چهار خطای محاسباتی بزرگ پوتین

چهار خطای محاسباتی بزرگ پوتین

۱۱ مهر ۱۴۰۱ - ۱۴:۴۹ زمان مطالعه : 8 دقیقه
سرویس سیاسی - فاجعه اخلاقی و استراتژیک ناشی از جنگ رهبر روسیه در اوکراین به رویا‌های امپراتوری او پایان داده است. یکی از خطاهای بزرگ پوتین دست کم گرفتن مردم و ارتش اوکراین بود. ظاهراً پوتین در مورد احساس هویت ملی اوکراینی‌ها و اراده آنان برای مبارزه اطلاعات نادرستی داشت.

به گزارش سرویس سیاسی برخط نیوز به نقل از فرارو - آنگلا استنت رئیس مرکز مطالعات اوراسیا، روسیه و شرق اروپا در دانشگاه جورج تاون و پژوهشگر در اندیشکده بروکینگز است. او در دفتر برنامه ریزی سیاست در وزارت امور خارجه ایالات متحده و به عنوان افسر اطلاعات ملی امریکا روسیه و اوراسیا فعالیت کرده است.

به گزارش فرارو به نقل از فارین پالسی، «ولادیمیر پوتین» رئیس جمهور روسیه در مواجهه با ضد حمله موفق اوکراین در شرق و جنوب آن کشور در هفته های اخیر و در مواجهه با گروهی از تندرو ها در رسانه های دولتی روسیه که از شکست های نظامی اخیر آن کشور انتقاد می کنند میزان ریسک پذیری را افزایش داده است. او فرمان بسیج ۳۰۰ هزار نیروی ذخیره را صادر کرده و افزوده است که اگر غرب به حمایت از اوکراین ادامه دهد از سلاح هسته ای استفاده خواهد کرد.

پس از همه پرسی (رفراندوم) ساختگی در چهار منطقه تحت اشغال روسیه پوتین روز جمعه فرمانی را برای الحاق آن مناطق از اوکراین به خاک فدراسیون روسیه امضا کرد. اکنون حملات متقابل اوکراین در آنجا یک حمله به خود روسیه تلقی می شود و در معرض تلافی جویی تشدید کننده از سوی پوتین قرار خواهد گرفت. این اقدامات تاکیدی بر خطای محاسباتی پوتین به دنبال تصمیم او برای حمله به اوکراین در ماه فوریه و عزمش برای برکنار ساختن «ولودیمیر زلنسکی» رئیس جمهور اوکراین از قدرت بود. هفت ماه پس از آغاز تهاجم به اوکراین پوتین ظاهرا هیچ درسی از اشتباهاتی که پیش تر مرتکب شد نگرفته است.

بلافاصله پس از تهاجم، واضح بود که پوتین چهار خطای محاسباتی بزرگ را مرتکب شده است.

اولین خطای محاسباتی او برآورد بیش از حد از قدرت خود و اثربخشی ارتش روسیه بود. بدون شک، اطرافیان پوتین فقط آن چه را که می خواست بشنود به او می گفتند. ظاهرا پوتین به این باور رسیده بود که جنگ پس از ۷۲ ساعت حمله رعدآسا به پایان می رسد، کی یف سقوط خواهد کرد و زلنسکی تسلیم شده یا فرار می کند و یک دولت دست نشانده تحت کنترل روسیه جایگزین او می شود. گزارش شده که افسران روسی یونیفورم های تشریفاتی را با خود حمل می کردند تا در رژه پیروزی مورد انتظار بپوشند. با این وجود، ارتش روسیه بسیار بدتر از آن چه پوتین (و ظاهرا سازمان های اطلاعاتی ایالات متحده) انتظار داشتند عمل کرد.

روسیه قادر به تصرف کی یف نبود و مجبور به عقب نشینی تحقیرآمیز شد و ویرانی هایی را در بوچا یکی از حومه های کی یف و سایر مناطق اطراف برجای گذاشت. بسیاری از نیرو های جوان روس به قدری برای درگیری فاقد آمادگی بودند که حتی نمی دانستند در حال حمله به اوکراین هستند و روحیه روس ها قوی نبود.

تانک ها و سایر تجهیزات نظامی نیاز به تعمیر داشتند، لجستیک روسیه فاقد سازماندهی بود و ارتش متجاوز روسیه سوخت و غذای کافی برای یک جنگ طولانی را با خود به همراه نیاورده بود. فسادی که در تمام جنبه های جامعه روسیه وجود دارد در ارتش نیز شایع بود. پولی که باید صرف آموزش می شد در جیب مقام های نظامی رفته بود.

دومین خطای بزرگ پوتین دست کم گرفتن مردم و ارتش اوکراین بود. ظاهراً پوتین در مورد احساس هویت ملی اوکراینی ها و اراده آنان برای مبارزه اطلاعات نادرستی داشت. اگر او انتظار داشت که اوکراینی ها با گل از «آزاد کنندگان» روس خود استقبال خواهند کرد مرتکب اشتباه بزرگی شده بود.

الحاق کریمه به روسیه و آغاز جنگ در دونباس در سال ۲۰۱۴ میلادی هویت ملی اوکراینی را پرورش داد موضوعی که پوتین نتوانست آن را درک کند. هنگامی که تهاجم در جریان بود ایالات متحده پیشنهاد خروج زلنسکی از کی یف را مطرح کرد، اما او گفت: «من نیازی به سواری ندارم، من به مهمات بیش تری نیاز دارم.»

روس ها نتوانستند کسی را بیابند که یک دولت طرفدار روسیه تشکیل دهد و سرویس امنیت فدرال روسیه که مسئول یافتن همدستان در اوکراین بود متعاقبا با شایعاتی مبنی بر بازداشت ها در سطوح بالا در آن سازمان به شدت تنبیه شد.

زلنسکی کمدین پیشین و رئیس جمهوری امروز که محبوبیت اش پیش جنگ اوکراین حدود ۳۰ درصد بود جهان را با حضور در جایگاه فعلی اش و ارائه رهبری ای کاریزماتیک و الهام بخش شگفت زده کرد و باعث شد برخی او را با «وینستون چرچیل» نخست وزیر زمان جنگ بریتانیا مقایسه کنند.

زلنسکی در استفاده از رسانه های اجتماعی برای برقراری ارتباط شبانه با جمعیت خود و دنیای خارج بسیار موثر عمل کرد. اگرچه ارتش اوکراین نیرو های انسانی کم تری در مقایسه با نیرو های ارتش روسیه داشت و اگرچه سخت افزار نظامی اوکراین از پیچیدگی کم تری در مقایسه با تجهیزات روسیه برخوردار بودند، اما روحیه اوکراینی ها بالا بود. آنان برای یک هدف جنگیده اند: بقای ملی.

اوکراین در ادامه از حمایت غرب به ویژه ایالات متحده از نظر تسلیحاتی و اطلاعاتی برخوردار شد و این حمایت اوکراینی ها را قادر ساخت تا نیرو های روس را به عقب برانند. اوکراین در این مسیر از حمایت اروپایی ها برخوردار شد. حمله بی دلیل مسکو اوکراینی ها را به شکل بی سابقه ای متحد ساخت و این شامل اوکراینی های روس زبان می شود به ویژه با تشدید رفتارهای خشن روسیه در جنگ این موضوع تقویت شده است.

سومین خطای محاسباتی پوتین این بود که غرب دو پاره و دچار اختلاف نظر می شود و قصد مشترکی علیه روسیه نخواهد داشت. زمانی که روسیه در سال ۲۰۰۸ میلادی به گرجستان حمله کرد و استقلال اوستیای جنوبی و آبخازیا تحت اشغال روسیه را برسمیت شناخت غرب به سختی از خود واکنش نشان داده بود.

در دوران دولت ترامپ روابط آمریکا و اروپا به پایین ترین سطح خود رسیده بود. اروپا بر سر نحوه برخورد با روسیه دچار اختلاف نظر شده بود، زیرا کشور های غرب اروپا به مراتب بیش از کشور های مرکز اروپا و حوزه بالتیک (که نسبت به روسیه بدبین تر بودند) مایل به تعامل با مسکو بودند.

همه چیز در تاریخ ۲۴ فوریه تغییر کرد. شبح یک جنگ تجاوزکارانه بزرگ در اروپا ۷۷ سال پس از پایان جنگ جهانی دوم اکثر اروپایی ها را شوکه کرد و باعث شد تا در روابط خود با روسیه تجدید نظر کنند و به این نتیجه برسند که درباره پوتین اشتباه کرده اند. دولت بایدن سخت تلاش کرد تا متحدان اروپایی و هند و اقیانوسیه خود را برای حمایت از اوکراین و مجازات روسیه متحد کند. اتحاد آنان پس از تهاجم روسیه به اوکراین چشمگیر بوده است.

در واقع، چهارمین خطای محاسباتی پوتین این بود که اعتقاد داشت اروپایی ها به قدری روی روابط اقتصادی خود با روسیه سرمایه گذاری کرده اند (به ویژه وابستگی شان به انرژی روسیه) که حاضر به اعمال تحریم علیه مسکو نخواهند بود.

در سال ۲۰۱۴ میلادی پس از الحاق کریمه به فدراسیون روسیه و آغاز جنگ دونباس، امریکا و اروپا تحریم های مالی ای را اعمال کردند که روسیه توانست در برابر آن مقاومت کند. این تحریم ها روسیه را وادار کرد تا تحریم متقابلی بر روی واردات مواد غذایی از اروپا و بخش کشاورزی کشور های اروپایی اعمال کند.

هدف پوتین از ابتدا این بود که روسیه را به عنوان یک قدرت بزرگ و به اصطلاح به عنوان یکی از اعضای هیئت مدیره جهانی احیا کند. شکست و انقیاد اوکراین برای برقراری مجدد تسلط روسیه بر همسایگی اش و توانایی نمایش قدرت در غرب ضروری بود. اگر روسیه بر اوکراین چیره می شد بخش قابل توجهی از امپراتوری روسیه یعنی اتحادیه متشکل از اسلاو ها با اوکراین، بلاروس و احتمالا شمال قزاقستان را احیا می کرد و سپس در موقعیتی قرار می گرفت که ساختار امنیتی اروپا را باز تعریف کند.

تهاجم روسیه به اوکراین و وسواس پوتین نسبت به طرح ادعا ها و نارضایتی های تاریخی روسیه این پرسش را مطرح می سازد: آیا روسیه از این قاعده مستثنی است که تمام امپراتوری ها در نهایت از هم پاشیده می شوند و قدرت امپریالیستی در حال حرکت و پذیرش نقش دوره پسا امپراتوری است؟ در هر حال این همان کاری است که عثمانی ها، اتریش-مجارستان، آلمان، بریتانیای کبیر و فرانسه در قرن بیستم انجام دادند. پوتین و پیروان اش در تجلیل از استثناگرایی روسی بر این موضوع تاکید ورزیده بودند. از دید آنان «روسکی میر» یا جهان بزرگ روسی جاودانه است و باید احیا شود.

هنگامی که اتحاد جماهیر شوروی از هم فروپاشید روسیه نوین سه مرحله گذار را آغاز کرد: از یک دولت کمونیستی به یک دولت پسا کمونیستی، از یک دولت کنترل کننده اقتصاد به یک اقتصاد بازار و از یک دولت امپراتوری به یک دولت پسا امپراتوری. هر سه گذار متعاقبا متوقف شدند و حرکت در جهت معکوس صورت گرفت. روسیه دیگر یک کشور کمونیستی نبود، اما مانند اتحاد جماهیر شوروی یک کشور اقتدارگرا بود. امروز دولت روسیه کنترل خود را بر بخش اعظم بخش خصوصی اعمال کرده و در واقع، می توان گفت مالکیت بخش خصوصی را بازپس گرفته است. در دوران پوتین روسیه قصد ندارد یک کشور پسا امپراتوری باشد.

با گذشت هفت ماه از جنگ، پروژه امپراتوری پوتین در حال فروپاشی است. هویت ملی اوکراین قوی تر از همیشه است و اوکراینی ها به گونه ای در برابر روسیه متحد هستند که هرگز نبوده اند. غرب نسبت به یک دهه گذشته متحدتر است. فنلاند و سوئد که قاطعانه وضعیت بی طرف خود را در طول جنگ سرد حفظ کرده بودند درخواست خود را برای پیوستن به ناتو ارائه داده اند و اوکراین اکنون نامزد عضویت در اتحادیه اروپا است. علاوه بر این، ایالات متحده اعلام کرد که در نشست ناتو در مادرید در ماه ژوئن درباره استقرار دائم نیروهایش در لهستان بحث خواهد کرد.

اقتصاد روسیه در حال جهانی زدایی است و از بقیه جهان جدا می شود. دیاسپورای روسی تازه ای متشکل از نیم میلیون روس گریخته به غرب یا کشور هایی که پیش تر اقمار اتحادیه جماهیر شوروی بودند در حال شکل گیری است. آنان انرژی و سرمایه فکری شان را با خود برده اند و امیدوار هستند زمانی که پوتین دیگر در قدرت نباشد بتوانند به روسیه بازگردند.

پوتین به دور از آن که بخواهد یک استراتژیست چیره دست باشد دقیقا برعکس آن چه را که با حمله به اوکراین در نظر داشت به دست آورد. بسیج نیروی نادرست، تهدید های هسته ای مجدد علیه غرب و خرابکاری آشکار در دو خط لوله نورد استریم تنها باعث اتحاد بیش تر کشور های غربی با یکدیگر شده است.

اکنون در بخش هایی از جنوب جهانی که تاکنون در درگیری در اوکراین بیطرف مانده اند تردید ها در مورد توانایی های روسیه در حال ظهور است. دشوار است ببینیم پوتین چگونه می تواند سرنوشت روسیه را در این جنگ بی معنا تغییر دهد، اما به نظر می رسد اکنون قصد پایان دادن به آن را ندارد.

منبع : فرارو

اخبار گوناگون در برخط