علائم تصمیم آمریکا مبنی بر بازگشت به برجام

علائم تصمیم آمریکا مبنی بر بازگشت به برجام

۱۸ آذر ۱۴۰۰ - ۰۶:۳۱ زمان مطالعه : 5 دقیقه
سرویس سیاسی - یک کارشناس مسائل سیاسی معتقد است که در دیدارهای اخیر رابرت مالی، نماینده آمریکا در امور ایران با سران کشورهای حاشیه خلیج‌فارس تصمیم آمریکا مبنی بر بازگشت به توافق برجام را به آنهاابلاغ کرده و رسیدن به توافق هسته‌ای با ایران را قریب‌الوقوع دانسته است.

به گزارش سرویس سیاسی برخط نیوز به نقل از همشهری - «سفر شیخ طحنون بن زاید به تهران در راستای تلاش های امارات متحده عربی با هدف تقویت پل های ارتباطی و همکاری در منطقه و حفظ منافع ملی انجام شده است.» این را مقامات ارشد اماراتی اعلام کرده و گفته اند این کشور به دنبال تقویت ثبات و شکوفایی در منطقه است و در این راستا تلاش می کند این هدف را با «توسعه روابط مثبت» از طریق گفت وگو و اقدامات مشترک و مدیریت دیدگاه های یکسان دنبال کند.

درباره پیام این سفر برای بازیگران فرامنطقه ای و نیز تأثیر نزدیکی بیش از پیش تهران با کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس بر تعاملات منطقه ای، با حسین رویوران، کارشناس مسائل سیاسی گفت وگو کرده ایم.

مشاور امنیت ملی امارات متحده عربی اخیرا به تهران سفر و با مقامات ایرانی دیدار و گفت وگو کرد. این اتفاق را اگر کنار موضوعات دیگری مانند مذاکره عربستان با ایران قرار دهیم به نظر می رسد معادله جدیدی در منطقه شکل گرفته است. این رفت وآمدها و مذاکرات حامل چه پیامی است؟
سفر مشاور امنیت ملی امارات به ایران پیام های روشنی برای کشورهای فرامنطقه ای دارد و آن این است که مسیر سیاست ورزی در منطقه تغییر کرده است. امارات دریافته که امنیت خود را با تکیه بر نیروهای فرامنطقه ای نمی تواند تامین کند و ازاین رو در تلاش است با ایران به عنوان قدرت اصلی منطقه ای وارد تعامل و گفت وگو شود. این کشور، علاوه بر ایران مسیر گفت وگو با ترکیه و سوریه را در پیش گرفته است و به نظر می رسد مسیر درستی را در صحنه سیاسی انتخاب کرده است. علاوه بر این، امارات به تأسی از عربستان سعودی که با ایران وارد تعامل شده است، تلاش می کند منافع ملی خود را در قالب تعامل و گفت وگوی نزدیک تر با ایران تامین کند. به نظر می رسد چنین رفت وآمدهایی مقدمه ای بر کاهش تنش ها و توجه بیشتر به ظرفیت های درون منطقه ای برای رسیدن به امنیتی پایدار بدون دخالت قدرت های فرامنطقه ای باشد.

 آمریکا در حال خروج از منطقه است، ولی به نظر می رسید تلاش داشت پای خود را با استفاده از صهیونیست ها محکم کند. اما سران کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس نقشه راهی را که ترامپ برای منطقه ترسیم کرده بود، ادامه نداده و مسیر دیگری را دنبال می کنند. دلیل این اتفاق چیست؟
تصمیم مقامات آمریکایی برای خروج از منطقه از دوره ترامپ نهایی شده بود. نقطه آغاز خروج نظامیان آمریکایی با توافق میان آمریکا و طالبان شروع شد. زمانی که زلمای خلیل زاد به عنوان نماینده آمریکا با طالبان به این توافق رسید که نیروهای آمریکایی افغانستان را ترک کنند، ترامپ نگرانی کشورهای عربی را از خلأ نبود یک نیروی نظامی که از آنان دفاع کند، درک کرده و برای جبران این خلأ، دست مقامات برخی کشورهای عربی را در دست صهیونیست ها گذاشت. برنامه آمریکا این بود که رژیم صهیونیستی این خلأ را پر کند، اما اتفاقی که افتاد این است که کشورهای منطقه به جمع بندی متفاوتی از آمریکا رسیدند. مقامات عربی دریافتند که این رژیم صهیونیستی نیست که می تواند این خلأ را پر کند، بلکه با بازیگران اصلی و قدرتمند منطقه باید وارد گفت وگو شوند تا امنیت منطقه را خود تامین کنند. در شرایط فعلی شاهد نوعی عقلانیت در تصمیمات سران این کشورها هستیم که منجر به فاصله گرفتن از سیاست های آمریکا در منطقه شده است.

 شاهد این بودیم که ترامپ برخی کشورهای عربی منطقه را در قالب پیمان ابراهیم به صهیونیست ها وابسته کرد. تا چه اندازه تحولات اخیر می تواند به تضعیف این پیمان و صهیونیست ها در منطقه منجر شود؟
تلاش ترامپ این بود که بین امارات، بحرین، سودان، مغرب و کشورهای دیگر عربی و اسلامی با رژیم صهیونیستی رابطه برقرار کند. آمریکایی ها به سران این کشورها گفته بودند که جای نیروهای نظامی آمریکا، صهیونیست ها مسئولیت امنیت آنان را برعهده خواهند گرفت. در یک سالی که از امضای این پیمان گذشته است، کشورهای منطقه متوجه شده اند که اسرائیل نه تنها نمی تواند حامی امنیت آنها باشد، بلکه خود تهدیدی جدی برای امنیتشان است؛ ازاین رو، کشورهای منطقه تصمیم گرفته اند با ایران روابط نزدیک تری داشته باشند که این موضوع می تواند به تضعیف قطعی پیمان ابراهیم در منطقه منجر شود.

 فکر می کنید با خروج آمریکایی ها، رژیم صهیونیستی نیز از منطقه خارج می شود؟
تصور نمی کنم با این تحولات شاهد خروج فوری رژیم صهیونیستی از منطقه باشیم و این اتفاق به شکل تدریجی رخ خواهد داد. به نظر می رسد کشورهای حوزه خلیج فارس در شرایط کنونی سیاست توازن را در پیش گرفته اند، اما اگر سران عرب به این نتیجه برسند که نیازی به صهیونیست ها ندارند بدون شک ارتباط خود را با این رژیم قطع می کنند. ما در گذشته چنین اتفاقی را میان کشورهای عربی و رژیم صهیونیستی شاهد بودیم. پیش از این، امارات، قطر، عمان و چند کشور دیگر عربی دفاتر همکاری اقتصادی با صهیونیست ها داشتند، اما بعد این دفاتر را تعطیل کردند؛ چراکه احساس کردند وجود این همکاری ها منافعی برایشان ایجاد نمی کند. براین اساس معتقدم رابطه ای که اکنون میان برخی کشورهای عربی و صهیونیست ها وجود دارد در درازمدت از بین خواهد رفت؛ چراکه اعراب می دانند با تغییر جغرافیای سیاست در منطقه، وجود صهیونیست ها برای آنها عامل تهدید است و تلاش می کنند از این عامل فاصله بگیرند.


 برخی بر این باورند که احیای برجام و بازگشت آمریکا به این توافق قطعی است و از این رو کشورهای عربی با درک موضوع تلاش دارند با سرعت به ایران نزدیک شوند. تا چه اندازه این تحلیل می تواند مقرون به صحت باشد؟
به نظرم تا حدود زیادی این تحلیل درست است. اخیراً شاهد سفر رابرت مالی، نماینده آمریکا در امور ایران به کشورهای حاشیه خلیج فارس بودیم. در دیدارهایی که این مقام کاخ سفید با سران این کشورها داشته به آنها تصمیم آمریکا مبنی بر بازگشت به توافق برجام را ابلاغ کرده و رسیدن به توافق هسته ای با ایران را قریب الوقوع دانسته است. این تصمیم آمریکا بدون شک اثر مهمی در گرایش کشورهای عربی برای نزدیک شدن به ایران و کاهش تنش با جمهوری اسلامی ایران داشته است؛ ازاین رو نزدیکی مقامات عربی به جمهوری اسلامی ایران را می توان از این منظر مورد بررسی قرار داد.

 به نظرتان آمریکایی ها از اعراب نخواسته اند که با ایران تعامل کنند؟
تصور می کنم که تصمیم سران کشورهای حاشیه خلیج فارس و در رأس آنها امارات، یک تصمیم خودجوش منطقه ای است و نباید آن را یک دیکته آمریکایی برای اعراب دانست. ایران باید ازاین فرصت به نفع منافع ملی خود بهره برده و با تقویت نگاه همگرایانه با اعراب و ایجاد فضایی مثبت با این کشورها تعامل سازنده داشته باشد. بدون شک درصورت تعامل قوی میان ایران و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، احساس نیاز این کشورها به رژیم صهیونیستی منتفی یا به شدت کاهش می یابد و حضور این رژیم در منطقه منتفی خواهد شد.

منبع : همشهری آنلاین