آزمون دشوار (عین اللهی) -  بساط تعارض منافع از سازمان غذا و دارو برچیده می شود؟
سرویس اجتماعی - وزیر بهداشت در آستانه‌ انتخاب رئیس جدید سازمان غذا و دارو است؛ طبیعی است که برای چنین انتخاب مهمی از مشورت فعالین صنعت دارو بهره‌مند گردد اما موضوع شفافیت و دوری از تضاد منافع را نیز مد نظر قرار دهد.

به گزارش سرویس اجتماعی برخط نیوز به نقل از فارس - گروه سلامت محمد رضازاده: بهرام عین الهی وزیر جدید بهداشت با انتخاب های سختی روبروست. هر مدیری که منصوب می کند وضعیت آینده پاندمی کرونا در ایران را تغییر خواهد داد. بسیاری از نهادهای مرتبط با سلامت، شرکت ها و سندیکاهای مهم دارویی و بهداشتی و چهره های سیاسی این روزها توجه ویژه ای به وزارت بهداشت دارند. هرچند گمانه زنی ها درباره انتخاب رئیس سازمان غذا و دارو قوت گرفته اما اینکه ریاست سازمان مهمی مثل سازمان غذا و دارو بر عهده چه کسی باشد و برنامه های وی برای سر و سامان دادن بازار دارویی در چه مسیری باشد مورد توجه کارشناسان این حوزه قرار دارد. در این راستا نیز طبیعی است که سندیکاها و اتحادیه های بزرگ دارویی کشور سعی کنند بر انتخاب های وزیر جدید بهداشت تاثیر بگذارند.

*آیت الله رئیسی: در حوزه سلامت باید منافع را کنار گذاشت

مروری بر اظهارات «آیت الله رئیسی» رئیس جمهور، در ایام انتخابات نیز نشان می دهد تعارض منافع در نظام سلامت یکی از موضوعات مورد توجه وی بوده است، به طوری که رئیس جمهور در اینباره گفته بود «ما در نظام سلامت با مشکل تعارض منافع روبرو هستیم. تعارض منافع تصمیم گیری را سخت می کند. در حوزه سلامت به نظر من باید منافع را کنار گذاشت».

رئیسی با بیان اینکه یکی از مسائلی که باید ساختاری حل شود این است که تعارض منافع را یا به حداقل برسانیم یا کلاً منتفی کنیم، عنوان کرد: «دومین مسأله انحصار است. ما باید دسترسی به پزشک و متخصص را برای تمام کشور آسان کنیم. عزیزان زیادی در این قضیه آسیب دیدند. حوزه گردشگری و حوزه های مختلف بسیار آسیب دیدند.»

آزمون دشوار (عین اللهی) -  بساط تعارض منافع از سازمان غذا و دارو برچیده می شود؟

*تعارض منافع و امضاهای طلایی

تعارض منافع و امضاهای طلایی متأسفانه طی سال های اخیر مانند یک غده سرطانی به صنعت داروسازی و نظام سلامت کشور نیز وارد شده است؛ به طوری که جدا کردن این غده سرطانی از بدنه وزارت بهداشت نیازمند جراحی اساسی است؛ جراحی که ممکن است تبعاتی نیز برای صاحبان این قلم های طلایی داشته باشد.

تعارض منافع و در پی آن امضاهای طلایی، در مواقعی می توانند به جابه جایی میلیاردها تومان منجر شوند؛ نقش صاحبان این امضاها در قدرت و نفوذ آنها تفاوت ایجاد می کند؛ به طوری که اگر فلان امضا پای نامه ای خورده باشد ممکن است اجرای کار سرعت چند برابری به خود بگیرد، اما اگر امضای دیگری پای همان نامه بخورد ممکن است اجرای دستورالعمل ماه ها به تعویق بیفتد!

*داروخانه داری ۱۰۰۰ مقام دولتی

هرچند موضوع قطع شدن دست امضا طلایی ها در دوره وزیر بهداشت قبلی تا حدودی پیگیری شد اما گزارش تفریغ بودجه سال گذشته نشان می دهد «از حدود ۱۳ هزار داروخانه فعال در سراسر کشور، مؤسس ۸۱۲ داروخانه، از کارکنان بخش دولتی و نهادهای عمومی غیردولتی هستند. مؤسس ۲۲۱ داروخانه نیز از کارمندان شاغل در پست های حاکمیتی سیاست گذاری، صدور مجوز و نظارت بر امور دارو است. همچنین تعداد ۱۷۷ نفر از شاغلین بخش دولتی نیز به عنوان مسئول فنی در سایر داروخانه‏ ها اشتغال دارند که ۶۶ نفر از آنها از پرسنل شاغل در دستگاه های حاکمیتی هستند. لذا ضروری است تمهیدات لازم در راستای رفع تعارض منافع در تمامی موارد صدور مجوزها، اتخاذ گردد.»

شاید گزارش مرور تفریغ بودجه سال گذشته این سوال را در اذهان عمومی ایجاد کند که تعارض منافع چه بلایی بر سر نظام سلامت می آورد؟ در ادامه این گزارش آمده است: « بررسی‏ های انجام شده از وضعیت تعارض منافع در صدور مجوزها [در حوزه دارو] نشان می دهد در موارد متعددی اشخاص مؤثر در صدور مجوزها و شاغل در پست های حاکمیتی، از رانت و منافع ویژه برخوردار شده اند.»

آزمون دشوار (عین اللهی) -  بساط تعارض منافع از سازمان غذا و دارو برچیده می شود؟

*پرداخت ۲۳۵ میلیون یورو اضافه به ۱۲ شرکت دارویی

همچنین گزارشی که دیوان محاسبات در رابطه با جریان تامین ارز دارو در قالب گزارش تفریغ بودجه منتشر کرده به نوعی نشان دهنده انحرافاتی در تامین ارز و البته ترخیص کالاهای دارویی و فاسد شدن آنها است. بر اساس این گزارش، در سال ۱۳۹۹ از حدود ۲.۳ میلیارد دلار ارز دولتی تخصیص یافته برای واردات دارو، ۱.۶۲ میلیارد دلار یعنی حدود ۷۰ درصد توسط بانک مرکزی تامین و پرداخت شده است.

*پرداخت سنگین برای ۱۲ شرکت!

از طرفی به لحاظ عدم اعمال فرایند رقابتی در صدور مجوز واردات و تعیین میزان ارزبری داروهای وارداتی، علی رغم محدودیت های منابع ارزی، دیوان محاسبات اعلام کرده که صرفه و صلاح دولت در تعیین قیمت های ارزی داروهای وارداتی رعایت نشده است. بر اساس این گزارش، بررسی واردات ۳۱ قلم دارو حاکی از اختصاص ۲۳۵ میلیون و ۲۱۶ هزار و ۶۸۶ یورو مازاد بر قیمت واقعی داروها به ۱۲ شرکت واردکننده پرداخت شده است.

*پرداخت ۱۰۰۰ میلیاردی بدون شناسه!

همچنین ارزش بازار داروهای وارداتی در سال گذشته در مجموع ۵.۱ هزار میلیارد تومان بوده که از این میزان بیش از ۱۰۰۰ میلیارد تومان بر خلاف تکلیف مقرر در قانون احکام دائمی برنامه های توسعه در سامانه سازمان غذا و دارو شناسه گذاری نشده است.

آزمون دشوار (عین اللهی) -  بساط تعارض منافع از سازمان غذا و دارو برچیده می شود؟

*در کدام اتاق سازمان غذا و دارو امضای طلایی می زنند؟

طی سال های اخیر شاهد بودیم که اعضای کمیسیون های سازمان غذا و دارو یا از مدیران همین سازمان هستند و یا از جانب وزیر بهداشت تعیین شده اند و شخص دیگری از تشکل ها را حتی به صورت عضو ناظر هم در آنجا نمی پذیرند؛ در این کمیسیون ها پشت درهای بسته تصمیم گیری می کنند و تصمیم هایشان متناقض و اغلب به صورت سلیقه ای است در آنجاست که گفته می شود امضاهای طلایی نقش می بندد. همچنین مقررات پیچیده و بی اعتنایی به بخش خصوصی زمینه ساز رانت و فساد و امضاهای طلایی است. از سوی دیگر فرآیندهای مبهم اداری و مسأله چندنرخی بودن ارز نیز زمینه فساد را فراهم کرده است.

*سهام داری شرکت خصوصی انحصاری!

نباید از این موضوع غافل شد که مدیریت و سهام داری یک شرکت خصوصی انحصاری و همراستا با فعالیت یک مسئول در سطوح عالی مدیریتی نظام سلامت می تواند تعارض منافع شدیدی ایجاد کند، بنابراین باید برای این افراد محدودیت دستیابی به مشاغل عالی دولتی لحاظ شود. با این حال واضح است که مدیر، پزشک یا استاد دانشگاهی که تاکنون در موقعیت تعارض منافع بوده و از مزایای آن بهره برده است در برابر تصویب قوانین یا آیین نامه های محدودکننده مقاومت خواهد کرد بنابراین تصویب چنین قواعدی نیازمند اختیار و شجاعت سیاسی است.

*توجه به دوشغلگی و رفع تعارض منافع

کشورهای مختلف برای دوشغلگی و رفع تعارض منافع محدودیت های متفاوت و گسترده ای وضع کرده اند. این محدودیت ها از منع کامل، تا منع موقت، محدودیت در درآمد از طریق بخش خصوصی یا اخذ مالیات، محدودیت ساعات خدمت در بخش خصوصی و انواع دیگر سیاست ها را شامل می شود. به نمونه ای از محدودیت دریافت هدایا می توان به بیانیه سال ۱۹۹۰ انجمن پزشکان آمریکا با عنوان «پزشکان و صنایع داروسازی» اشاره کرد. در این بیانیه توصیه شده است که هدایا و پرداختی های اضافی از طرف صنایع در صورتی که قبول آنها احتمال تأثیر در جهت گیری قضاوت بالینی داشته باشد یا برای دیگران این طور به نظر برسد نباید پذیرفته شوند.

آزمون دشوار (عین اللهی) -  بساط تعارض منافع از سازمان غذا و دارو برچیده می شود؟

*آزمون دشوار وزیر بهداشت

 حالا وزیر بهداشت در آستانه انتخاب رئیس جدید سازمان غذا و دارو است. طبیعی است که برای چنین انتخاب مهمی از مشورت فعالین صنعت دارو بهره مند گردد. اما توجه به چند نکته مهم است و انتظار می رود دکتر بهرام عین الهی وزیر دولتی که شفافیت شعار آن است به آن ها توجه کند.

اول اینکه  تعامل سازنده با همه فعالین صنعت دارو لازم و ضروری است، اما جهت جلوگیری از بروز تعارض منافع بهتر است افرادی را برای سمت های حساس مانند مدیریت بر سازمان غذا و دارو انتخاب کند که دچار تعارض منافع نباشند. همچنین افرادی که سابقه شفاف و روشنی ندارند مدیریت مهمترین سازمان دارویی کشور را زیر سوال می برد.

دوم اینکه، فردی بر مسند ریاست سازمان غذا و دارو بنشیند که بتواند گلوگاه های فساد در این سازمان مهم را شناسایی کرده و با تکمیل سامانه های نظارتی مانند تیتک فعالیت های این سازمان را در اتاق شیشه ای قرار دهد.

سوم، بحث تدوین و تصویب اساسنامه سازمان غذاودارو است. حساسیت بحث تعارض منافع در این خصوص از آنجایی حائز اهمیتمی شود که اگر رئیس جدید، دچار تعارض منافع باشد قطعا امکان ریل گذاری ویژه برای منافع آتی شرکت هایی که در آن حضور داشته، فراهم می شود و این به معنای یک فاجعه دیگر در کنار دیگر کم و کاستی های این سازمان است.

و در آخر؛  اینکه شعار حمایت از داخل، یک راهبرد اساسی برای نظام مقدس جمهوری اسلامی است، اما باید توجه کرد که چه کسانی از این شعار دم می زنند و ارزهای کشور در مسیر تولید واقعی داروها صرف شود.

منبع : خبرگزاری فارس

اخبار گوناگون در برخط نیوز