هشدارهای ایران در طول مذاکرات  -  علت تشتت شدید در داخل آمریکا   -  اتهامی که از شیپور صهیونیست ها بر علیه ایران خارج شد
سرویس سیاسی - یک مقام ارشد وزارت امور خارجه در نشستی توجیهی به تشریح آخرین وضعیت گفتگوها در وین پرداخت.

به گزارش سرویس سیاسی برخط نیوز به نقل از همشهری - مشروح این گفت وگو به شرح زیر است:

لطفا آخرین وضعیت گفت وگوها، مهمترین پیشرفت های حاصل شده و چالش های پیش رو تشریح کنید.

ابتدا باید اشاره کرد که این اولین دور از مذاکراتی بود که توسط دولت جدید جمهوری اسلامی ایران برگزار می شد و با درنظر داشت بن بست های حل نشده در دور ششم، از پیش مشخص بود که قرار نیست در این دور از گفت وگوها به نتیجه نهایی رسید. با این وجود، دولت بر این عقیده بود که هیأت مذاکره کننده باید در این دور از گفت وگوها هم از منظر تخصصی و ترکیب نفرات و هم در زمینه متون و پیشنهادات با دست پر در وین حاضر شود، چراکه اولا هیات مذاکراتی اعزامی بنابر ماموریت برای دستیابی به یک توافق خوب عازم وین شده بودند و ثانیا پیش بینی می شد که برخی از طرف های مقابل ممکن است در این دور از گفت وگوها، جمهوری اسلامی ایران را به عدم جدیت و عدم ارائه پیشنهادات روشن متهم کند. دولت جدید اساسا با رویکردی عملگرایانه و طراحی روشن وارد گفت وگوها شده و پیش از سفر هیأت به وین، پیشنهادها ایران نهایی شده و برای ارائه به طرف مقابل آماده بود.

لازم به تاکید است که متن پیشنهادی ایران مبتنی و براساس پیش نویس 6 دور قبل بوده و همان متن مبنا قرار گرفته و اصلاحات و پیشنهادهای مورد نظر ایران بر روی متن مشخص شده و ارائه گردیده اند. این پیشنهادها از آن جهت که کاملا منطبق بر برجام ارائه شده اند طبیعتا حداکثری نبوده و نیستند اما متاسفانه رویکرد طرف مقابل نسبت به تعهداتش حداقلی است.

در همین چارچوب هیأت جمهوری اسلامی در سومین روز از گفت وگوها دو متن پیش نویس که در آنها پیشنهادها و اصلاحات ایران مشخص شده بود، یکی در زمینه رفع تحریم ها و دیگری در خصوص موضوعات هسته ای را به طرف مقابل ارائه کرد.

 تصور من این است که به ویژه طرف های اروپایی و همینطور آمریکا که مرتبا با این سه کشور در ارتباط است، انتظار آن را نداشتند که ایران در این مرحله با متنی کامل که هم در انطباق با برجام و قطعنامه 2231 شورای امنیت است و هم اصول مشترک گفت وگوهای ادوار پیشین را حفظ کرده، وارد مذاکرات شود. به همین دلیل نیز بود که طرف مقابل از زمان دریافت این پیش نویس ها بحث توقف گفت وگو و بازگشت به پایتخت ها برای دریافت مشورت را مطرح کرد.

هر چند رویکرد مذاکراتی هیات ایران از روز اول تعاملی و همراه با انعطاف لازم بود اما متأسفانه در مقابل سه کشور اروپایی از اختیار تصمیم گیری بالایی در وین برخوردار نیستند و ضمنا دائما دغدغه راضی کردن هیات آمریکایی و هماهنگ کردن مواضعشان با هیأت آمریکایی را دارند. این در حالی است که این گفتگوها میان ایران و 4+1 و نه ایران و آمریکا (که اساسا عضو برجام نیست) در حال انجام است اما این رویکرد اروپایی ها روند پیشرفت گفت وگوها را با چالش روبرو کرده است.

روشن است که طرف های غربی که با تصور اعطای امتیازات اندک و دریافت امتیازات حداکثری به وین آمده اند، از متون پیشنهادی و خواسته های روشن جمهوری اسلامی ایران رضایت کامل نداشتند، اما هیج یک از این کشورها نتوانستند بر این متون ایراد حقوقی گرفته یا آن ها در تضاد با برجام توصیف کنند. تنها نکته مطرح شده از سوی این کشورها این بود که اولا حتی حاضر به اعطای امتیازات مصرح در برجام نیستند و ثانیا تمایل ندارند مباحثی را که در پیش نویس ها آمده اند، مجددا مورد بحث بگذارند. این در حالی است که آنچه از 6 دور مذاکرات پیشین به دست آمده، تنها یک پیش نویس است و همانطور که بارها گفته شده است اصل اساسی همواره وجود داشته است که هیچ توافقی در میان نیست مگر همه چیز توافق شود.

اکنون روشن شده است که بی میلی آمریکا به دست کشیدن کامل از تحریم ها، مهمترین چالش در مسیر پیشرفت گفت وگوهاست. ما معتقدیم هر زمان دولت آمریکا از کارزار فشار حداکثری دست بردارد و طرف های اروپایی در گفت وگوها اراده سیاسی لازم را نشان دهند، راه برای دستیابی سریع به یک توافق باز می شود.

فضای کلی گفت وگوها را چطور دیدید؟ آیا طرفین وارد مذاکره جدی شده اند یا هنوز در مرحله اعلام مواضع قرار دارند؟

با وجود اختلاف در مواضع طرفین، باید اشاره کرد که گفت وگوهای هفته گذشته در فضایی حرفه ای و در عین حال صریح برگزار شد و طرف های مقابل نیز نظرات خود را در فضایی به دور از تنش مطرح کردند. در مجموع می توان گفت فضایی سازنده بر گفت وگوها حاکم بود و با ارائه متون پیش نویس از جانب جمهوری اسلامی ایران، یک گام اسایی و مهم رو به جلو در مسیر گفت وگوها برداشته شد. البته همانطور که از نام این اسناد مشخص است، ما متون پیشنهادی را پیش نویس های قابل مذاکره می دانیم و طرف های مقابل را نیز تشویق کرده ایم که متون و پیشنهادات روشن خود را بر اساس اصول مشترک و در چارچوب برجام روی میز بگذارند.

هرچند در این دور از مذاکرات نیز بحث هایی روی متن صورت گرفت، اما انتظار ما این است که در دور بعدی گفت وگوها که آخر هفته آینده آغاز می شود، طرف مقابل نیز با پاسخ های مکتوب دقیق و منطقی و احیانا ایده ها عملی تازه در وین حاضر شود. در آن صورت می توان امیدوار بود که مذاکره جدی بر روی متون آغاز شود. لازم است طرف مقابل هم رویکرد تعاملی و هم انعطاف لازم را داشته باشد.

در خصوص محتوای دو سندی که به طرف مقابل ارائه شده، توضیح دهید. آیا قرار است سند دیگری نیز از سوی ایران ارائه شود؟

همانطور که اشاره شد هیأت ایرانی در روز سوم گفت وگوها دو پیش نویس کامل را به طرف مقابل ارائه کرد. پیش نویس نخست که به موضوع رفع تحریم های ظالمانه و غیرقانونی علیه ایران می پردازد، دربرگیرنده تعهدات رفع تحریم ها از سوی آمریکاست. یکی از نکاتی که در گفت وگوها با طرف مقابل مورد تأکید قرار گرفته، این است که کلیه تحریم های وضع شده در چارچوب سیاست فشار حداکثری با هدف روشن از میان برداشتن برجام طراحی شده و از این رو تمام این تحریم ها با برجام در ارتباط هستند. سند دیگر نیز گام های هسته ای جمهوری اسلامی ایران و کیفیت توقف گام های جبرانی، در صورت رفع تحریم ها را تشریح می کند. در این خصوص نیز تأکید شده است که تا زمانی که نحوه رفع تحریم ها روشن و اجرایی نشده، نمی توان از جمهوری اسلامی ایران انتظار داشت که گام های جبرانی خود را که نه یک اقدام اولیه، بلکه واکنشی به تحریم ها بوده اند، متوقف نماید.

البته پیش نویس هایی دیگری نیز  وجود دارد که نظرات ما در ادامه در قالب این پیش نویس ها ارائه خواهد شد. نحوه و زمان راستی آزمایی و موارد مربوط به دریافت ضمانت عدم خروج مجدد آمریکا از توافق از جمله مواردی است که در ادامه مطرح خواهد شد. در روزهای اخیر شاهد بوده ایم که شماری از سناتورها و نمایندگان کنگره تهدید کرده اند که در صورت به قدرت رسیدن یک رئیس جمهور جمهوری خواه، آمریکا بار دیگر از توافق هسته ای خارج می شود. همین مسئله نشانگر تشتت شدید در داخل آمریکا و این واقعیت است که آمریکا در مذاکرات قابل اتکا نیست و برای بازگشت به برجام، باید ضمانت هایی معتبر و قابل قبول ارائه نماید. آنها خوب می دانند جمهوری اسلامی ایران اجازه نخواهد داد تکرار بدعهدی هایی که بعد از امضاء توافق در سال ۲۰۱۵ اتفاق افتاد مجددا اقتصاد ایران را گروگان خود کند.

برخی گزارش های رسانه ای حاکی از آن بود که برخی هیأت های اروپایی خواستار جمع بندی سریع این دور از گفت وگوها و بازگشت به پایتخت ها بوده اند. دلیل این موضع این کشورها چه بود؟

همانگونه که اشاره کردم، برداشت ما این بود که طرف های اروپایی انتظار نداشتند که جمهوری اسلامی ایران در این دور از گفت وگوها پیشنهادات خود را به صورت مکتوب ارائه کند. به همین دلیل بود که این کشورها بلافاصله پس از دریافت پیش نویس های هیأت ایران، خواستار آن شدند که برای مشورت با پایتخت ها و دریافت دستورالعمل هایی مذاکراتی تازه، به کشورهایشان بازگردند. جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده بود که از توان تصمیم گیری و کارشناسی کافی برخوردار است و آمادگی دارد تا هر زمان که لازم باشد به گفت وگوها ادامه دهد، اما طرف های مقابل که برای ادامه مذاکرات نیاز به مشورت با مقامات ارشد خود داشتند، خواستار آن شدند که گفت وگوها برای چند روز متوقف شود. بر این اساس، هیأت ها روز جمعه به کشورهایشان بازگشتند و قرار است از آخر هفته آینده مذاکرات را از سر بگیرند.

ترکیب هیأت ایرانی چه از لحاظ تعداد و چه ترکیب نفرات، مورد توجه رسانه ها قرار گرفته است. در خصوص نحوه انتخاب نفرات و تأثیر آن بر گفت وگوها توضیح بفرمایید.

یکی از موضوعاتی که پیش از این دور از گفت وگوها مورد تأکید قرار داشت، این بود که جمهوری اسلامی باید با توان تصمیم گیری و کارشناسی مناسبی در مذاکرات حضور یابد تا اطمینان یابد که متون تهیه شده و مواضع مذاکراتی هیأت، تا حد امکان عاری از نقص باشد. علاوه بر این، از آنجا که دولت در دستیابی به نتیجه جدی است و واقعا تلاش می کند در کوتاه ترین زمان ممکن گفت وگوها را به نتیجه برساند، اعتقاد داشت که لازم است با فراهم کردن امکان تصمیم گیری در محل، روند تهیه متون و ارائه بازخورد به طرف مقابل را تسریع نماید.

به همین دلیل، از چند هفته پیش از مذاکرات، به کلیه دستگاه هایی که به نحوی با موضوع گفت وگوها در ارتباط بوده و می توانند در زمینه تصمیم گیری یا کار کارشناسی کمکی ارائه دهند، مکاتبه شد تا نفرات پیشنهادی خود برای همراهی هیأت وزارت امور خارجه را معرفی نمایند. نهایتا ترکیبی شکل گرفت که چه از منظر مدیریتی و تصمیم گیری و چه از دید کارشناسی، از توان واقعا بالایی برخودار است. ضمنا باید اشاره کرد که در این دور از گفت وگوها، وزن اقتصادی هیأ ت به مراتب بیشتر از ادوار پیشین بود، آن هم به این دلیل که از منظر جمهوری اسلامی در حال حاضر موضوع رفع تحریم ها، مسئله اصلی مذاکرات است و تا زمانی که تکلیف این موضوع روشن نشده است، نمی توان مسائل دیگر را نهایی کرد. البته روشن است این ترکیب در طول مذاکرات و بر اساس نیاز کم و یا حتی اگر لازم بود زیاد خواهد شد.

برخی مخالفان گفت وگوهای وین، از جمله نخست وزیر رژیم صهیونیستی، خواستار توقف مذاکرات شده و جمهوری اسلامی ایران را به وقت کشی با هدف خریدن زمان و پیشبرد برنامه هسته ای متهم کرده اند. پاسخ شما به این اتهام چیست؟

اتهام عدم جدیت و وقت کشی جمهوری اسلامی در گفت وگوها که اینبار از شیپور صهیونیست ها خارج شد، موضوعی بود که از قبل انتظار آن را داشتیم، اما همانطور که شاهد بودید، عملکرد هیأت اعزامی و ارائه سریع پیش نویس هایی دقیق به طرف مقابل، تا حد زیادی این حربه را خنثی کرد و اتفاقا این طرف مقابل بود که خواستار وقفه گفت وگوها شد، در حالی که هیأت ایرانی آمادگی داشت مذاکرات را بی وقفه تا هر زمان که لازم باشد، ادامه دهد. طبیعی است که رژیم صهیونیستی از بروز چنین وضعیتی خرسند نباشد. به همین دلیل هم بود که در همین یکی دو روز، رسانه های رژیم صهیونیستی با ساخته و پرداخته کردن چندین شایعه تلاش کردند تا بر فضای گفت وگوها اثر منفی بگذارند.

در طول جلساتمان، به طرف های مقابل هشدار دادیم که نباید اجازه داد برخی طرف های خارجی که از پیشرفت گفت وگوها ناخرسند هستند، با انتشار اخبار دروغ و تحریف شده بر مذاکرات اثر بگذارند.

برخی مقامات آمریکایی از جمله وزیر خارجه آمریکا عنوان کرده اند که نسبت به نتیجه گفت وگوها تردید دارند. دیدگاه شما در این خصوص چیست؟

بر خلاف اظهارات مقام های آمریکایی، من معتقدم که اگر طرف های مقابل حسن نیت داشته باشند و از بازی بی فایده مقصرنمایی دست بردارند، توافق در دسترس است. جمهوری اسلامی ایران پیشنهاداتی عملگرایانه روی میز گذاشته و طرف های مقابل باید پاسخی درخور یا حتی پیشنهادات و ایده های تازه خود را به صورت مکتوب و مشخص ارائه کنند. من تصور می کنم طرح اظهارات منفی و صدور چنین بیانیه هایی بیش از آنکه مربوط به محتوای مذاکرات باشد، یک تاکتیک مذاکراتی و ناشی از تلاش طرف های مقابل برای مقصرنمایی از ایران با هدف اعمال فشار بر مذاکره کنندگان است. کافی است تا طرف های مقابل اراده سیاسی به خرج داده و برای برداشتن گام های عملی لازم اعلام آمادگی کنند. در آن صورت راه برای توافق و حل اختلافات باز خواهد شد.

منبع : همشهری آنلاین