بررسی ابعاد مشکلات مدیریت آب زاینده رود -  باید به سمت صنایعی برویم که به آب نیاز ندارند
سرویس سیاسی - به همت بسیج دانشجویی پردیس دانشکده های فنی دانشگاه تهران نشست بررسی ابعاد مختلف مشکلات مدیریت آب زاینده‌رود، با حضور عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی برگزار شد.

به گزارش سرویس سیاسی برخط نیوز به نقل از فارس -  به همت بسیج دانشجویی پردیس دانشکده های فنی دانشگاه تهران نشست مجازی «زاینده رود تشنه» با موضوع بررسی ابعاد مختلف مشکلات مدیریت آب زاینده رود و تبعات آن، با حضور امیرقلی جعفری بروجنی عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی و سجاد انتشاری پژوهشگر هیدرولوژی اجتماعی برگزار شد.

* در تصمیم گیری ها باید توجه داشته باشیم به مقدار قبل آب نداریم

امیرقلی جعفری بروجنی عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی در این نشست ضمن اشاره به قرارداشتن ایران در منطقه خشک و نیمه خشک و کم بودن بارش با وجود تبخیر زیاد، به عدم پذیرش این نکته توسط برخی مسئولین اشاره کرد و گفت: ما چند سالی دچار تغییر اقلیم شده ایم و این مزید بر مقدار بارش کم باران در کشور ماست. مخصوصا در استان چهارمحال و بختیاری برف های قبل را نداریم و بارش برف تبدیل به باران به مقدار کمتر شده و این باعث شده چند هفته قبل بزرگ ترین چشمه ای که در این استان وجود داشته و سرشاخه اصلی کارون و زاینده رود بوده به نام کوهرنگ خشک شده و یخچال های زردکوه هم به دلیل تغییر اقلیم خشک شده اند.

وی افزود: وضعیت ما کاملا بحرانی است و آب آن مقدار که قبلا بوده دیگر نیست و مسئولین باید به این دو مطلب توجه داشته باشند.

جعفری سپس عواملی چون خشک شدن برخی حوضه های آبریز و همچنین تصمیمات اشتباه پیشین را از علل خشک شدن زاینده رود دانسته و با ذکر این نکته که همه اینها به وزیر نیرو هنگام گرفتن رأی اعتماد در کمیسیون کشاورزی و جلسه های کوچک تر گفته شده است، افزود: جانمایی غلط صنعت یک دلیل دیگر برای خشک شدن زاینده رود است.

این نماینده مجلس با بیان اینکه این جانمایی تابع تصمیمات سیاسی و اهرم قدرت بوده، گفت: رئیس جمهور از هر استان و منطقه ای بوده سعی کرده این کار را آنجا انجام دهد و ما امروز شاهدیم صنایع آب بری مثل فولاد و کاشی و سرامیک را تا وسط فلات مرکزی برده ایم و به توسعه آن ادامه می دهیم.

وی افزود: باید صنایع آب بر در کنار ساحل و کنار آب قرار داده شود و نه اینکه آب را به اصفهان انتقال دهیم. دلیل دوم رشد و توسعه بی رویه کشاورزی در اقلیم هایی که ظرفیت کشاورزی را ندارند، است. کشاورزی در سرزمینی که زمانی آب شرب خود را فقط از قنات می توانست تهیه کند اشتباه است. ما نمی توانیم کویر را به منطقه سرسبز تبدیل کنیم. الگوی کشت ما نیز غلط است. در منطقه ای که می توان کشت های کم آب بر دیگر انجام داد دارند برنج می کارند و این اشتباه است.

وی سپس با اشاره به اینکه مهاجرت به برخی نواحی نیاز به انتقال آب را به دنبال داشته گفت:از قبل انقلاب پروژه انتقال آب کوهرنگ یک به فلات مرکزی بوده و بعد از انقلاب پروژه کوهرنگ 2 و 3 را داشته ایم و الان هم حرف از پروژه های دیگر می زنیم و هیچکدام از این ها شرایط لازم را ندارند. زمانی می توانیم از نقطه الف به ب آب را انتقال دهیم که دیگر راهی نباشد. ما باید به زیست بوم منطقه توجه کنیم. هیچکدام از این تصمیمات به محیط زیست توجه ندارد و زیست بوم منطقه مبدأ را نابود کرده است و مردم هم ناچار به مهاجرت شده اند. پس در تصمیم گیری های جدید باید توجه داشته باشیم ما به مقدار قبلی آب نداریم.

* باید به سمت صنایعی که به آب نیاز ندارند برویم

سجاد انتشاری پژوهشگر هیدرولوژی اجتماعی هم در ادامه به کم آبی ایران در سده اخیر و در برابر آن پرآب بودن دهه های 60 و 70 که منجر به تصمیم گیری های غلط از سوی مسئولین شده، اشاره کرد و در ادامه گفت: در مسئله خشک شدن زاینده رود طبق قانون کسی حق ندارد به حق آبه محیط زیست دست درازی کند و درصورت استفاده باید آن حق را بپردازد.

وی افزود: در واقع مطالبه صحیح مردم اصفهان این است که حقوق زاینده رود پرداخته شود. مثل تالاب گاوخونی که الان خشک شده است زیرا حق آبه بیست سال گذشته آن پرداخت نشده. صنایع بخصوص در مناطقی که توسعه آب نداریم نباید توسعه یابد و باید به سمت صنایعی که به آب نیاز ندارد مثل دانش بنیان برویم.

وی ادامه داد: درباره کشاورزی در بیابان نظرات مختلفی بیان می شود اما تحقیقات نشان داده کشاورزی در بیابان از بیابان زایی جلوگیری می کند اما باید با الگوی خاص صورت گیرد.

انتشاری همچنین افزود: ما هم کاملا مخالف تمرکز جمعیت و رشد جمعیت در استان اصفهان هستیم که در این سالها اتفاق افتاده و مخالف توسعه صنایع جدید و حتی توسعه کشاورزی هستیم که بخواهد باعث افزایش جمعیت بشود. معتقد هستیم باید الگوی توسعه در کل کشور یکسان اتفاق بیفتد که عدالت رعایت بشود.

این پژوهشگر هیدرولوژی اجتماعی گفت: بسیاری از طرح های انتقال آب به دلیل فشار مافیای آب و فشار های سیاسی ممکن است اتفاق بیفتد که اینها مشکل ایجاد می کند هم برای منطقه مبدا و هم برای منطقه مقصد.

وی افزود: در مورد الگوی کشت اساتید اقتصاد معتقد هستند که ما باید به سمت بهینگی برویم و باید از منابع محدود منافع بیش تری ایجاد کرد.

انتشاری یادآور شد: حوضه زاینده رود درگیر دو پدیده است، منابع انتقال آب که به این حوضه انتقال پیدا می کند و هم منابع آبی که از این حوضه انتقال می یابد ما باید هردو طرف موضوع را ببینیم لذا هم انتقال آب به حوضه زاینده رود باید مورد توجه قرار بگیرد که آسیب هایی را ایجاد کرده و هم انتقال آب از زاینده رود به حوضه های دیگر که ان هم مشکلات دیگری را به وجود آورده است.

وی در رابطه با پروژه های انتقال به اصفهان و مشکلات حال حاضر اصفهان گفت: دیدگاه کنشگران محیط زیستی در خوزستان و چهارمحال این است که در کوهرنگ 3 بدلیل عدم رعایت پیوست های زیست محیطی، چشمه های بعضی مناطق در آنجا را خشک رده و برای احداث سد در کوهرنگ 3 مشکلاتی برای مردم ایجاد شده است.

انتشاری ادامه داد: دغدغه مردم خوزستان بیش تر این است که اگر این تونل ها در بالادست زده بشود از حق آبه ی آن مناطق کم می شود و به این دلیل با آن مخالف هستند و از طرفی نظر افرادی در اصفهان این است که چون این تونل های آب حجم بسیار اندکی آب را انتقال می دهد نمی تواند مشکلی ایجاد کند و مردم اصفهان معتقد هستند آب صنایع ملی در اصفهان باید از منابع ملی تامین شود و خواستار توزیع عادلانه آب هستند.

* نمی توانیم به استانی بگوییم شما صنعت نداشته باشید، کشاورزی هم نداشته باشید

امیرقلی جعفری بروجنی عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی در بخش دیگری از سخنانش بزرگترین معضل در حوزه آب کشور را حکمرانی دانست و با اشاره به شفافیت بعنوان اولین پایه این حکمرانی، قرار گرفتن این اطلاعات در اختیار همه مردم را لازم دانست.

وی سپس در ارتباط با پمپاژ آب در چهارمحال و بختیاری گفت: ما نمی توانیم به استانی بگوییم شما صنعت نداشته باشید، کشاورزی هم نداشته باشید، قاعدتا باید مهاجرت کنند. کدام قانونی کدام دولتی به مردم اینطور می گوید که نه اجازه کشاورزی بدهیم نه اجازه صنعت و بگوییم فقط نگاه کنید به منبع آبی که دارید. این که منطقی نیست.

این نماینده مجلس، در مورد کشاورزی در بیابان گفت: در مورد آن کشاورزی که جلوگیری می کند از رشد روند کویر که کسی بحثی ندارد. بحث ما این است که داریم در کویر برنج می کاریم، محصولات جالیزی کشت می کنند. توسعه ی کویر با روش های درختچه هایی که ماندگی دارند و کم آب اند که موردی ندارد.

وی سپس با اشاره به ادامه کشت برنج در چنین مناطقی با بهانه کاهش سطح زیر کشت و ادامه کشت محصولات جالیزی، بر لزوم شفاف سازی که منجر به مشخص شدن دقیق مشکل زاینده رود می شود تاکید کرد و گفت: من سوالی در مجلس پرسیدم، که هنوز وزارت نیرو به بنده پاسخ نداده، چرا دو سال قبل،98،99، بیش از 450  میلیون متر مکعب آب مازاد بر تابلوی منابع و مصارف در حوزه ی زاینده رود آزاد سازی شد؟ تابلوی منابع و مصارف را وزارت نیرو مشخص می کند.

وی سپس افزود: درمورد تونل کوهرنگ 3، بزرگترین معضل این است که 27 سال است تعهداتی درباره حق آبه های زیست محیطی به مردم مظلوم کوهرنگ داده شده که عمل نکردند. تونل احداث کردیم، الان می خواهیم سد بزنیم و مردم آنجا را بیست و هفت سال است آواره کرده ایم. بزرگترین چشمه ی آنجا به نام چشمه مروارید را خشکاندیم. جزو تعهدات بوده که آب چشمه ها را برگردانیم، آب شرب و کشاورزی شان را تامین کنیم.

جعفری با اشاره به نیازمند بودن بهشت آباد به آب در حدی که روستاهایش با تانکر آبرسانی می شود و عادلانه نبودن انتقال آب از این مناطق افزود: صد پروژه ی انتقال آب دیگر هم اجرا کنیم مشکل فلات مرکزی با اینها حل نمی شود. بلکه مشکلاتی بر مشکلات قبلی اضافه می کنیم. چون حق آبه ها را رعایت نمی کنیم، مشکلات مبدا را رعایت نمی کنیم. چون تغییر سیاست ها در مقصد را در دستور کار نداریم فقط رفتیم دنبال ساده ترین و مخرب ترین کار، که انتقال است. تجربه کوهرنگ3 ، تابلویی ست جلوی چشم ما. چطور به خودمان اجازه می دهیم تونلی 65 کیلومتری به نام بهشت آباد از گسل های اصلی زاگرس عبور کند؟ مگر شورای عالی آب تونل را منتفی نکرده است، چرا برخی مصوبات را باید بچسبیم برخی را فراموش کنیم؟

وی سپس در مورد تونل گلاب، با ذکر این نکته که صرف انتقال آب بین حوزه ای بودن دلیل برعدم نیاز به مجوز نیست و نمی توان زاینده رود را منحرف کرد، به تامین 95 درصد آب سد زاینده رود از منابع آب چهارمحال و بختیاری و سپس جاری شدن 63 کیلومتر این آب بعد از سد در این استان و تنها 2 کیلومتر در اصفهان اشاره کرد و گفت: آمدیم در این دو کیلومتر تونل گلاب را زدیم و چون در استان اصفهان است می گوییم درون حوزه ای است!

وی سپس به نبود هیچ کدام از مجوزهای زیست محیطی برای این تونل و غیرقانونی خوانده شدن ان توسط سازمان بازرسی کشور و دیوان محاسبات هم اشاره کرده و گفت: آقای سراج سال 93 به رئیس جمهور وقت اعلام کرد که اینها مجوز ندارد. محیط زیست مجوز نداده بود. بعد از احداث آمده اند یک تفاهم نامه بستند با استان اصفهان. تفاهم نامه غیر از مجوز زیست محیطی است. تونل 27 کیلومتری را بدون داشتن مجوز های لازم و با پول بیت المال و هزینه غیرقانونی بنا کردیم، بعد که تمام شده آمدیم یک چسب پدافند غیرعامل به آن چسبانده ایم.

وی گفت: خیلی بد است که کارهایی انجام بدهیم و بعد به دنبال توجیه آن برویم. هرکس پولی دارد قدرت دارد کار خلافی انجام دهد آن هم درحوزه آب کشور، بعد برود مجوزها را با زد و بند و لابی بگیرد. من از ۳ وزیر نیرو سوال کردم که مجوزهای گلاب را اعلام کنید! مجوزهایی که امسال اعلام کردند ۷ سال بعد از احداث و شروع بوده است، این نوعی توهین به قوانین کشور و قانون گذار است.گلاب مسئله درون حوضه ای است اما این تونلی که ساخته می شود، تمام آب زاینده رود را می بلعد و شهرستان هایی که در مسیر رود هستند به ویرانی تبدیل می شوند.

این نماینده مجلس تصریح کرد: مشکل بنده در مسئله آب کشور این است که چرا در مورد آمار و منابع شفاف سازی نمی شود  در موضوع صنایع تنها به فولاد مبارکه پرداخته می شود، چرا پتروشیمی و پالایشگاه ها و فولاد کاشان و کوهپایه گفته نمی شوند؟ ما نمی توانیم یک نسخه آنی برای جاری شدن آب در زاینده رود بپیچیم در حالی که سرچشمه رود خشک است، مگر اینکه بخواهیم مردم را فریب دهیم.

وی گفت: در مورد حق آبه، کشاورزانی در شرق اصفهان و دیگر جاها درخواست حق آبه های خود را دارند که از زمان شیخ بهایی برای آنها بوده است، حتی در دهه ۴۰ سطح زیر کشت در اصفهان در مقایسه با الان بسیار کمتر است و بعد از انقلاب توسعه ایجاد شده و کشاورزان حق آبه جدید و بیشتری دارند. قبل از حق آبه باید بگویید غول های صنعتی و کشاورزی در اصفهان چه مقدار آب مصرف می کنند.

* حق هر بخش و استان متناسب با منابع آب باید مشخص شود

انتشاری در ادامه در پاسخ به وضعیت استفاده از آب انتقالی زاینده رود به یزد و مصارف غیرشرب آن گفت: بنده به عنوان یک پژوهشگر و دسترسی کافی به داده ها و اطلاعات و مجوزها برای حکم قاطع و قضاوت ندارم و در مورد شفاف سازی نقش خود کمیسیون کشاورزی خیلی پررنگ هست، مسئله آب مسئله امنیتی نیست که بخواهیم آن را از مردم مخفی کنیم.

وی افزود: از ۴۵۰ میلیون متر مکعب آب گفته شده نه به تالاب و نه به کشاورزان به حد کافی چیزی نرسیده است و از ۲۵۰ میلیون مترمکعب تنها ۷۰ میلیون مترمکعب به کشاورزان تخصیص داده شده است، پس این آب به کجا رفته است؟

انتشاری تاکید کرد: حق هر بخش و استان متناسب با منابع آب باید مشخص شود و نیازمند کار حقوقی و مفاهمه و مذاکره است. در مورد بهشت آباد تا زمانی که اطمینان حاصل نشود در منطقه مبدا کوچکترین آسیب زیست محیطی برای مردم ایجاد نشود و حق آبه های مردم منطقه ضایع نشود نباید کاری اجرایی شود و مسئله اجرای کار بر پایه قوانین و مجوزها برای بن و بروجن هم مورد سوال است که آیا قانونی بوده اند یا خیر.

وی تاکید کرد: توسعه های کشاورزی هم در پایین دست و هم در بالادست بوده اند و باید مشخص شود چه بخشی از این توسعه از جنبه قانونی پذیرفته است و چه بخشی باید حذف شود تا دعوای زرگری بین این دو منطقه پایان یابد!  کشاورزان اصفهان و کنشگران محیط زیست مخالف تونل گلاب و تونل بهرنگ۳ هستند و این پروژه را بارگذاری جدید می دانند. همینطور در بحث یزد باید شفاف سازی شود.

منبع : خبرگزاری فارس

اخبار گوناگون در برخط نیوز