خوراکی هایی که در زمان باستان رواج داشتند  -  دلیل جالب آدم خواری مردم گینه نو!  -  قهوه و لوبیا نخستین بار در این نقاط کشت شدند
سرویس مجله - بی‌شک تاریخ و گذشته هر چیز برای ما جالب توجه است. پیشینه تولید و تکثیر محصولات زراعی  نیز از این موضوع مستثنی نیست. به‌عنوان نمونه شاید برایتان جالب باشد پرکاربردترین مواد خوراکی مانند قهوه یا سیب‌زمینی از کجا آمده‌اند.

به گزارش سرویس مجله برخط نیوز به نقل از همشهری - وقتی پایتان به طبیعت باز می شود بی شک میوه های جنگلی را امتحان کرده اید. وقتی این میوه های جنگلی را با میوه هایی که از فروشگاه ها و تره بارهای محل زندگی خود مقایسه می کنید حتما متوجه تفاوت آنها از نظر اندازه و شکل می شویم.

مثلا توت فرنگی جنگلی خیلی کوچک تر از اندازه بازاری آن است که معمولا به توت فرنگی وحشی معروف است. یا در جنگل های شمال سیب های ترش جنگلی می روید که اندازه شان کوچک است.

اما واقعیت این است که تمام محصولات خوراکی و زراعی که امروزه مصرف می کنیم از همین گونه های وحشی به وجود آمده اند. درواقع اجداد ما در دوران باستان کم کم به صورت آگاهانه یا ناآگاهانه با تغییر ژنتیکی آنها را اهلی کرده اند.

البته اندازه دانه، مزه خوب و فراوانی آنها هم در اهلی کردن دانه ها نقش داشته است. این کار یعنی اهلی کردن گیاهان به ۱۰هزار سال پیش باز می گردد. کشاورزان اولیه انواع دانه های زراعی را می کاشتند تا بهترین شان را انتخاب کنند. صد البته که آنها اصلا از علم ژنتیک اطلاعی نداشتند!

خوراکی هایی که در زمان باستان رواج داشتند  -  دلیل جالب آدم خواری مردم گینه نو!  -  قهوه و لوبیا نخستین بار در این نقاط کشت شدند

اما سوال اینجاست پس چگونه توانستند محصولات زراعی را اهلی و خوردنی کنند؟ درباره این موضوع جرد دایموند زیست شناس و دانشمند آمریکایی تحقیقات کاملی انجام داده است که منبع ما در این مطلب است.

برگردیم به موضوع اهلی کردن دانه ها؛ مثلا نخود فرنگی در سال ۸ هزار پیش از میلاد، زیتون حدود ۴هزار سال پ. م، توت فرنگی در سده های میانی و گردوی آمریکایی پس از سال ۱۸۴۶ اهلی شد. همچنین لوبیا، خربزه، سیب زمینی و بادمجان همگی محصولاتی هستند که نیاکان وحشی ِ آنها تلخ یا سمی بودند و به مرور اهلی شدند.

این در حالی است که هنوز هم برخی میوه ها اهلی نشده اند. مثل بادام که دانه تلخی دارد و هنوز هم بادام وحشی، اهلی نشده است.

حتما می دانید که بسیاری از گیاهان توسط گرده افشانی و توسط نیروی باد تکثیر می شوند. اما در دوران باستان به غیر ازین روش عوامل دیگری هم نقش داشتند. تعداد حیوانات  درآن زمان بسیار بیشتراز الان بود، بنابراین بخشی از روند تکثیر توسط حیوانات انجام می شد.

حیوانات گرسنه میوه را می بلعیدند و بعد که حرکت یا پرواز می کردند با دفع فضولات یا تف کردن بزاق شان محصول زراعی اهلی شده را به جاهای دیگر انتقال می دانند و دانه ها با این روش هزاران کیلومتر جابه جا و پخش می شدند. مثلا پرندگانی مانند طرقه در تکثیر توت فرنگی، سنجاب ها در تکثیر بلوط ها، خفاش ها در تکثیر انبه و مورچه ها در تکثیر بسیاری از مواد زراعی تاثیر داشته اند.

بزرگ تر شدن اندازه میوه ها به مرور زمان

برگردیم سر اندازه میوه های امروزی. در دوران باستان اندازه میوه ها کوچک بودند. به عنوان نمونه نخودفرنگی های وحشی کوچک هزاران سال جمع آوری می شدند، مانند بلوبری های کوچکی که ما امروزه جمع آوری می کنیم، و در این میان  انسان برداشت بزرگ ترین نوع آن را ترجیح و گسترش داد.

سیب های امروزی حدود ۷سانتی متر قطر دارند؛ در حالی که سیب های وحشی نهایت ۳سانتی متر هستند. یا چوب بلال فقط به یک و نیم سانتی متر می رسید، اما کشاورزان سرخپوست مکزیکی در سال ۱۵۰۰ میلادی بلال هایی به طول ۱۵ سانتی متر پرورش دادند.

کدوحلوایی هم نمونه دیگری ازهمین محصولات زراعی است؛ کشاورزان اولیه توانستند کدوحلوایی های وحشی را که گوشت آنها از دانه آنها بیشتر بود انتخاب و تکثیر کنند. کدوحلوایی های امروزی از همان کدوحلوایی های آمریکایی که هزاران سال پیش اهلی شدند هستند.

اینجا خاستگاه قهوه است

خوراکی هایی که در زمان باستان رواج داشتند  -  دلیل جالب آدم خواری مردم گینه نو!  -  قهوه و لوبیا نخستین بار در این نقاط کشت شدند

حتما برایتان جذاب است که بدانید قهوه این دانه پرطرفدار از کجا آمده است. اتیوپی ها هم در اهلی کردن دانه های وحشی مانند گندم و جو مهارت داشتند. اما معروف ترین محصولات آنها قهوه بوده که اکنون نیز دانه های قهوه در سراسر دنیا پراکنده شده است.

حتی درخت زیتون نیز از ۴هزار سال پ. م برای روغنش کاشته می شد. در واقع کشاورزان اولیه ناخودآگاه و به صورت تجربی  به راز تکامل محصولات زراعی پی برده بودند.

البته فراموش نشود همیشه رشد یک محصول زراعی راحت و آسان انجام نمی شد. مثلا درختان میوه مانند زیتون، انجیر، خرما، انار و ... تا ۳ سال پس از کاشت محصول نمی دادند؛ برای همین این نوع کشاورزی مناسب افرادی بود که در همان دوران باستان به یکجانشینی خو کرده بودند. یا برخی درختان به پیوند زدن نیاز داشتند. برای همین اهلی کردن چنین درختانی تا دوران کلاسیک طول کشید.

درخت سیب یکی از همین نوع درختان است. سیب جزو دشوارترین درختان میوه برای کاشت و از آخرین درختان مهم اهلی شده در اوراسیا (در دانش جغرافیا و علوم سیاسی، به سرزمین ادامه داری که دو قاره اروپا و آسیا را دربرمی گیرد، اصطلاحأ اوراسیا گفته می شود)  بوده است، زیرا نیاز به زدن پیوند داشته است. تا عهد کلاسیک یونانی ها یعنی تا ۸هزار سال پس از ظهور تولید خوراک اوراسیا هیچ مدرکی بر اینکه سیب در اروپا و منطقه هلال حاصلخیز کشت شده باشد وجود ندارد.

خوراکی هایی که در زمان باستان رواج داشتند  -  دلیل جالب آدم خواری مردم گینه نو!  -  قهوه و لوبیا نخستین بار در این نقاط کشت شدند

نقشه بالا محدوده هلال حاصل خیز را نشان می دهد

البته نباید فراموش کرد که جغرافیا نیز در اهلی شدن گیاهان نقش بسیاری دارد. مثلا خیلی از گیاهان و محصولات زراعی و کشاورزی در مناطق کوهستانی اصلا رشد نمی کنند و به خاک حاصلخیز و جلگه ای نیاز دارند.

مثلا کوه نشینان گینه نو با محدودیت جدی پروتئین رو به رو هستند. برای همین کودکان در کوهستان های گینه نو شکم بادکرده دارند. کمبود پروتئین احتمالا علت رواج آدمخواری در جوامع کوهستانی گینه نو بوده است. تا اینکه درنهایت یک ریشه خوراکی جدید یعنی سیب زمینی شیرین از آمریکای جنوبی به گینه نو رسید. زیرا سیب زمینی شیرین در ارتفاع هم رشد می کند. نتیجه ورود سیب زمینی شیرین انفجار جمعیت در مناطق کوهستانی بود.

انواع عمده محصولات زراعی زمان باستان

در زیر نمونه هایی از انواع عمده محصولات زراعی دنیای باستان را در نخستین مناطق کشاورزی جهان می خوانید:

منطقه

غلات و سایر گندمیان

حبوبات

صیفی جات

ریشه ها و غده ها

هلال حاصلخیز شامل خاورمیانه  

گندم دودانه، گندم تک دانه و جو

نخود، عدس، نخود سفید

خربزه وحشی

چین

ارزن، برنج

سویا، لوبیای چینی، ماش

خربزه وحشی

مزو آمریکا

ذرت

لوبیای معمولی و لوبیای قرمز

کدوی پیپو

آند، آمازون

کینوا و ذرت

لوبیای لیما، لوبیای معمولی، بادام زمینی

کدوی ماکسیما

سیب زمینی

آفریقای غربی و ساحل

ذرت، ارزن، برنج آفریقایی

لوبیای چشم بلبلی، پسته

هندوانه و کدوی قلیایی

سیب زمینی هندی آفریقایی

هند

ذرت خوشه ای، گندم، جو، برنج، انواع ارزن

لوبیا سنبلی، نخود سیاه، نخود سبز

خیار

اتیوپی

ارزن، گندم، جو، قهوه

نخود، عدس

گینه نو

نیشکر و موز

سیب زمینی هندی، گوش فیل

منبع : همشهری آنلاین

اخبار گوناگون در برخط