شبکه مخفی زنان افغانستان

شبکه مخفی زنان افغانستان

۰۷ آذر ۱۴۰۱ - ۲۳:۲۱ زمان مطالعه : 10 دقیقه
سرویس سیاسی - فعالان زن افغان مخفیانه شبکه‌هایی حمایتی را برای زنان به حاشیه رانده شده در افغانستان تحت حکومت طالبان ایجاد می‌کنند.

به گزارش سرویس سیاسی برخط نیوز به نقل از فرارو - «شمایل ناصری» ماه هاست که برای فرار از دستگیری توسط طالبان خانه به خانه می رود و جایش را تغییر می دهد. جرم او بلند کردن صدایش برای محافظت از زنان افغان از زمان روی کار آمدن طالبان در ماه آگوست ۲۰۲۱ میلادی به این سو بوده است زنانی که از آن زمان به شکل فزاینده ای به حاشیه رانده شده اند.

به گزارش فرارو به نقل از الجزیره، ناصری می گوید: «طالبان دو بار برای دستگیری من تلاش کردند، اما موفق نشدند». او در تماسی تلفنی از مکانی نامعلوم در کابل به خبرنگار «الجزیره» گفت: «من پنهان شدم و تلفن ام را خاموش کردم و آنان نتوانستند مرا پیدا کنند».

طالبان زمانی که به قدرت رسیدند وعده حقوق زنان و آزادی بیان را دادند. با این وجود، حاکمان جدید افغانستان از تحقق وعده های خود عقب نشینی کردند و محدودیت هایی را بر جنبش زنان اعمال کردند. طالبان مقررات سخت گیرانه ای را برای پوشش زنان احیا کردند و دبیرستان های دخترانه را تعطیل نمودند اقداماتی که یادآور خاطرات دوران حکومت سرکوبگرانه آنان در دهه ۱۹۹۰ میلادی است.

طالبان ساختار های مهم حمایتی مانند وزارت امور زنان را منحل کرده و سازمان های کلیدی فعال در حمایت از زنان آسیب پذیر افغان را نیز تعطیل کرده اند. ناصری علیرغم تهدید هایی که برای امنیت اش وجود دارد به تلاش خود ادامه می دهد. او می گوید: «این تهدیدات من را متوقف نمی کند و به راه خود ادامه خواهم داد».

علیرغم آن که اعتراضات خیابانی به رهبری زنان در افغانستان توجه افکار عمومی بین المللی را به خود جلب کرده است در پشت صحنه فعالان زن به طور پیوسته در حال ایجاد شبکه های حمایتی برای زنان به حاشیه رانده، ایجاد سازمان های مردمی، ثبت موارد خشونت مبتنی بر جنسیت و ایجاد اماکن و فضا های امن برای زنان در بخش های مختلف افغانستان بوده اند.

به آرامی گام بر می دارد

زنان مدافع حقوق زن در افغانستان به آرامی در جهت سازماندهی خود در افغانستان گام بر می دارند، اما این تلاش از نظر وسعت و جغرافیا محدود است و به گفته کارشناسان هنوز قادر به پر کردن شکاف عظیم در خدمات زنان در کشور نیست. دنیا یک هماهنگ کننده سازمان غیردولتی محلی در کابل می گوید: «ما نمی توانیم به سادگی تسلیم شویم. ما دست کم سعی می کنم با ریسک کردن کاری انجام دهیم».

بر اساس گزارش سازمان ملل، تسلط طالبان بر افغانستان منجر به کاهش ۲۸ درصدی اشتغال زنان در آن کشور شده و به گفته عفو بین الملل و سایر سازمان های حقوق بشری از زمان بازگشت طالبان به قدرت سایر اشکال خشونت مبتنی بر جنسیت به شدت افزایش یافته است.

سازمانی که دنیا در آن مشغول به فعالیت است شبکه ای مردمی را در ۲۰ ولایت از ۳۴ ولایت افغانستان ایجاد کرده بود که ارزش های دموکراتیک، حقوق زنان و راه حل هایی برای رفع خشونت مبتنی بر جنسیت را در دهه گذشته ترویج می کرد. با این وجود، در طول یک سال گذشته دفاتر آن گروه بسته شد و بسیاری از اعضای آن از کشور گریختند و به گفته دنیا چندین فعال که سازمان غیردولتی او به طور موقت با آنان همکاری داشت چندین ماه در بازداشت به سر می بردند اگرچه از آن زمان به این سو آزاد شده اند.

با خروج بسیاری از کمک کنندگان بین المللی از افغانستان و با توجه به این که تحریم های ایالات متحده علیه دولت طالبان تلاش ها برای ارائه کمک های بشر دوستانه را با مشکل مواجه ساخت بسیاری از سازمان های غیردولتی خارجی نیز به فعالیت خود در افغانستان پایان دادند و حتی در برخی از موارد گزارش شده که کارکنان خود را نیز در افغانستان باقی گذاشتند و با خود از آن کشور خارج نکردند.

با این وجود، زنان افغان در داخل و خارج از کشور برای پر کردن این شکاف به میدان آمده اند. در دسامبر ۲۰۲۱ میلادی سازمان غیردولتی دنیا پس از مذاکره با مقام های طالبان توانست در ۱۴ ولایت فعالیت خود را آغاز کند.

«نرگس نهان» سرپرست سابق وزارت معادن افغانستان می گوید: «طالبان گفتند خب، تا زمانی که جلساتی علیه اسلام برگزار نمی کنید و تا زمانی مردم را علیه ما بسیج نمی کنید به فعالیت خود ادامه دهید». او اکنون در کانادا به سر می برد و به عنوان پژوهشگر ارشد برای سازمان غیر دولتی Voice فعالیت می کند. در میان ابتکار عمل های دیگر، نهان به ارتباط مجدد فعالان زن در سازمان هایی مانند سازمان دنیا با کمک کنندگان بین المللی کمک کرده است. به گفته دنیا سازمان دهندگان توانسته اند این کار را تا حدی با چارچوب بندی تلاش های خود در قالب اصطلاحات اسلامی انجام دهند که آنان را برای طالبان قابل قبول تر نشان می دهد. با این وجود، آنان با پنهان کردن برخی از فعالیت های شان که احتمالا طالبان تحمل پذیرش آن را ندارد به اقدامات خود ادامه می دهند.

شبکه مخفی زنان افغانستان

فضای امن جدید برای بانوان؟

طالبان حقوق زنان را در چارچوب قوانین اسلامی تضمین کرده و در ابتدا وعده داده بود که زنان از حق تحصیل و اشتغال برخوردار خواهند بود. با این وجود، آن گروه بعدا اقدامات خود علیه زنان را بر اساس تفسیر خاصی که از شریعت اسلامی دارد توجیه کرد.

یکی از تلاش های بسیار حساس سازمان غیر دولتی دنیا در ولایت پکتیا در شرق افغانستان بوده است که اعضای آن گروه از ماه جولای به طور مخفیانه موارد خشونت مبتنی بر جنسیت را ثبت کرده اند. دنیا می گوید مقام های محلی از ماهیت واقعی کار آن سازمان بی اطلاع هستند و معتقدند که آنجا یک مرکز مشاوره عمومی است. او درباره فضا و شرایط پکتیا می گوید: «اکثر فعالیت هایی که ما انجام می دهیم از دید دولت پنهان هستند. ما به آنان اجازه نمی دهیم از محتوای دقیق فعالیت هایی که انجام می دهیم مطلع شوند».

سازمان ها در مناطق دیگر افغانستان مانند هرات در غرب آن کشور نیز از طریق ظرفیت سازی و تلاش های مداوم آگاهی بخشی عمومی در میان زنان محلی را انجام می دهند. آرزو یکی از فعالان که ریاست شبکه ای از رهبران زن در هرات را بر عهده دارد و هم چنین در پروژه آموزش ۱۵۰ دختر مشارکت داشته می گوید: «علیرغم مشکلات امنیتی من هنوز در صحنه حضور دارم و به کار خود ادامه می دهم. من باید نمادی برای دیگران باشم. داشتن یک درد مشترک ما را به یکدیگر نزدیک تر می سازد».

«حقوق زنان تضمین شده است»

مفتی «عبدالمتین قانی» سخنگوی حکومت طالبان و مشاور در امور سیاستگذاری وزارتخانه های امنیت و فرهنگ وجود هرگونه مشکلی در مورد حقوق زنان و حق آنان برای سازماندهی اجتماعی در افغانستان را رد کرده و به «الجزیره» می گوید: «زنان در تمام وزارتخانه ها، سازمان ها و بخش ها فعال هستند. آنان مطابق میل خود در افغانستان زندگی می کنند و هیچ کمبودی در تامین حقوق شان وجود ندارد».

قانی در پاسخ به این پرسش که چرا طالبان وزارت امور زنان را منحل کردند و در عوض وزارت امر به معروف و نهی از منکر را به جای آن راه اندازی نمودند افزود: «نیازی به اختصاص دادن یک وزارتخانه جداگانه به زنان نبود، زیرا در افغانستان حقوق زنان تضمین شده است».

در اوایل ماه جاری، وزارت امر به معروف و نهی از منکر با متهم کردن زنان به نقض قوانین مربوط به تفکیک جنسیتی و پوشش آنان را از حضور در سالن های ورزشی و پارک ها منع کرد. دنیا و سایر فعالان زن می گویند که از سازماندهی جلسات توسط سازمان های جامعه مدنی تحت رهبری زنان به صورت علنی اجتناب ورزیده و در عوض جلسات و کنفرانس های خود را مخفیانه برگزار می کنند.

دنیا می گوید خوشبختانه سازمان غیردولتی او توانسته است از طریق کمک های بلاعوض و با کمک چندین کمک کننده بین المللی که بخشی از شبکه خارجی آن پیش از قدرت گیری طالبان بودند کمک های مالی را جمع آوری کند و پس از آن توانسته به حمایت از سازمان غیر انتفاعی ادامه دهد.

با این وجود، ناصری و سایر فعالان هم چنان با مشکلات مالی مواجه هستند، زیرا کمک ها و حمایت های بین المللی به دنبال تحریم های ایالات متحده پس از بازگشت طالبان به قدرت کاهش یافته است. چندین سازمان دهنده زن گفتند که علاوه بر مسائل امنیتی، آنان مجبور هستند بدون هیچ نوع بودجه ای برای حمایت از ابتدایی ترین ابتکار عمل ها فعالیت کنند و اغلب مجبور هستند تنها در مورد نیاز های اولیه نمایند.

شبکه مخفی زنان افغانستان

ناصری علاوه بر آن که پیش تر در تظاهرات شرکت داشته یک سازمان غیردولتی را اداره می کند که زنان آسیب پذیر از نظر اقتصادی را در سازمان های خیریه بین المللی ثبت می کند و از سازمان های بین المللی کمک مالی جمع آوری می کند تا کلاس های رایگان را برای مردان و زنان محروم از نظر مالی در ولایات روستایی افغانستان مانند بامیان، دایکندی و غزنی دایر کند. سازمان غیردولتی او اخیرا در ابتکار عملی برای اسکان زنان شرکت کننده در تظاهرات که از دانشگاه اخراج شده اند و پس از تظاهرات علیه الگوی خشونت علیه قوم هزاره و تهدید به آموزش زنان پس از حمله انتحاری در یک محله هزاره نشین کابل که در ماه سپتامبر ۱۹ کشته برجای گذاشت مشارکت داشته است.

زنان افغان اکنون در کنار یکدیگر هستند

سحر، یک فعال مستقر در کابل در تظاهرات اخیر شرکت داشت تظاهراتی که خواستار تضمین امنیت برای زنان در پی حمله ماه سپتامبر بود حمله ای که در آن دانشجویان زن هدف قرار گرفتند. او از ولایت دایکندی در مرکز افغانستان از ترس تهدید جان اش گریخت. او سال ها در آنجا در تلاش برای ترویج آموزش زنان و کودکان بود. او پس از آن که نزدیک بود از سوی مقام های طالبان در کابل بازداشت شود از ترس دستگیری هنوز در یک زیرزمین زندگی می کند. سحر می گوید: «همه ما در خطر هستیم و جان مان در خطر است. ما مخفیانه زندگی می کنیم».

با این وجود، او کماکان فعالانه مشغول سازماندهی شبکه مشارکت زنان افغان است جنبشی که تلاش های جامعه سازی و تظاهرات علیه محدودیت های اشتغال زنان و حذف زنان از مناصب دولتی را سازماندهی کرده است. سحر می گوید که آن گروه طیف وسیعی از خدمات را به زنان ارائه می دهد خدماتی مانند حمایت از قربانیان خشونت مبتنی بر جنسیت، مشاوره و راهنمایی شخصی و مبتنی بر نیاز که اعضای گروه های اجتماعی و حرفه ای گسترده ای را شامل می شود.

سحر می گوید: «در این شبکه افرادی از تمام افشار اجتماعی حضور دارند روانشناسان، پزشکان زنان، متخصصان اطفال و ... هستند. همگان به طور مساوی با یکدیگر همکاری می کنند».

«زمان سلطانی» پژوهشگر عفو بین الملل در امور جنوب آسیا می گوید که سازمان های محلی و فضا های امن موجود برای زنان در افغانستان به دلیل بالا بودن محدودیت های دولتی کافی نمی باشند. سلطانی می گوید: «برخی از سازمان های جامعه مدنی هنوز در افغانستان هستند. آنان کار می کنند. با این وجود، ظرفیت آن سازمان ها برای پاسخگویی به وضعیت میدانی به هیچ عنوان کافی نیست. ممکن است کمی اینجا و آنجا حضور داشته باشند، اما واقعیت در حوزه میدانی نشان می دهد نیاز به چنین سازمان هایی بسیار بیش از میزان دسترسی به آنان است».

شبکه مخفی زنان افغانستان

«زهرا جویا» که به دنبال تسلط طالبان بر افغانستان از آن کشور گریخت و در لندن سکونت دارد رسانه «رخشانه» را تاسیس کرده رسانه ای که روایت های زنان افغان را مستند می کند زنانی که در زندگی شان از سوی دولت و مردان مورد آزار قرار گرفته اند. جویا گزارش های فزاینده ای از چنین خشونت هایی در حوزه های عمومی و خصوصی را به نقل از زنان افغان که دائما با آنان در تماس است منتشر می کند. او در مورد گزارش هایی که از زنان در مورد خشونت گسترده مبتنی بر جنسیت دریافت کرده می گوید: «از آنجایی که ما با زنان عادی در تماس هستیم آنان برای من پیام ارسال می کنند و با یکدیگر در تماس بوده ایم».

رسانه او با افرادی مانند زنی که در تلاش برای عبور از مرز افغانستان و ایران به دلیل عدم استفاده از پوشش مناسب مورد ضرب و شتم از سوی ماموران طالبان قرار گرفت در تماس بوده است. این رسانه هم چنین پرونده پرمخاطب «الهه دلاورزی» را پوشش داده است زنی که مجبور به ازدواج با یکی از اعضای بلندپایه طالبان شده که او را مورد تجاوز و شکنجه قرار داده است.

برای «جویا» کاری که او و همکاران اش به منظور حمایت از زنان انجام می دهند بخشی از تعهدی است که او احساس می کند موظف است به آن احترام بگذارد. «جویا» می گوید: «پیش از آغاز دور نخست حکمرانی طالبان مادران و خواهران مان آنان را پذیرفتند و در برابر طالبان مقاومت نکردند، اما این بار همه چیز متفاوت است. زنان افغان اکنون در کنار یکدیگر هستند. ما مسئولیت خود را در قبال نسل بعدی دختران در افغانستان انجام خواهیم داد».

منبع : فرارو

اخبار گوناگون در برخط