بیماری های قلبی دلیل 42 درصد فوتی ها در ایران  -  سهم کرونا و آلودگی هوا در افزایش بروز بیماری های قلبی  -  عدد فشارخون خود را بدانید
سرویس اجتماعی - کارشناس مسئول بیماری‌های قلب و عروق اداره بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت ضمن تشریح عوامل خطر و نشانه‌های بروز بیماری‌های قلبی، از افزایش بروز این بیماری‌ به دنبال همه‌گیری کرونا خبر داد.

به گزارش سرویس اجتماعی برخط نیوز به نقل از همشهری - دکتر طاهره سماوات کارشناس مسئول بیماری های قلب و عروق اداره بیماری های غیرواگیر وزارت بهداشت با اشاره به شعار روز جهانی قلب مبنی بر " با تمام قلب خود از قلب تان مراقبت کنید"، گفت: باید بتوان با همدلی همگانی بر بیماری های قلبی و عروقی غلبه کرد و اگر همدلی نباشد امکان کنترل این بیماری شایع جهانی کاهش می یابد. باید بتوان با اقدامی دست جمعی و ملی عوامل خطر ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی را کاهش داد. این عوامل خطر قابل تغییر هستند.

عوامل خطر بروز بیماری های قلبی/ انواع بیماری های قلبی و عروقی

دکتر سماوات با اشاره به اینکه دو دسته عامل خطر بروز بیماری های قلبی و عروقی وجود دارد، تصریح کرد: دسته اول عواملی هستند که در دست ما نیست. این عوامل شامل ارث، جنسیت، سن و ... است که تغییرناپذیر هستند، اما برخی عوامل مانند سبک زندگی نادرست، تغذیه نامناسب، مصرف سیگار و الکل، استرس، کم تحرکی و ... در دست ما است و می توانیم روی آن تاثیر بگذاریم و با تعدیل و اصلاح آنها بر روند بیماری های قلبی و عروقی تاثیر بگذاریم.

بیماری های قلبی دلیل 42 درصد فوتی ها در ایران  -  سهم کرونا و آلودگی هوا در افزایش بروز بیماری های قلبی  -  عدد فشارخون خود را بدانید

او با بیان اینکه بیماری های قلبی و عروقی بسیار وسیع هستند، اظهار کرد: بیماری های مادرزادی، بیماری های روماتیسمال قلب، برخی مشکلات قلبی که ممکن است ابتلا به برخی ویروس ها سبب نارسایی های قلبی شود که در دسته کاردیومیوپاتی ها قرار می گیرند که گاهی ارثی هستند، بیماری های کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک که جداره قلب را ضخیم می کنند، بیماری های پریکارد که ممکن است به دنبال ابتلا به سل بروز یابد و باعث محدودیت عملکرد قلب شود، بیماری های الکتروفیزیولوژی قلب که منجر به آریتمی های قلبی می شوند، بیماری هایی که در آن عضلات قلب دچار مشکل شوند، بیماری های عروق قلب در عروق کوچک و بزرگ که سبب بروز سکته ها یا نارسایی های قلبی می شوند و.... همگی از انواع بیماری های قلب و عروق هستند.

آیا بیماری های قلبی ارثی است؟

 کارشناس مسئول بیماری های قلب و عروق اداره بیماری های غیرواگیر وزارت بهداشت درباره سهم وراثت در بروز بیماری های قلبی و عروقی توضیح داد: بیماری های عروق کرونر قلب که به شکل زودرس در افراد درجه یک خانواده ظاهر می شود به شدت ارثی است. اگر مرد زیر ۵۵ سال و خانم زیر ۶۵ سال دچار بیماری عروق کرونر شده باشد و سکته قلبی کرده باشد یا ثابت شود که جداره عروق قلبش دچار رسوب چربی و کلسیم شده است، افراد نزدیک به این خانم و آقا و سایر اعضای نزدیک خانواده آنها باید حتما بررسی شوند تا دچار بیماری عروق کرونر زودرس نشوند. اقوام این خانم و آقا باید حتما شیوه زندگی خود را اصلاح کنند تا سهم عوامل خطر بیرونی را کاهش دهند.

وی افزود: برای این دسته از بیماران که بیماری کرونری قلب زودرس دارند یک غربالگری در اداره ژنتیک وزارت بهداشت داریم که وقتی آنها را شناسایی کردیم حتما افراد درجه یک خانواده شان را برای اجرای پروتکل های درمانی ارجاع می دهیم تا زیر چتر غربالگری قرار گیرند. بیماری های قلب و عروق جنین در غربالگری های مادر باردار مشخص نمی شود. در بچه هایی که زودرس به دنیا می آیند احتمال ابتلا به بیماری فشار خون بالا زیاد است و باید طی آموزش هایی که به مادر داده می شود این نکات هم به مادر گوشزد شود تا به تغذیه و سبک زندگی کودک توجه ویژه کند و از چاق شدن این کودک جلوگیری کند.

لزوم چکاپ های دوره ای فشارخون و قندخون

کارشناس مسئول بیماری های قلب و عروق اداره بیماری های غیرواگیر وزارت بهداشت درباره برنامه های وزارت بهداشت برای مبتلایان به بیماری های قلبی و عروقی، گفت: برنامه سلامت ما از شبکه های بهداشتی آغاز و تا مراکز جامع خدمات سلامت شهری ادامه دارد و در سامانه سیب فراخوان می دهیم تا افراد ۳۰ ساله و بالاتر را از نظر دیابت ، فشارخون (در دو نوبت)، چربی خون (کلسترول، LDL، HDL و تری گلیسرید) و ... بررسی کنیم. اگر نشانه های دیابت و فشار خون بالا وجود داشته باشد افراد تحت پوشش قرار می گیرند و به شکل دوره ای تحت بررسی قرار می گیرند. 

او ادامه داد: به عنوان مثال اگر کسی فشارخون بالا داشته باشد، به پزشک مرکز ارجاع داده می شود و فشارخون بیمار ۳ تا ۷ بار گرفته می شود و بعد اگر ثابت شود فشارخون بالا دارد، تحت مراقبت قرار می گیرد و هر ماه بررسی می شود و بعد از ثابت شدن فشار خون هر ۳ ماه یک بار تحت بررسی قرار می گیرد. کسانی که دچار پیش فشارخون بالا هستند هر سال و کسانی که فشار خون طبیعی دارند هر ۳ تا ۵ سال یک بار بررسی می شوند.

وی افزود: تمامی آزمایشاتی که در این زمینه برای شناسایی بیماران انجام می شود در شبکه بهداشتی رایگان است. همچنین تحویل دارو به افرادی که دچار فشارخون بالا هستند در روستاها به شکل رایگان انجام می شود.

عدد «فشارخون» خود را بدانید

 کارشناس مسئول بیماری های قلب و عروق اداره بیماری های غیرواگیر وزارت بهداشت درباره اجرای بسیج ملی کنترل فشارخون بالا که در تابستان سال ۱۳۹۸ انجام شد، تصریح کرد: آن بسیج با هدف آگاه سازی  شعار «عدد فشارخون خود را بدانید» انجام شد. فشارخون بالا یک بیماری بدون علامت است و ممکن است فرد سال ها با فشار خون بالا زندگی کند و اصلا متوجه بیماری خود نشود؛ بنابراین کسانی که دچار علائم افزایش فشار خون می شوند، آن علائم نشان دهنده ایجاد مشکل در ارگان های حیاتی بدن است. مثلا عروق مغز و چشم، کلیه ها، قلب و... درگیر می شود. بر این اساس برای اینکه بدانیم فشارخون بالا داریم یا نه، باید اقدام به اندازه گیری فشارخون خود کنیم و راه اندازی بسیج ملی کنترل فشارخون بالا برای این بود که مردم را حساس کنیم که اقدام به بررسی فشارخون خود کنند.

سماوات ادامه داد: ما نمی توانیم تنها با یک بار اندازه گیری فشارخون تصمیم بگیریم که فرد مبتلا به فشارخون بالا است یا خیر. از طرفی اندازه گیری فشارخون بالا چندین شرط دارد. زمانی که فعالیت بدنی داشته باشید، فشارخون شما افزایش می یابد. مثلا اگر فشارخون فردی که از مترو پیاده شده و پله ها را بالا آمده و سریع حرکت کرده را بگیریم، عددی که دستگاه به ما نشان می دهد، نمی تواند عدد واقعی فشارخون او باشد و قاعدتا بالاتر است و این طبیعی است که پس از فعالیت بدنی فشارخون افزایش یابد؛ بنابراین نیاز به بررسی فشارخون در یک بازه زمانی مشخص با رعایت شرایط مشخص است که اعداد فشارخون اشتباه نباشد.

شرایط صحیح اندازه گیری فشارخون

وی درباره شرایط صحیح اندازه گیری فشارخون، گفت: فرد نباید از نیم ساعت قبل از گرفتن فشارخون غذا خورده باشد، پیش از گرفتن فشارخون نباید فعالیت بدنی شدید کرده باشد، مثانه اش باید کاملا خالی باشد و احساس اجابت مزاج نداشته باشد، سیگار نکشیده باشد و قهوه و چای نخورده باشد. اگر این پیش شرط ها را رعایت کرده باشد می تواند در یک اتاق آرام در شرایطی که دستش روی یک تکیه گاه باشد و پاهایش روی زمین باشد، فشار را اندازه گیری کرده و ثبت کند. این کار باید چندین نوبت انجام شود و اگر متوسط این فشارها ۱۴۰ روی ۹۰ و بالاتر بود، این فرد احتمالا فشارخون بالا دارد و باید به پزشک مراجعه کند که تا بر اساس شرایط، پزشک برایش دارو تجویز کند.

دکتر سماوات افزود: به کسانی که در بسیج ملی کنترل فشارخون بالا، فشارشان را گرفتیم و عدد بالا بود، اعلام کردیم که احتمال دارد دچار فشارخون بالا باشید و بنابراین به مراکز بهداشتی مراجعه کنید تا چندین بار دیگر فشار شما را اندازه گیری کنند که شرایط دقیق شما مشخص شود.

مروری بر آمار و ارقام بیماری های قلبی و عروقی در کشور

 کارشناس مسئول بیماری های قلب و عروق اداره بیماری های غیرواگیر وزارت بهداشت با اشاره به اینکه آخرین مطالعات طرح استپس برای بررسی آمار و ارقام بروز بیماری های قلبی و عروقی در سال ۱۳۹۹ انجام شد، اظهار کرد: در این مطالعه مشخص شد که فشارخون بالا در افراد ۱۸ سال و بالاتر ۳۲ درصد، کلسترول خون بالا در افراد ۲۵ سال و بالاتر ۳۱ درصد، تری گلیسرید بالا در افراد ۲۵ سال و بالاتر ۳۹ درصد، قندخون بالا در افراد ۲۵ سال و بالاتر ۱۴.۱۵ درصد، کم تحرکی در افراد بالای ۱۸ سال و بالاتر ۵۴.۳ درصد، مصرف دخانیات در افراد بالای ۱۸ سال و بالاتر ۱۴ درصد، اضافه وزن در افراد بالای ۱۸ سال و بالاتر ۳۸ درصد، چاقی در افراد ۱۸ سال و بالاتر ۲۵ درصد و مصرف میوه و سبزی کمتر از ۵ سهم در روز در افراد بالای ۱۸ سال و بالاتر ۹۴ درصد است. این درصدها تقریبا در اکثر استان های کشور ما یکسان است.

سهم ۴۲ درصدی بیماری های قلبی در مرگ ها

کارشناس مسئول بیماری های قلب و عروق اداره بیماری های غیرواگیر وزارت بهداشت با بیان اینکه بیماری های قلبی و عروقی ۴۲ درصد عامل مرگ و میر در کشور است، گفت: مرگ ومیرهای زیر ۷۰ سال بالایی هم داریم اما این روند در ایران خیلی با آنچه که در دنیا رخ می دهد، متفاوت نیست. اقوام مختلفی در کشور ما زندگی می کنند که نوع زندگی، کار، تحرک، تغذیه و استرس های متفاوتی دارند و ما باید علل مختلفی که باعث افزایش فشارخون بالا در اقوام مختلف می شود را بررسی کنیم تا روی عوامل خطر کار کنیم. مثلا در یاسوج میزان مصرف نمک خیلی بالا بوده که در این نقطه برنامه ریزی مرتبط انجام شده است. اما موضوع عوامل خطر مرتبط با بروز بیماری های قلبی و عروقی چندوجهی است و تمام عوامل بر عهده وزارت بهداشت نیست و چند سازمان باید کمک کنند.

وی با اشاره به اینکه مردان بیش از زنان به بیماری های قلبی مبتلا می شوند، اظهار کرد: هورمون محافظت کننده استروژن در خانم ها تا سن یائسگی می تواند عوامل خطر بروز بیماری قلبی را کاهش دهد، اما پس از آن مردان و زنان تقریبا آمار یکسانی در زمینه بیماری های قلبی و عروقی خواهند داشت.

ارتباط مستقیم آلودگی هوا و افزایش بروز بیماری قلبی

دکتر سماوات درباره آثار آلودگی هوا بر بروز بیماری های قلبی و عروقی نیز بیان کرد: آلودگی هوا در ایجاد بیماری های عروق کرونر و آریتمی های خطرناک قلبی که منجر به مرگ های ناگهانی می شود تاثیرگذار است. به دلیل سرب موجود در آلودگی هوا، فشارخون بالا در افراد ایجاد شده و این عامل خطر است. ما معمولا عادت داریم تا زمانی که غول بیماری زا را به چشم نبینیم باور نکنیم و در مورد آلودگی هوا هم این موضوع صادق است. در سایر کشورهایی که به یکباره بحران آلودگی هوا ایجاد شد، موضوع آلاینده های کارخانه ای سهم عمده داشتند اما در ایران عمدتا موضوع آلودگی هوا توسط اتومبیل ها رخ می دهد. حتی روزهایی که به علت آلودگی هوا تعطیل می کنیم می بینیم که تعداد ماشین های بیشتری در خیابان ها وجود دارد و نمی پذیریم که اینها باعث بروز انواع بیماری ها می شود.

 کارشناس مسئول بیماری های قلب و عروق اداره بیماری های غیرواگیر وزارت بهداشت با تاکید بر اینکه آلودگی هوا هم یک موضوع چند وجهی است، گفت: برای کاهش آلودگی هوا نیازمند همکاری مردم و نهادهای مختلف درکنار یکدیگر هستیم. مثلا ما نیاز به توزیع مناسب جمعیت در کشور داریم. همه در کلانشهرها یا پایتخت جمع شده اند و همین عاملی برای افزایش آلودگی هوا در نقاطی خاص است. از سوی دیگر باید شبکه حمل و نقل کشور اصلاح شود تا بتواند پاسخگوی نیاز تردد مردم باشد.

افزایش بروز بیماری های قلبی در بهبودیافتگان کرونا

سماوات درباره تاثیر ابتلا به کرونا بر بروز بیماری های قلبی و عروقی، توضیح داد: ابتلا به بیماری کرونا، فشارخون افراد را تحت تاثیر قرار می دهد و خیلی از افرادی که فشارخون بالا هم نداشتند به واسطه ابتلا به کرونا به فشارخون بالا مبتلا شدند. در واقع فشارخون برخی بالا رفت و برای کسانی که فشارخون بالا داشتند، فشارخون شان تشدید شده و از کنترل خارج شد. از سوی دیگر ابتلا به کرونا و یا تزریق برخی واکسن های کرونا بویژه واکسن های فایزر و مدرنا سبب بروز کاردیومیوپاتی (تضعیف عضله قلب و به دنبال آن بروز نارسایی قلبی)، گرفتاری پریکارد ( اختلال در عملکرد لایه محافظ قلب)، ایجاد لخته خونی و آمبولی ریه می شد.

وی افزود: بروز لخته خون به دلیل تغییراتی بود که در سیستم گردش خون رخ می داد. به عنوان مثال علاوه بر ابتلا به بیماری، تزریق واکسن آسترازنکا در افراد زیر ۵۰ سال هم می توانست لخته خون و مرگ ناگهانی ایجاد کند. به طور کلی عوارض ابتلا به کرونا در نقاط مختلف بدن رخ می داد تا جایی که در برخی نارسایی کلیوی هم رخ می داد و یکی از علل افزایش فشارخون هم گرفتاری کلیه بود.

نشانه های حمله قلبی را بهتر بشناسیم

 کارشناس مسئول بیماری های قلب و عروق اداره بیماری های غیرواگیر وزارت بهداشت درخصوص نشانه های ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی، اظهار کرد: بیماری های مادرزادی قلب درصورت حاد بودن به محض دنیا آمدن نوزاد مشخص می شود اما برخی بیماری های مادرزادی قلب و عروق ممکن است تا زمان بلوغ و حتی میانسالی هم مشخص نشود. مانند سوراخ بین دو دهلیز قلب که مبتلایان به این مشکل ممکن است در میانسالی با تنگی نفس به پزشک مراجعه کنند. در مورد بیماری های عروق کرونر که مهم ترین بیماری های قلب و عروق هستند، فرد ممکن است علامت های متفاوتی داشته باشد که یکی از آنها تنگی نفس به ویژه در هنگام راه رفتن است. مورد بعدی دردهای قفسه سینه است که غالبا در مرکز قفسه سینه احساس می شود. البته ممکن است در سمت چپ یا راست هم احساس شود. این دردها با فعالیت شروع می شود و وقتی فرد استراحت می کند برطرف می شود. در صورتی که این درد طول کشنده مربوط به قلب باشد و مثلا حدود ۲۰ دقیقه طول بکشد، آنقدر شدید است که حتما فرد را به بیمارستان می کشاند.

وی افزود: دردهای قفسه سینه درصورتی که در مرکز قفسه سینه رخ ندهد غالبا در شانه چپ و در موارد نادری در شانه راست احساس می شود که می تواند به بازو رسیده و در انگشت کوچک و انگشت حلقه هم احساس شود. درد حتی ممکن است در تمام فک و آرواره تحتانی احساس شود. این درد ممکن است با درد دندان اشتباه گرفته شود اما در صورتی که درد در تمام فک تحتانی بروز کند باید به پزشک مراجعه کنید. درد سر دل که با راه رفتن شروع می شود و با استراحت بهبود می یابد نیز برای معده نیست و باید حتما به پزشک مراجعه کنید تا از نظر قلبی بررسی شوید. بروز مشکلات قلبی در افراد سالمند می تواند با توهم همراه باشد که اگر اطرافیان متوجه رفتار متفاوت سالمند شدند باید به پزشک مراجعه کنند. سردرد شدید و ناگهانی هم می تواند نشانه افزایش فشارخون باشد که باید به دنبال آن فرد از نظر بیماری قلبی هم بررسی شود.

هنگام حمله قلبی چه کنیم؟

کارشناس مسئول بیماری های قلب و عروق اداره بیماری های غیرواگیر وزارت بهداشت، تاکید کرد: افرادی که قبلا هم دچار این مشکلات و یا حمله قلبی شده باشند احتمالا قرص های زیر زبانی در منزل دارند که باید استفاده کنند. البته حتما باید فشار خود را اندازه بگیرند و بعد اقدام به مصرف قرص زیرزبانی کنند. برای مصرف قرص زیر زبانی فشارخون نباید کمتر از ۱۰ باشد زیرا با مصرف قرص، فشارخون کاهش می یابد و درصورتی که فرد سکته قلبی کرده باشد و قرص هم مصرف کند، وسعت سکته قلبی افزایش خواهد یافت. تا رسیدن اورژانس یا فراهم شدن شرایط برای بردن بیمار به بیمارستان، امکان سه بار استفاده از قرص زیر زبانی وجود دارد اما برای هر بار استفاده از قرص زیر زبانی باید فشارخون گرفته شود.

او تاکید کرد: در آن شرایط بیمار مجاز به مصرف خوراکی نیست و تنها می تواند مقدار اندکی آب برای مصرف قرص بنوشد. برخی افراد به دنبال بروز دردهای قلبی ممکن است حالت تهوع داشته و یا استفراغ کنند که اگر به بیمار آب بدهیم ممکن است مقداری از آن وارد ریه شده و آسپیره رخ دهد و ریه فرد هم درگیر شود. فرد با داشتن علائم فوق الذکر به هیچ عنوان نباید حرکت کند. باید با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرند و در صورتی که امکان تماس گرفتن با اورژانس برایشان وجود نداشت حتما از اطرافیان کمک بخواهند و بدون اینکه خودشان راه بروند با کمک اطرافیان سوار خودرو شده و به نزدیک ترین بیمارستان بروند. افرادی که به شکل ناگهانی دچار دردهای شدید می شوند به هیچ عنوان نباید راه بروند و یا از پله پایین و بالا بروند زیرا با تحرک فشار خون شان افزایش می یابد.

سماوات افزود: گاهی جوان ترها از داروها یا موادی که غیرقانونی است را استفاده می کنند. این مواد شامل ال اس دی، شیشه، کوکائین و ... است که می تواند سبب بروز ایست قلبی یا سکته مغزی شود. در مورد داروهای بدن سازی، برخی اسیدهای آمینه مصرف می کنند که این اسیدهای آمینه می تواند آریتمی قلبی خطرناک ایجاد کند. بنابراین تاکید می کنیم کمتر از این داروها استفاده کنند و بیشتر سعی کنند پروتئین های سالم مانند تخم مرغ و گوشت مصرف کنند.

او درباره برنامه کنترل عوامل خطرزای بیماری های قلبی در کارکنان دولت هم بیان کرد: یکی از فعالیت های ما این بود که بیاییم و آموزش این عوامل خطر را در قالب آموزش ضمن خدمت بیاوریم که ۱۶ امتیاز برای این کار برای کارکنان دولت درنظر گرفته شد و کتابی آموزشی در این راستا تدوین شد و در اختیار کارمندان دولت قرار گرفت. این اقدام در آن مقطع مفید بود و مورد استقبال قرار گرفت. استراتژی ما این بود که سبک زندگی سالم را گسترش دهیم که این هم یکی از فعالیت های این شاخه بود.

نقش خود افراد در پیشگیری از بروز بیماری های قلبی و عروقی

کارشناس مسئول بیماری های قلب و عروق اداره بیماری های غیرواگیر وزارت بهداشت با اشاره به نقش خود افراد در پیشگیری از بروز بیماری های غیرواگیر به ویژه بیماری های قلبی و عروقی، گفت: افراد باید نسبت سلامت خود حساس باشند. زیرا اولین کسی که سلامت ما را حفظ می کند، خودمان هستیم. باید با استرس ها کنار بیاییم و مسائل را خیلی بزرگ نکنیم. زیرا استرس در وقوع بیماری های مرتبط با قلب و عروق به ویژه فشارخون موثر است. استرس های مداوم باعث افزایش فشارخون و قندخون می شوند و این دو مهم ترین عوامل خطر بیماری های قلبی و عروقی هستند.

منبع: ایسنا

منبع : همشهری آنلاین

اخبار گوناگون در برخط