ترکیه بازنده احتمالی نزاع روسیه و اوکراین

ترکیه بازنده احتمالی نزاع روسیه و اوکراین

۲۴ دی ۱۴۰۰ - ۲۱:۰۱ زمان مطالعه : 8 دقیقه
سرویس سیاسی - به نظر می‌رسد آنکارا روی این فرض شرط بندی کرده که بحران در مرز‌های اوکراین می‌تواند از طریق دیپلماتیک حل شود. با این وجود، مقام‌های روسی روابط نظامی و فنی آنکارا با کی یف و رابطه آن کشور با جمعیت تاتار‌های کریمه را به عنوان حرکاتی تحریک آمیز از سوی ترکیه قلمداد می‌کنند.

به گزارش سرویس سیاسی برخط نیوز به نقل از فرارو - احتمالا ترکیه در میانه تقابل روسیه و اوکراین متحمل شکست بزرگی خواهد شد. درگیری میان روسیه و اوکراین باعث می شود توازن قوا و تعادل ظریفی که آنکارا در رابطه با ناتو و روسیه ایجاد کرده خنثی شود.

به گزارش فرارو به نقل از فارین پالیسی؛ استقرار نیرو های روس در مرز اوکراین باعث ایجاد نگرانی در مورد احتمال تشدید درگیری در شرق اوکراین شده و کارزاری دیپلماتیک را برای بازداشتن روسیه از تهاجم به اوکراین ایجاد کرده است. تشدید تنش بالقوه بین مسکو و کی یف چالشی برای ناتو ایجاد می کند ناتو که مدت هاست بدون تحریک روسیه تلاش می کند به اوکراین تضمین امنیتی و اطمینان ارائه دهد.

این معضل به طور خاص برای ترکیه یک قدرت منطقه ای که روابط اش با بسیاری از متحدان اش در ناتو تیره و تار شده حادتر است. این امر تا حدی نتیجه سیاست نزدیکی ترکیه به مسکو توسط "رجب طیب اردوغان" رئیس جمهوری ترکیه است. با این وجود، علت اصلی این موضوع آن است که اردوغان روابط سیاسی و نظامی عمیق تری را با اوکراین دنبال کرده که برخی از متحدان آنکارا آن را بسیار تحریک آمیز قلمداد می کنند.

در حال حاضر، به نظر می رسد آنکارا روی این فرض شرط بندی کرده که بحران در مرز های اوکراین می تواند از طریق دیپلماتیک حل شود. با این وجود، مقام های روسی روابط نظامی و فنی آنکارا با کی یف و رابطه آن کشور با جمعیت تاتار های کریمه را به عنوان حرکاتی تحریک آمیز از سوی ترکیه قلمداد می کنند.

با توجه به ضعیف تر شدن اقتصاد ترکیه، کاهش محبوبیت اردوغان و بن بست بین نیرو های ترکیه و روسیه از شمال آفریقا تا قفقاز جنوبی، ترکیه در میان اعضای فعلی ناتو کشوری است که در صورت تشدید رویارویی در مرز های اوکراین بیش ترین ضرر را متحمل خواهد شد.

معضل ترکیه پیگیری سیاست خودمختاری و نفوذ استراتژیک بیش تر در منطقه وسیع تری است که بالکان، خاورمیانه عربی و قفقاز را در بر می گیرد. تعقیب این سیاست ترکیه را از بسیاری از متحدان اش در ناتو دور کرده و در رابطه ای پیچیده با روسیه قفل کرده است.

تمایل ترکیه برای تغییر نظم منطقه ای شکل گرفته پس از فروپاشی شوروی عمدتا مرتبط با سیاستگذاری های حزب عدالت و توسعه تحت رهبری اردوغان است. ترکیه خود را شریک و حامی همسایگان پسا کمونیست اش قلمداد کرده و همزمان روابط سودمند دوجانبه ای را با مسکو دنبال کرده است. اخیرا تغییر اولویت های امریکا از جمله کاهش حمایت از مداخله گرایی در خاورمیانه و توجه فزاینده آن کشور به آسیا این تغییر رویکرد ترکیه را تقویت کرده است.

با این وجود، با تشدید تنش بین روسیه و ناتو اقدامات متوازن و متعادل سازنده ترکیه به طور فزاینده ای دشوارتر شده اند. آنکارا به شدت به الحاق کریمه به روسیه در سال ۲۰۱۴ و حمله آن کشور به منطقه دونباس در شرق اوکراین واکنش نشان داد.

همدردی ترکیه با جامعه مسلمان تاتار کریمه و ترک زبانان آن منطقه که از دید ترکیه توسط نیرو های "اشغالگر" روس هدف قرار گرفته بودند سیاست در پیش گرفته شده از سوی آنکارا بوده است. هم چنین، مسکو کنترل بسیاری از کشتی ها و زیرساخت های بندری نیروی دریایی اوکراین را در زمان تصرف کریمه به دست گرفت و به طرز چشمگیری توازن قوا را در دریای سیاه به ضرر ترکیه تغییر داد. ترکیه اکنون دیگر از مزیت پیشین در دریای سیاه برخوردار نیست.

در واکنش به این تحولات، ترکیه از تاتار های کریمه حمایت سیاسی و دیپلماتیک به عمل آورده و تاکید کرده که الحاق کریمه به روسیه را برسمیت نمی شناسد. این امر باعث تقویت همکاری های نظامی و فنی ترکیه با کی یف شد و به ویژه از طریق فروش پهپاد های مسلح پیشرفته که اوکراینی ها از آن علیه جدایی طلبان مورد حمایت روسیه در دونباس استفاده کرده اند.

اوکراین تنها یا حتی مهم ترین راه خروجی برای جاه طلبی های آنکارا نبوده است. ترکیه در جنگ داخی سوریه مداخله کرد تا از تحکیم قدرت کرد های سوریه در امتداد مرزهایش جلوگیری کند. در سال سال ۲۰۲۰ میلادی، نیرو های ترکیه در لیبی مداخله کردند تا دولت موقت برسمیت شناخته شده توسط سازمان ملل متحد را تقویت کنند و با آن دولت در دسامبر ۲۰۱۹ میلادی یک قرارداد مرزی دریایی بحث انگیز را به منظور تضمین دسترسی به نفت و گاز در دریای مدیترانه امضا کردند. هم چنین، در سال ۲۰۲۰ میلادی، تسلیحات و نیرو های نیابتی ترکیه در حمله موفقیت آمیز نیرو های جمهوری آذربایجان برای بازپس گیری اراضی اشغال شده توسط ارمنستان در قره باغ کوهستانی و اطراف آن نقش اساسی داشتند. در هر یک از تحولات ذکر شده نیرو های ترکیه و روسیه با یکدیگر روبرو شدند و در برخی مواقع درگیری مستقیم بین آنان رخ داد.

علیرغم تشدید رقابت منطقه ای، ترکیه در سالیان اخیر نزدیکی استراتژیک با روسیه را نیز دنبال کرده است. محرک های اصلی این نزدیکی نخست ناامیدی ترکیه از امریکا به دلیل حمایت واشنگتن از نیرو های دموکراتیک سوریه است که بزرگترین بخش آن را جنگجویان کرد از شاخه حزب کارگران کردستان (پ ک ک) تشکیل می دهند گروهی که از سوی ترکیه تروریستی قلمداد می شود. دوم پیامد های کودتای نافرجام ترکیه در سال ۲۰۱۶ میلادی است که اردوغان طرفداران "فتح الله گولن" واعظ مقیم امریکا را مقصر وقوع آن می داند.

بارزترین جنبه این نزدیکی، تصمیم آنکارا برای خرید سامانه دفاع هوایی اس-۴۰۰ روسیه است که ظاهرا برای محافظت از دولت ترکیه در برابر کودتای احتمالی بعدی با مشارکت نیروی هوایی ترکیه است. این خرید منجر به خارج شدن ناوگان جنگنده های اف -۳۵ امریکایی از دستور کار ارتش ترکیه می شود. آنکارا سرمایه دیپلماتیک به کرملین ارائه داد و از آن برای مدیریت بن بست ها در سوریه، لیبی و قفقاز جنوبی استفاده کرده است. در هر یک از موارد ذکر شده، اردوغان و "ولادیمیر پوتین" رئیس جمهوری روسیه مکررا وارد دیپلماسی در سطوح عالی با یکدیگر شده اند و آتش بس های غیر رسمی را به منظور برآورده ساختن منافع اصلی هر طرف تنطیم کرده اند. آنکارا ظاهرا معتقد است که می تواند مدل مشابهی را برای درگیری در اوکراین اعمال کند.

با این وجود، اگرچه مسکو مایل است موضع قاطعانه تر ترکیه را در سوریه یا قفقاز جنوبی تحمل کند (شاید به این دلیل که چنین رویکردی به تقویت ایده ترکیه به عنوان یک بازیگر مستقل منطقه ای و نه سنگر غربی کمک می کند) ممکن است وضعیت اوکراین اثبات کند که ایجاد پل میان ترکیه و روسیه خیلی دور از دسترس و بعید به نظر می رسد.

مقام های روسیه اشاره کرده اند که حمایت آنکارا از تاتار های کریمه را تهدیدی برای تمامیت ارضی خود می دانند تا جایی که مسکو کریمه را قلمروی روسیه می داند و استفاده از پهپاد های ترکیه در دونباس را تهدیدی علیه خود قلمداد می کند. اگرچه این پهپاد ها در امتداد مرز اوکراین به دولت کی یف قابلیت های بیش تری ارائه می دهند، اما تاثیر آن بر تعادل و توازن قوا در صورت کلی آن محدود است به ویژه در صورت درگیری شدیدتر اوکراین با نیرو های هوایی روسیه. حتی با وجود پهپاد های ترکیه نیز ارتش اوکراین امید چندانی به مقاومت در برابر یک درگیری در مقیاس بزرگ در مقابل ارتش روسیه ندارد.

از زمان تحلیف "جو بایدن" رئیس جمهوری امریکا در ژانویه ۲۰۲۱ میلادی، آنکارا تلاش کرده تا اختلاف برجسته خود را با واشنگتن و سایر متحدان ناتو برطرف کند تا حدی به دلیل نگرانی از این که انزوای فزاینده آن کشور به طور رو به افزایشی آنکارا را در برابر فشار روسیه آسیب پذیر سازد. با این وجود، رویکرد واشنگتن نسبت به ترکیه در سالیان اخیر سخت تر شده است. تنش ها بر سر خرید اس -۴۰۰ ناامیدی طولانی مدت از ترکیه را در میان اعضای کنگره امریکا تقویت کرده است و سرکوبگری دولت ترکیه علیه اهالی مطبوعات، جامعه مدنی و احزاب مخالف باعث تشدید تنش میان آنکارا و واشنگتن شده است.

علیرغم تلاش ها برای بهبود رابطه از جمله دیدار بایدن و اردوغان در حاشیه نشست سران ناتو در ژوئن ۲۰۲۱ میلادی، تغییرات عمده تا پس از انتخابات ترکیه که در حال حاضر برای سال ۲۰۲۳ میلادی برنامه ریزی شده بعید به نظر می رسد که بتواند منجر به پایان ریاست جمهوری اردوغان شود.

در این میان، آنکارا در صورت بروز درگیری مجدد با خطر انزوای دیپلماتیک مواجه خواهد شد. روسیه می تواند فشار ها را علیه منافع ترکیه (برای مثال، در ادلب سوریه) افزایش دهد تا مطمئن شود که آنکارا در مورد بحران اوکراین در حاشیه باقی خواهد ماند. هم چنین، روسیه می تواند از گزینه هویج استفاده کند: همراه با کاهش عرضه گاز به اروپا از طریق بلاروس و اوکراین لغو یا تعلیق خط لوله نورد استریم ۲ حیاتی برای آلمان و در مقابل فراهم کردن فرصت برای خطوط لوله بلو استریم و ترک استریم (دست کم در کوتاه مدت) جاه طلبی ترکیه برای تقویت نقش اش به عنوان یک کشور تزانزیتی را برآورده سازد.

با این وجود، پیامد گسترده تر حمله به اوکراین احتمالا منفی خواهد بود، مانند تحمیل بیش تر برتری نظامی و دریایی روسیه در دریای سیاه، تضعیف مشارکت ترکیه و اوکراین و آسیب بیش تر به اقتصاد ترکیه و ظرفیت بالقوه برای افزایش جریان پناهجویان و تشدید حملات علیه منافع ترکیه در سوریه و نقاط دیگر.

تشدید درگیری بین روسیه و اوکراین برای بسیاری در اروپا یک تراژدی خواهد بود و برای ترکیه این می تواند پایان موازنه طولانی مدت بین ناتو و روسیه باشد همراه با پایان دادن به جاه طلبی نفوذ منطقه ای که نماد اصلی دوران ریاست جمهوری اردوغان بوده است.

منبع : فرارو

آخرین اخبار سرویس سیاسی