محمد حسین پویانفر: از غربت حسین  (ع) است که مدعی نوکری اش هستم

محمد حسین پویانفر: از غربت حسین (ع) است که مدعی نوکری اش هستم

۰۴ مهر ۱۴۰۰ - ۱۳:۲۵ زمان مطالعه : 15 دقیقه
سرویس سیاسی - محمدحسین پویانفر، مداح اهل بیت از اربعین و قطعه‌های ماندگارش می‌گوید.

به گزارش سرویس سیاسی برخط نیوز به نقل از همشهری - عیسی محمدی: این، عشقی است که در دل ها دمیده شده و هیچ گاه پایان نمی پذیرد. مگر خورشید با نوربخشیدن پایان می پذیرد؟ مگر یک شمع با روشن کردن شمع های دیگر، نور و گرمایش کمتر می شود؟ داستان عشق اباعبدالله نیز چنین است؛ آتشی است که خاموش نمی شود چون هیزم آن را، دل ها و فطرت آدمی می سازد. این عشق، جاودانه است و ذاکرین و مداحان اهل بیت علیهم السلام نیز در روشن نگه داشتن شعله های این آتش بزرگ سهم عظیمی داشته اند؛ هرچند که خود را در این مسیر هیچ می دانند. محمدحسین پویانفر، ازجمله مداحانی است که در سال های اخیر، قطعه ها و مداحی های ماندگاری را خلق کرده؛ قطعه هایی که توسط جوان ها به شدت مورداستقبال قرار گرفته. متولد تهران است و از دهه ۷۰ مداحی را آغاز کرده. استادش در این مسیر حاج آقا کسری بوده که همین چند روز پیش به رحمت خدا رفت. در حوزه مداحی نیز از علاقه مندان حاج منصور ارضی و حاج علی قربانی است. او خالق مداحی های ماندگاری چون «عشق یعنی به تو رسیدن»، «من ایرانم و تو عراقی»، «به تو از دور سلام»، «می خونم هر سحر آروم»، «چادرت را بتکان» و... و از مؤسسان هیئت بزرگ «ریحانه النبی» تهران است. ارتباط خوبی هم با مخاطبین نسل های دهه های ۷۰ و ۸۰ داشته و حضور پررنگی هم در فضای مجازی دارد و ۲سالی هم هست که هشتگ «نسل حسینی» را با هم خوانی نواهای معروف عاشورایی توسط کودکان و نوجوانان و جوانان راه انداخته است.

  • شما در نوجوانی قرائت قرآن و سپس مداحی را آغاز کردید. در آن روزها اساساً با مفهوم اربعین و پیاده روی اربعین برخورد و آشنایی ای داشتید یا نه؟

قاعدتاً نه. در آن سال ها صدام بر عراق حکومت می کرد. البته کمابیش مطالبی دراین باره به گوش ما می رسید. ولی در نهایت از کم وکیف آن خبری نداشتیم تا اینکه صدام سقوط کرد و راهپیمایی های اربعین در خود عراق شروع شد. از ابتدای دهه۹۰ هم که پیاده روی ایرانی ها و دیگر کشورها به این راهپیمایی اضافه شده و عمومی تر و جهانی تر شده است؛ در واقع پیاده روی اربعین وجود داشت، ولی بعد از سقوط صدام بود که علنی شد. بگذارید نکته زیبایی هم برای تان بگویم. بخشی از عراقی هایی که زمان صدام از این کشور خارج شده و به ایران آمده بودند، در قم ساکن بودند. آنها در ایام اربعین، از حرم جمکران به سمت حرم حضرت معصومه (س) پیاده روی می کردند. این رسم سال هایی طولانی در قم بوده. بعدها هم که صدام سقوط کرد، ابتدا عراقی ها و سپس خود ایرانی ها و دیگر کشورها به آن پیوستند.

  • محرم و امام حسین علیه السلام برای ما بیشتر در دهه اول محرم خلاصه می شد. تصور می کردید که روزی اتفاقی مثل اربعین، حتی برای شیعیان همپای از دهه اول محرم مهم شود؟

اباعبدالله در هر برهه ای از تاریخ یک جور جلوه می کند. در این ایام هم جلوه او را در اربعین مشاهده می کنیم. این، از خاصیت های مکتب سیدالشهداست که به روز می ماند و در هر دوره ای، یک جوری نمایان شده و زنده می ماند.

  • چطور شده که در دنیای مدرن امروزی که این همه اسباب و ابزار و مسیر برای گریز از دین و معنویت وجود دارد، علاقه به اربعین چنین زیاد شده؟

ببینید، در طول تاریخ خط ایمان و کفر و خط حق و باطل همیشه در کنار هم و شانه به شانه هم حرکت کرده اند. اینطور نیست که فکر کنید این تقابل صرفاً برای دوره ما بوده است، در هر برهه ای چنین بوده.

  • ولی می پذیرید که در هیچ دوره ای به این شدت نبوده است؟

در نهایت تفاوتی در اصل قضیه نمی کند؛ چرا که جبهه حق و باطل همیشه روبه روی هم بوده و قرار داشته است. ضمن اینکه الان همان قدر که معنویت و دین مدار بودن سخت شده، به همان نسبت آسان هم شده است.

  • چرا؟

چون دسترسی به منابع اسلام و تشیع و حق، دیگر مثل گذشته نیست و راحت شده است. یک نفر حتی اگر در آن سوی دنیا باشد، در کمتر از ۵ثانیه می تواند به این منابع دسترسی داشته باشد؛ این یعنی آسان تر شدن. البته طبیعی است که یک سری مسائل هم سخت تر شده باشد. سبک زندگی ها عوض شده و ما باید تلاش داشته باشیم که معنویات را در سبک زندگی های جدید جابیندازیم و تا می توانیم برایش کار کنیم.

  • مذهبی های ما شاید چندان نسبت به امکانات و تکنولوژی های نو علاقه نداشته باشند اما می بینیم که فردی مثل شما هم با دهه هفتادی ها و هشتادی ها راحت ارتباط می گیرد، هم به راحتی در فضای مجازی حضور پیدا کرده و از این فضا استفاده مثبت می برد. چطور می شود بین نگاه نه چندان مثبت مذهبی ها به این حوزه و استفاده ای که از این حوزه باید به نفع خودشان ببرند تعادل ایجاد کرد و الگوی کامل تر از نمونه شما در برخورد با این فضا را ساخت؟

من که هیچم، من که روسیاهم.

  • بالاخره توفیقی است که به شما داده شده دیگر...

جدی عرض کردم. ولی در پاسخ به سؤال شما، باید عرض کنم سبک زندگی ها عوض شده و باید خودمان برای این سبک زندگی های جدید، تعریف ها و کارهای جدیدی داشته باشیم.

  • یعنی مخاطبین شما عوض شده اند؟

نه، مخاطبین ما گسترده تر شده اند. ما امروزه هم مخاطبین قدیمی مان را داریم که نیازشان کارهای سنتی است. از سوی دیگر فضای مجازی باعث شده تا مخاطبان جدید زیادی هم پیدا کنیم که این مخاطبان حتی ممکن است هزاران کیلومترها دورتر از ما باشند. طبیعی است برای این مخاطبین جدید هم باید کار کنیم؛ چرا که اینها نیز محب اباعبدالله هستند. ممکن است آدم هایی باشند که به خاطر شرایطشان نتوانند در روضه ها و مجالس شرکت کنند و... باید برای همه شان محتوا تولید کنیم.

  • منظورتان مخاطبان خاکستری است؟

من مخاطبی دارم که با سنتی خواندن ارتباط می گیرد. باید او را حفظ کنم. مخاطب جدیدی هم دارم که شاید دوست داشته باشد اشعار جدیدتر و به روزتر بخوانم. از سوی دیگر شاید مخاطب جوان و نوجوان و حتی خردسال هم داشته باشم؛ باید برای این گروه ها هم با زبان و نیازهای خودشان تولید محتوا و کار کنم. طبیعی است که نباید در این کار عقب بمانیم. دشمنان ما دارند برای همه اقشار جامعه ما، بدون فوت وقت و خستگی تولید محتوا می کنند. اینطور نیست که مثلاً برای نیاز مخاطبین جدید که گسترده هم هستند، مخاطبان سنتی مان را رها کنیم یا اینکه این قدر به مخاطبین سنتی مان بپردازیم که مخاطبین جدیدمان از دست برود. من تلاشم این است که کار کنم و کار تولید کنم، دیگر بقیه اش با خودشان است.

  • به جای خوبی رسیدیم. در برخی از کارهایی که دارید تولید می کنید، این به ذهنتان رسیده که ممکن است این کار به شدت دیده شده یا به اصطلاح بگیرد؟

اصلاً.

  • منظورم صرفاً از بابت اجرای کار است...

ببینید، حساب و کتاب این دستگاه با همه جای دیگر فرق می کند. به قول معروف «کس نمی داند که در این بحر عمیق/ سنگریزه قرب دارد یا عقیق». یک بار بنده خدایی می گفت برای فلان کاری که تولید شده هزینه گزافی شده بود. حرفی غیرواقع زده و نوعی بی تقوایی بود. یک بار آن بنده خدا را دیدم و گفتم فلانی، حرفی که زده ای درست نیست، البته منکر حرفش هم نشد. گفتم من این مبلغی که گفتی را فراهم می کنم، فقط یک کار شبیه آن کاری که مدنظرت بود تولید کن. واقعاً در اینجا حساب وکتاب ها فرق می کند. پدر و مادری را تصور کنید که پدر از اول ماه کار کرده و زحمت می کشد و حقوق می گیرد و اقلام غذایی خریده و به خانه می آورد. مادر خانواده هم از ابتدای صبح در آشپزخانه کار می کند و مثلاً خورشت و برنجی حاضر می کند و شب توی سفره می گذارد. اگر در این خورشت نمک ریخته نشود، همه این زحمت ها به باد می رود یا دیده نمی شود. ماجرای دم ودستگاه اباعبدالله هم چنین است؛ نمک این کارها با خود حضرت است. خدا کند که به کارهای ما هم نمکی بپاشد و به آن طعم بدهد؛ که در این صورت همه چیز حل است.

  • شما این حرف هایی که درباره دهه هفتادی ها و دهه هشتادی ها می گویند را قبول دارید؟

نه. در همه نسل ها جبهه حق و باطل تقابل دارد و یارکشی های خودش را هم دارد و در حال حرکت است. در همه نسل ها هم این بالا و پایین ها را می بینیم. نسل های جدید این ویژگی را دارند که ویترین شان گسترده تر و توی چشم تر شده است؛ مثلاً در نسل های قدیمی، آلبوم های خانوادگی در خانه ها بود و کسی آلبوم دیگری را نگاه نمی کرد اما الان این آلبوم ها آمده در فضای مجازی و همه دارند عکس های هم را نگاه می کنند اما در همین دهه هفتادی ها ما شهدایی چون محمدرضا دهقان و محسن حججی و... را داشته ایم. بیراه نیست اگر بگویم شهدای دهه هفتادی ما، بیشتر از شهدای دهه شصتی ما بوده اند و اگر همین فردا جنگی بشود، از این نسل ها شهدای بیشتری خواهیم داشت.

  • پس به این نسل ها خوش بین هستید؟

این سنت تاریخ است دیگر. ویژگی های نسل های جدید ویترین آنها و ارتباطشان با فضای رسانه ای و مجازی است. در این حوزه ها هم که دشمن فعالیتش بیشتر از ماست؛ به خاطر همین در این فضا بر ما غلبه دارد. پمپاژ خبری و اطلاعاتی و محتوایی شان هم در این فضا بیشتر از ماست. به نوعی ما داریم در زمین آنها بازی می کنیم وگرنه چرا در اینستاگرام هنوز نمی توانیم عکس های حاج قاسم را بگذاریم؟ امیدوارم روزی به همت همین جوانان و دهه هفتادی ها و هشتادی های نخبه طوری پیشرفت کنیم و کارآمد شویم که زمین بازی را عوض کنیم؛ این از بزرگ ترین امیدواری های من است.

  • نمی شود با شما صحبت کرد و از قطعه معروف «من ایرانم و تو عراقی» حرف نزد، هرچند که شاید برای تان صحبت درباره شکل گیری آن تکراری شده باشد. چرا این قطعه و مداحی این همه فراگیر شد؟

به خدا نمی دانم؛ خدا شاهد است که اغراق نمی کنم و اصلاً نمی دانم چطور چنین اتفاقی افتاد.

  • خودتان هم متحیرید از این قضیه؟

من در اوج خستگی بودم که این کار را خواندم. شعر برای محمدصادق باقی زاده بود که آن موقع هم تصادف کرده و در کما بود و زحمت ها را هم مهدی شکارچی کشید. هشتم یا نهم صفر بود و من خیلی خسته بودم که این قطعه را خواندم. خودم را در این کار حتی به اندازه ذره ای هم سهیم نمی دانم. واقعاً خودم هم نمی دانم که چطور شد که این طوری شد.

  • این «نمی دانم» گفتن شما از صد تا «می دانم» محکم تر است؛ یعنی که کار از جایی دیگر هدایت می شود...

خدا کند چنین باشد و خدا کند که امام حسین علیه السلام یک «یاحسین» ما را بخرد و بپسندد. اهل دل متوجه اند که چه می گویم؛ در این دم ودستگاه سبک و شعر و... مهم نیست، محاسبات این حوزه فرق می کند. من در این حوزه نه ادعایی دارم نه چیزی، فقط از حضرت خواسته ام که در این خانه اجازه دهد نوکری کنم. یک نوکر نمی پرسد توی این بسته چیست نه می گوید چکار باید کنم، ارباب می گوید این بار را فلان جا ببرد و او هم می برد و تمام. امیدوارم ارباب توفیق و اجازه دهد که این بار را به دوش بگیریم. این بار، یک روز چایی ریختن است، یک روز اطلاعیه زدن، یک روز روضه خواندن؛ هر روز یک چیز است. مهم این است که توفیق داشته و در این خانه باشیم. متأسفانه در این ایام، می بینیم که بیشتر از کارگر، مهندس داریم و همه هم نظر می دهند. من سال ها قبل که به حرم رضوی مشرف شدم، آنجا آیت الله العظمی بهجت را ملاقات کردم. داشتند زیارت جامعه کبیره می خواندند. سؤالی از ایشان پرسیدم. مرجع تقلید من بودند. نگاهی به مفاتیح الجنان انداختند و فرمایش کردند که توی این دستگاه من حرف نمی زنم. واقعاً چه اتفاقی افتاده که ما اینقدر کارشناس داریم و همه حرف می زنند؟ سؤال من از شما این است که آدم ها بوده اند که این دستگاه را زنده نگه داشته اند یا برعکس؟

  • قطعاً برعکس بوده و قطعاً این ما بوده ایم که به این دستگاه نیازمند بوده ایم...

ما در برهه های مختلف تاریخی از این خون اباعبدالله بهره ها برده ایم؛ انقلاب کرده ایم، قیام کرده ایم، جنگ را پیش برده ایم و... . این دستگاه بوده که نگه دارنده ما بوده؛ پس چرا این ماییم که اینقدر حرف می زنیم و نظر می دهیم؟

  • به قول معروف، اگر ما به یاری خداوند برنخیزیم، خداوند دین خودش را به وسیله قومی دیگر یاری خواهد رساند...

بله، خدا که بارش زمین نمی ماند. حتی اگر کسی را هم پیدا نکند که بارش را روی دوش او بگذارد، روی دوش فرعون می گذارد؛ به این طریق که موسی علیه السلام را به کاخ فرعون می فرستد. یکی از دغدغه های بزرگ این روزهایم آن است که خیلی خدای مان کم رنگ شده. ببینید، ما خدایی داریم که به مادر موسی علیه السلام دستور می دهد که فرزندت را به دل نیل بسپار و خودش او را به کاخ فرعون می رساند. متوجه هستید این حرف یعنی چه؟ الان به یک مادر بگویید که بچه ات را لب این رودخانه بگذار و برو چایی بیاور، این کار را می کند؟ ما اگر چنین خدایی داریم، پس چرا امیدمان به این و آن است؟ الان جوان های ما درگیر مسائل ریز و درشت و عجیب وغریب زیادی هستند؛ حتی جوانان مذهبی ما. واقعاً چقدر ما اینها را به سمت امام زمان (عج) می بریم؟ امام زمان (عج) واقعاً کجای جامعه ماست؟ من یک بار به یکی از مسئولان کشورمان گفتم بزرگ ترین کاری که می توانید بکنید این است که کاری نکنید! اگر دو قدم بروید عقب تر کارها درست می شود. در جاهایی، ما مقابل خورشید ایستاده ایم و داریم خودمان را نشان می دهیم. تنها کافی است عقب تر بایستیم. مگر می شود کسی امام حسین علیه السلام را ببیند و بشناسد و جایی دیگر برود؟ حرف کلیدی در این زمینه را از «حاج قربون» نقل می کنم که خدا حفظش کند. این حرف خیلی کلیدی است و از یادم نمی رود؛ می گوید بهترین راه تربیتی برای نوجوان ها روضه امام حسین (ع) است؛ این روضه ها کار خودش را می کند. ما این ثروت بزرگ را داریم و حواس مان نیست.

  • اربعین امسال، دوست دارید دقیقاً در کدامین نقطه از مسیر پیاده روی اربعین باشید؟

به خدا دوست دارم هرجایی که باشم، فقط اباعبدالله نگاهم کند. اینکه دیگر کجا باشد، مهم نیست. مهم این است در جایی که هستیم، نوکری مان را خوب انجام بدهیم. یک وقت نوکری کردن این است که یک استوری بگذارید، اما چون این کار را درست انجام می دهید مقبول می افتد. اجازه بدهید این آخرهای مصاحبه، چند نکته هم که همیشه توی دلم بوده بگویم. خوش به حال کسی که جلوی خانه امام حسین علیه السلام از اسبش پیاده می شود و شأنی برای خودش قائل نیست. به قول بزرگی، از غربت زیاد امام حسین علیه السلام همین بس که چون منی ادعای نوکری اش را می کنم. ماها اگر خوبی داشته باشیم، که نداریم، از ناحیه ارباب است اما اگر بدی هایی هم داشته باشیم ای کاش به پای ارباب ننویسند! حتماً این را از قول من بنویسید و تأکید کنید: از غربت زیاد اباعبدالله همین بس که یکی مثل محمدحسین پویانفر ادعای نوکری اش را دارد... .
 

خیریه همدردی
تأسیس یک خیریه

از دیگر فعالیت هایی که نام پویانفر را مطرح کرد، ایجاد خیریه ای در هیئت شان بود؛ در هیئت ریحانه النبی. او ۵ سال پیش این خیریه را ایجاد کرد تا در کنار فعالیت های مذهبی و هیئتی، گره از کار فروماندگان نیز باز شود. جالب اینکه بعد از آغاز به کار این خیریه، دیگر هیئت ها هم کارهایی از این دست را آغاز کردند. خیریه همدردی در ۲سال اخیر، در حوزه کمک به بیماران کرونایی و کادر درمان فعالیت های مختلفی کرده و در حوزه آزادی زندانیان جرائم غیرعمد و مالی فعال بوده است.
 

تاک شوی مهلا
قلب های ناآرام

از مرداد ماه امسال بود که پخش تاک شویی در فضای مجازی کشور آغاز شد؛ تاک شویی مذهبی در حوزه برنامه های معارفی به نام مهلا. جالب اینکه محمدحسین پویانفر، به عنوان مجری در این برنامه ایفای نقش می کرد. چهره های مختلفی در این تاک شو حضور می یافتند و از محرم و عاشورا و اباعبدالله می گفتند و به سؤال های مداح معروف پاسخ می گفتند. این تاک شو بازدید ۳۳ میلیونی هم داشت و پربیننده ترین برنامه معارفی این سبکی در فضای مجازی لقب گرفت. فصل دوم این تاک شو نیز اخیرا آغاز شده.
 

عشق یعنی به تو رسیدن
غلام نوکراتم

این قطعه نیز از دیگر آثار به شدت شنیده شده محمدحسین پویانفر است. احتمالا در تلویزیون و در کلیپ های مختلف این قطعه را شنیده باشید. این قطعه را در کنار ۲قطعه «من ایرانم و تو عراقی» و «به تو از دور سلام» شاید بتوان مثلثی دانست که محبوب ترین قطعه های این مداح را تشکیل می دهند و بقیه قطعه ها بعد از اینها هستند؛«من، غلام نوکراتم، عاشق کربلاتم، تا آخرش باهاتم/تو، همونی که می خوامی، دلیل گریه هامی، تا آخرش باهامی... .»
 

من ایرانم و تو عراقی
آه از فراق

معروف ترین مداحی پویانفر همین قطعه است؛ قطعه ای که خوب تولید شده، خوب تدوین شده و البته در زمانی مناسب نیز منتشر شد؛ زمانی که خیلی از ایرانی ها قادر نبودند به سفر اربعین بروند. پویانفر می گوید این قطعه را در سوریه و در اوج خستگی خوانده. بدون شک همه کسانی که سفری به اربعین و عراق داشته اند، با مفاهیم مطرح شده در این قطعه و مداحی ارتباطی فوق العاده می گیرند؛«من ایرانم و تو عراقی، چه فراقی چه فراقی/بگیر از دلم یه سراغی؛ چه فراقی چه فراقی/دوری و دوستی سرم نمیشه... .»
 

به تو از دور سلام
زمزمه جا ماندگان

مداحی های محمدحسین پویانفر را بیشتر جوان ها دنبال می کنند، هرچند مخاطب عام هم کم ندارد. یکی از مداحی های اخیر این ذاکر اهل بیت علیهم السلام که به شدت شنیده شده، «به تو از دور سلام» بوده. این مداحی خاصه به واسطه ممنوعیت های ناشی از کرونا در سفر اربعین، گستره بیشتری یافت و زبان حال جاماندگان بوده است:«به تو از دور سلام/به سلیمان جهان، از طرف مور سلام/به تو از دور سلام/دل من واسه زیارت میزنه شور، سلام...».

منبع : همشهری آنلاین