برای خانوار های کشور به ۴/ ۴۴ درصد رسیده که نسبت به ماه قبل، یک درصد کاهش داشته است.

برندگان بورسی رشد تورم؟

در مجموع برای افزایش نرخ تورم دو حالت کلی می توان در نظر گرفت؛ در حالت نخست، کشور همزمان با افزایش نرخ تورم شاهد دستکاری سیاستگذار در نرخ بهره باشد. در این حالت، گروه اندکی با دسترسی به منابع بانکی، سهام متورم شده را با وام های ارزان خریداری کرده و به پرتفوی خود می افزایند و در آغاز شکسته شدن حباب قیمتی سهام، آن را به قیمت بالا به فروش می رسانند؛ چراکه از مسیر حرکت پول های تخصیص داده شده به بازار - جهت حمایت- خبردار بوده و خود نیز در حرکت دادن آن به سمت دلخواه ذی نفوذ هستند. با یک بررسی ساده نیز می توان این نکته را دریافت که تمام پول هایی که برای حمایت از بازار سهام بعد از ترکیدن حباب بزرگ شده در بهار ۹۹ هدایت شد، از آن سهامی خاص شد که شاید بیشترین نقش را در جهت دهی به شاخص کل داشتند. در نتیجه خالی شدن حباب قیمتی این سهم ها نیز با تاخیر نسبت به سایر سهام صورت گرفت. به این ترتیب افزایش تورم همزمان با دستکاری نرخ بهره تنها ذی نفعان محدودی دارد که دسترسی به وام های ارزان بانکی، اطلاعات نهانی و پول های حمایتی دارند که با سپر انسانی عده ای از سهامداران متضرر، نفع خود را حداکثر می کنند. حالت دوم اما زمانی رخ می دهد با وجود افزایش تورم، نرخ بهره مورد دستکاری قرار نگیرد. تورمی که به جرات می توان گفت برای هیچ گروهی سودی ندارد. چراکه در چنین دوره هایی شاید نگهدارى نخود هم سرمایه گذارى خوبى به نظر آید اما واقعیت این است که همزمان با افزایش ارزش بازار سهام، قیمت کالاهای مصرفی و هزینه ها نیز سیری صعودی را می پیمایند. در چنین شرایطی با سپرده گذاری در بانک ها نیز شاید سود مناسبی از آن سرمایه گذاران می شود چرا که به نرخ بهره اجازه داده شده تا همراستا با افزایش تورم، به سطوح تعادلی برسد. در چنین تورمی تنها نوسان گیران حرفه ای که می دانند با توجه به سیاست های اقتصادی دولت، تورم چه مسیری را در پیش گرفته و چه فرار و فرودی خواهد داشت، می توانند نفع خود را از دادوستد سهام افزایش دهند. اما عموم سهامداران نمی توانند سودی از این شرایط تورمی به دست بیاورند. پس می توان به این نتیجه رسید که افزایش تورم به هر شکلی نمی تواند به نفع بازار سهام و عموم سهامداران آن باشد.

بورسی ها تورم را دوست دارند؟

آیا زمانی شاهد بورسی پررونق خواهیم بود که تورم نیز رو به افزایش می گذارد؟ سوالی که رسانه های غیرحرفه ای جوابی مثبت به آن می دهند و با جوسازی هایی که در این خصوص ایجاد می کنند، سعی دارند با دریافت هر سیگنال مثبتی از کاهش انتظارات تورمی، رنگی قرمز به تابلوی معاملات سهام تحمیل کنیم. کم ندیده ایم در ماه ها و سال های گذشته که با شنیده شدن اخبار مثبت در خصوص مذاکرات هسته ای شاهد افزایش فشار فروشندگان در تالار شیشه ای بودیم. اما در دنیا به چه صورت است؟ بررسی ها نشان می دهد اتفاقا درخشان ترین عملکردهای ثبت شده در بورس های پیشرفته دنیا در زمانی رخ داده که تورم کاهشی بوده است و بالعکس هر سیگنالی از افزایش نرخ تورم به سقوط دسته جمعی قیمت ها در این بازارها انجامیده است. به عنوان نمونه اواخر آبان ماه بود که شاهد هراس بورس های جهانی از افزایش ۳/ ۰درصدی تورم در ۱۹ کشور عضو منطقه یورو در ۱۲ ماه منتهی به اکتبر بودیم. شرایطی که سبب ریزش دسته جمعی بورس های جهانی شد. در وال استریت همه شاخص ها ریزشی بودند. شاخص «داوجونز ایدانستریال اوریج» نیز با ریزش حدود ۶/ ۰ درصدی مواجه شد. شاخص «اس اند پی ۵۰۰» ۳/ ۰درصد افت کرد. دیگر شاخص مهم بورسی آمریکا یعنی «نزدک کامپوزیت» ۳/ ۰ درصد عقب نشست. در بورس های اروپایی نیز شاخص «فوتسی ۱۰۰» بورس لندن با ۵/ ۰درصد کاهش نسبت به روز قبل مواجه شد. بورس های آسیایی نیز به افزایش تورم واکنش منفی نشان دادند و شاخص «نیک کی ۲۲۵» بورس توکیو ژاپن ۴/ ۰درصد و شاخص «هانگ سنگ» بورس هنگ کنگ ۲۵/ ۰درصد عقب نشینی کردند چرا که همه می دانند رشد تورم موجب بی ثباتی اقتصادی، از کار افتادن بخش واقعی اقتصاد و تردید سرمایه گذاری می شود و این به معنای کاهش رشد بخش واقعی بنگاه های اقتصادی است. روز گذشته نیز «دنیای اقتصاد» در گزارشی تحت عنوان «ترکش تورم به سرمایه گذاران» به بررسی جزئیات آمار مجوزهای تاسیس صنعتی در نیمسال اول ۱۴۰۰ پرداخت. آماری که نشان داد افزایش هزینه ها و رشد تورم در بسیاری از صنایع، هزینه سرمایه گذاری را به حدی افزایش داده که بخش صنعت در ۲۶رشته مختلف نسبت به گذشته نیاز بیشتری به منابع مالی پیدا کرده اند؛ موضوعی که در پیش بینی سرمایه گذاری مجوزهای صنعتی منعکس شده است. این وضعیت از یک سو ورود به تولید را سخت تر کرده و از دیگر سو اشتغال زایی ناشی از مجوزهای صنعتی را کاهش داده است.

وضعیت بورس با عبور از سیل تورم

پس از تمامی این توضیحات زمان آن شده که به بررسی وضعیت بورس پس از کنترل تورم بپردازیم که آیا با کنترل تورم باید بی خیال سرمایه گذاری در بازار سهام شد؟ آیا کاهش تورم دشمن کسب سود در بورس ها به ویژه بورس تهران است؟ پاسخ به این سوالات را می توان با یک «نه» قاطعانه داد. درست است که تجربه سال های گذشته نشان داده در دوره های تورمی به دلیل ریسک بالای نگهداری پول نقد شاهد افزایش ورود سرمایه هایی هستیم که نگران از افت ارزش ریالی پول، به بازار دارایی ها پناه آورده و این موضوع در کنار رشد دلار و سیگنالی که به بورسی با سهم بالای شرکت های صادرات محور ارسال می شود، باعث رشد تورمی و البته موقتی بازار و سهام خواهد شد اما قریب به اتفاق کارشناسان اقتصادی بر این باورند که با حصول ثبات اقتصادی، بازار سهام نیز می تواند رشدی واقعی و پایدار را تجربه کند؛ چراکه با کنترل تورم، رونق بخش واقعی اقتصاد آغاز شده و همین موضوع می تواند به رونق پایدار بورس بینجامد. علاوه بر پشتیبانی تئوری های اقتصادی از این ادعا، نگاهی به وضعیت بورس های پیشرفته دنیا نیز مهر تائیدی بر این واقعیت می زند. به عبارتی زمانی شاهد رونق پایدار در بورس ها هستیم که تورم مهار شده، بی ثباتی از اقتصاد رخ بربندد و سرمایه گذاری توجیه اقتصادی پیدا کند. در چنین شرایطی محاسبه توجیه اقتصادی طرح ها نیز ممکن خواهد شد. اما این تمام ماجرا نیست. در شرایط ثبات اقتصادی، می تواند امید داشت سیاستگذار دست از سیاست های دستوری که شاید مهم ترین مانع کسب سود بسیاری از بنگاه های اقتصادی در کشور است، برداشته و بخش بزرگی از صنایع بورسی که در حال حاضر از چنین سیاست هایی متضرر شده اند، وضعیت مناسبی از منظر سودآوری پیدا می کنند.

با کاهش انتظارات تورمی، بازارهای رقیب نیز عملکرد باثباتی خواهند داشت و سرمایه قدرت تفکر بیشتری پیدا کرده و اینجاست که شانس بازار سهام برای جذب پول بیشتر خواهد شد. ضمن آنکه با کاهش انتظارات تورمی، دغدغه های معیشتی کاهش پیدا کرده و به موجب آن سهامدار از رفتارهای هیجانی در بازار پرهیز می کند.

با کاهش تورم طبیعتا دخل و خرج سرمایه گذار نیز به تعادل می رسد تا علاوه بر افزایش قدرت سرمایه گذاری، شاهد افزایش فروش شرکت های داخلی باشیم. ضمن اینکه هزینه شرکت های تولیدی نیز کاهش پیدا می کند و در مجموع شاهد رشد دو سویه سودآوری بنگاه های بورسی خواهیم بود. اگر بخواهیم عکس این ماجرا را مورد بررسی قرار دهیم، با افزایش تورم قدرت خرید کاهش یافته و فروش شرکت ها نیز کمتر می شود و به این ترتیب، سودآوری شرکت ها کاهش می یابد. از طرف دیگر، بهای تمام شده کالاها و محصولات برای شرکت ها افزایش خواهد یافت که سبب کاهش سود شرکت ها می شود. با کم شدن سود واقعی شرکت ها نسبت به سود پیش بینی شده، قیمت سهام آنها دچار افت می شود و می تواند بر شاخص بورس اثر گذاشته و آن را کاهش دهد. اما نکته مهم تر آنکه، با حصول ثبات اقتصادی، سیاستگذار جسارت پیدا کرده تا دست به جراحی زده و خط بطلانی بر قوانینی مثل دامنه نوسان و حجم مبنا کشیده و جعبه ابزار بورس را تکمیل تر کند تا بازار سهام کشور نیز به بازاری کارآ با رشدی واقعی و البته پایدار تبدیل شود. بازی برد-بردی که عموم مردم از آن منتفع خواهند شد و بازاری که در تمامی دوره ها می توان روی کسب سود از آن حساب باز کرد.

منبع : فرارو