بهار دل انگیز در کوچه باغ های کن

بهار دل انگیز در کوچه باغ های کن

۲۳ فروردین ۱۴۰۰ - ۱۰:۲۵ زمان مطالعه : 9 دقیقه
سرویس اجتماعی - کوچه باغ‌های کاهگلی «کن» این روزها با آمدن بهار، زیبایی و طراوتش چشم هر رهگذر را به خود خیره می‌کند

همشهری آنلاین _ ثریا روزبهانی:  درختان پرشکوفه به تابلویی مملو از رنگ بدل شده و جلوه هایی جذاب را از بهار در این محله قدیمی به نمایش گذاشته اند. کن یکی از قدیمی ترین محله های شهر تهران است و با توجه به بناهای تاریخی و جاذبه های طبیعی بسیاری که در این بخش وجود دارد، می تواند به عنوان یکی از قطب های گردشگری استان تهران محسوب شود. در فصل بهار این بهشت غرب پایتخت مقصد گردشگران و سوژه عکاسان و تصاویر زیبای هنرمندان است. به همین بهانه به همت شهرداری منطقه ۵ تورهای گردشگری از کن برای علاقه­مندان به طبیعت گردی و آشنایی با هویت تاریخی این محله فعال شده است.

  • نگین سبز غرب پایتخت

بافت تاریخی محله کن توریست پذیر است و زندگی مسکونی در این محدوده جریان دارد. به باور «سیدحسین دلبری»، معاون اجتماعی و فرهنگی منطقه ۵، بخش کن در محدوده غرب تهران، نگین سبزی است که جزو بهترین تکه های این شهر هنوز باقی مانده است. او می گوید: «درصدد هستیم تا هویت این محله قدیمی و ارزشمند را زنده نگهداریم. این محدوده حفظ نمی شود مگر اینکه همه مردم و مسئولان نسبت به صیانت آن توجه داشته باشند. در همین راستا برای آشنایی شهروندان و گردشگران با هویت تاریخی محله کن، تورهای مختلفی مانند تور «فتوواک» یا «پیاده روی در کن»، با حضور عکاسان، گردشگران و لیدرهای تورهای گردشگری برگزار می شود. این محدوده از نظر وسعت، بزرگ ترین محله با بافت تاریخی در منطقه ۵ محسوب می شود.

ویژگی خانه های این ناحیه، کاهگلی بودنشان است که می توان از آنها به عنوان مثال بارز معماری در کوچه های باریک و خاکی، در کنار باغ های سرسبز از آنها یاد کرد. باتوجه به شرایط کنونی شیوع ویروس «کرونا»، برگزاری این تورها با رعایت پروتکل های بهداشتی انجام می شود. گردشگران در این تورها، از جاذبه های گردشگری منطقه۵ از جمله کوچه باغ های کن، پل آجری حاج محمدعلی کن و امامزاده شعیب(ع) بازدید می کنند و با تاریخچه و هویت بناها و آثار تاریخی محله مانند حسینیه ها، حمام قدیمی و کوچه باغ های کن آشنا می شوند. برپایی این تورها یکی از اولویت های اداره گردشگری منطقه است.»

بهار دل انگیز در کوچه باغ های کن

سیدحسین دلبری/ معاون اجتماعی و فرهنگی منطقه۵

  • ثبت نام از گردشگران در فضای مجازی

 دلبری درباره ثبت نام و حضور گردشگران در تور کن گردی توضیحات بیشتری ارائه می دهد: «علاقه­ مندان می توانند با مراجعه به صفحه گردشگری شهرداری منطقه در اینستاگرام به نشانی gardesh.۵ از زمان و برنامه گردشگری و بازدید از کن مطلع شوند و در تور مورد نظرشان ثبت نام کنند. هم­چنین علاوه بر این تورها، در ایام ماه مبارک «رمضان» نیز تورهای بازدید از زیارتگاه های منطقه به صورت مجازی برگزار می شود.»به خوبی با قدم زدن در کوچه و پسکوچه های این محله قدیمی می توان دریافت که کن با توجه به قدمت کهن اش از چندگانگی معماری رنج می برد. برج ها و ساختمان های بلندمرتبه به بافت فرسوده و کوچه های باریک، دهن کجی می کنند و این سازه های نوین، بافت قدیمی محله را تحت تأثیر قرار داده است.

بهار دل انگیز در کوچه باغ های کن

هنوز هم برخی از ساکنان این محله که شغلشان کشاورزی است، صبح خروسان و پس از اقامه نماز، سر زمین می روند و تا غروب آفتاب مشغول کشت و کار هستند. «الهام بهمردی»، مدیر اداره گردشگری منطقه، پیشینه این محله را بیش از ۱۴۰۰ سال بیان و از علاقه­ مندان برای بازدید از این محله تاریخی دعوت می کند. او می گوید: «مکان های دیدنی این محله قدیمی به کوه، دره، جاذبه های تاریخی، روستاهای ییلاقی و مکان های مذهبی تقسیم می شود. کوه های باغ میر، آسیابک، دره مالا، تپه کوهک، کبوتک، گرم دره، پیر داود، هزار دره، دره شور، بازارک، شاه نشین، لوارک، پهنه حصار (رشته کوه)، لیچه و مزرا از جمله مکان های این بخش به شمار می روند که اطراف کن را احاطه کرده اند. وجود این کوه ها نه تنها سبب تأثیر مطلوب در آب و هوای این منطقه شده است، بلکه دره های زیادی مانند حصارک، تنگه باغ میر، مالا، زرنو کوچک، زرنو بزرگ، پل حاجی محمد علی، لوسک، تنگه، ولوزونه، باغ درغمش، خرگوش دره، رودخانه، لوره کون، وسک، لتمال موسوم به دره آسیاب باد، گرم دره در انتهای کوه آسیاب باد، دروازه کوهک، پستونک، خواجه، قلاچ و هزار دره را به وجود آورده که هرکدام به تفرجگاهی برای گردشگران و تهرانی تبدیل شده اند. امامزاده ها، باغ­ها و کوچه های دست نخورده کن امروزه پاتوق عکاسان و منظره هایش سوژه عکس های آنها شده است.»

بهار دل انگیز در کوچه باغ های کن

علیرضا بزرگی/ جانشین دبیر شورایاری محله کن

  • جاذبه های گردشگری مختلف

تازه نم باران زده است و بوی کاهگل این تصویر را در ذهن گردشگران تداعی می کند که در یکی از روستاهای شمالی کشور قدم می زنند نه پنجمین تکه از پازل بزرگ پایتخت. چراکه دیگر مشاممان به بوی دود و چشممان به آسمان غبارآلود عادت کرده است. «علیرضا بزرگی» جانشین دبیر شورایاری محله کن که راهنمای تور برای گردشگران هم است از ویژگی های این محله می گوید. خصوصیات و هویت هایی که در سایر مناطق شهر تهران کم­رنگ شده یا به دست فراموش سپرده شده است. او بافت قدیمی محله کن را این گونه توصیف می کند: «بخش عمده ای از زمین های کن را «توتستان» تشکیل می دهد و درختان توت، گردو و خرمالو در همه جای آن پیدا است. غیرآن درختان تنومند چند صد ساله «چنار» هم چهره ای خاص به این دهکده در حال تغییر داده اند. ساکنان قدیمی کن گویشی کوهستانی دارند که به آوای «تاتی» بسیار نزدیک است و به لهجه «کنی» معروف است و همه کسانی که در ۲۰۰ سال گذشته از کاشان، قزوین، اراک، مازندران و آذربایجان به آن محل پا گذاشته اند، لهجه این مردم کوهستانی را گرفته اند. در زبان محلی به کن، «کند» هم گفته می شود.»

بهار دل انگیز در کوچه باغ های کن


یکی از مقاصد تور کن گردی آستان امامزاده شعیب(ع) است. راهنمای تور می گوید: «مردم کن به امامزاده شعیب(ع) ارادت خاصی دارند. آنها می گویند این امامزاده از نواده های امام زین العابدین (ع) و همچون امامزاده جعفر(ع) صاحب کرامات زیادی است. چند سالی پس از انقلاب اسلامی، حال وهوای آنجا سامان می گیرد و مردم کن باغ بزرگی را که در جنب آن واقع شده است، وقف می کنند تا خرج ساماندهی آنجا شود. امامزاده شعیب (ع) در پایین دره «زرنو» واقع شده و باغ های اطراف، او را در برگرفته است. درخت قدیمی و کهنسالی نیز در این امامزاده وجود دارد که به عنوان یکی از میراث محله کن به ثبت ملی رسیده است.» مقصد بعدی آسیاب «شاه» است. در کنار باغ های کن محلی به نام «دوازدیمون» (دوازده امام) شهرت دارد. به دلیل جریان زیاد آب رودخانه در نزدیکی باغ، آسیابی ساخته و بعدها به آسیاب شاه معروف شد. اهالی سبب نام­گذاری این آسیاب را فراوانی املاک «ناصرالدین شاه» در این محدوده می دانند. بزرگی او قنات کن را این گونه به گردشگران معرفی می کند: «قنات اصلی کن را «ابوالفضل برقعی» نزدیک به ۸۰ سال پیش می سازد تا اهالی در فصل تابستان مشکل کم آبی نداشته باشند. به گفته اهالی این قنات در طول محله کن جاری بود تا همه بتوانند از آنها بهره ببرند. ساکنانش پس از لوله کشی خانه های مسکونی، منبع ذخیره آبی در انتهای خیابان روستایی کنونی می سازند تا آب به بخش های بالایی کن راحت تر برسد.»
اما پل قدیمی کن و کوچه باغ های کاهگلی و خانه های قدیمی با درهای چوبی برای گردشگران و عکاسان جذابیت دیگری دارد و مدت زیادی را برای عکاسی در این مکان صرف می کنند. پس از بازدید و آشنایی با جاذبه های گردشگری مختلف این محله، پل «حاج محمدعلی» توقفگاه آخر است. پل آجری که در قسمت شرقی ورودی رودخانه کن واقع شده است و به عنوان پل تاریخی دوره «قاجار» شناخته می شود. «حاج محمدعلی» یکی از ساکنان و باغداران کن، این پل را احداث کرده است. پل حاج محمدعلی برای ارتباط میان مردم «سنگان» و «سولقان» و کن بنا شد و ساکنان روستاهای سنگان و سولقان پیش از تخریب آن، برای رفت وآمد و فروش محصولاتشان از روی آن عبور می کردند. این پل از معروف ترین آثار تاریخی و باستانی کن و تهران است.

  • باغ شاه، سرآمد باغ ها

با توجه به نام­گذاری این باغ، نظر هرکسی به این سمت می رود که این باغ مربوط به یکی از شاهان قاجاری است. اما مردم کن بر این باور هستند که این باغ چون از نظر وسعت و تنوع محصولات از همه باغ های کن سربوده به نام باغ شاه معروف شده است.

بهار دل انگیز در کوچه باغ های کن

  • باغ حاج باشی وقف امام(ع)

در دوره ناصرالدین شاه رسم بر این بوده است که وقتی شاه به جایی سفر می کرد، اگر از مکان یا جنسی خوشش می آمد باید آن را به او تقدیم می کردند. نقل است روزی ناصرالدین شاه به محل دوازده امام می رود و نزدیکی آن باغی می بیند که از آن خوشش می آید. صاحب باغ چون اقبال ناصرالدین شاه را می بیند از ذکاوت خود استفاده می کند و می گوید: «قربان این باغ وقف امام حسین (ع) است.» به گفته اهالی بعدها وی این باغ را وقف امام حسین (ع) کرده است.»

  • قنات فرمانفرما

«فرمانفرمایان» در بخش های غربی تهران، املاک و باغ های بسیاری دارند. این قنات یکی از زلال ترین و سالم ترین آب های تهران را دارد که از کوه های سولقان سرچشمه می گیرد و چاه های متعددی را در نقاط مختلف محله کن ایجاد کرده است. هم­چنین در کنده کاری های شرکت گاز، دو حلقه از چاه های این قنات پیدا شده است. این قنات از دره زرنو عبور می کند و به بخش های مختلف کن آب می رساند.

بهار دل انگیز در کوچه باغ های کن

  • میان دزدک

این محل جایی نرسیده به دوازده امام با فاصله نزدیک ۸۰۰ متر است. در این منطقه آب زیادی جریان داشته و آب انبارهای زیادی هم در آنجا بوده است. در گذشته یکی از مالکان قدیمی به نام «حاج علی اکبر محبعلی» بوده که اکنون نیز بخشی از این باغ ها را به فرزندان و نوه هایش اختصاص داده است.

  • دره بستانک

مکانی نزدیک شهرک «مخابرات» است. این محل در بین ساکنان قدیمی ها به «درپستانک» شهرت دارد. در زبان و لهجه کنی ها «پستانک «به درخت «سنجد» گفته می شود و «دره «در زبان محلی به «در» تغییر شکل داده است. در این دره درختان سنجد بسیاری وجود داشته است. بعدها ساکنان تصمیم می گیرند آن محل راآباد کنند. آنها با پرکردن دره آن را به یکی از باغ های پرمحصول کن تبدیل می کنند. اکنون این محل، همانجایی است که قدیمی های کن آن را به عنوان قبرستان انتخاب و اهالی قدیمی در آنجا قبرهای زیادی پیدا کردند.

بهار دل انگیز در کوچه باغ های کن

زهرا شمخانی/ شهروند

  •  برپایی تورها، بهترین راه برای معرفی تهران

«همیشه فکر می کردم برای بازدید از بناهای قدیمی باید به شهرهای دیگر یا مناطق مرکزی پایتخت بروم. وقتی اطلاعیه تور کن گردی را دیدم برایم تعجب آور بود و با خودم گفتم بنای قدیمی و آثار باستانی یا خانه های کاهگلی آن هم در منطقه ۵ تهران.» زهرا شمخانی، یکی از گردشگران محله کن این جملات را بیان می کند و در ادامه صحبت هایش به اطلاعاتی که از این تور آموخته اشاره می کند و می گوید: «طبق گفته های راهنمای تور، در قدیم آریاشهر و ستارخان تا قلعه حسن خان و وردآورد و از شمیران و فرحزاد تا امامزاده داود و شهرستانک، از مهرآباد تا نهر فیروز بهرام و تهرانسر و بزرگراه آزادگان امروزی بخش هایی از کن دیروز بوده، اما این روزها کن فقط شامل دهستان سولقان و خود کن و سنگان و امامزاده داود و چند روستای کوچک است.» او اعتقاد دارد برپایی این گونه تورها برای شهروندان تهرانی که به دلیل مشغله و حتی هزینه های زیاد نمی توانند به سفر بروند بهترین و راحت ترین انتخاب برای تفریح و شناخت تهران قدیم است.

منبع : همشهری آنلاین