شلیک تحریم به بیماران ایران

شلیک تحریم به بیماران ایران

۱۱ مهر ۱۴۰۱ - ۱۲:۲۷ زمان مطالعه : 11 دقیقه
سرویس اجتماعی - سخنگوی سابق وزارت بهداشت، دلایل مستند تحریم دارویی ایران از سوی آمریکا به‌ویژه در بحران کووید ۱۹ و آسیب‌های جبران‌ناپذیر این تحریم‌ها را تشریح کرد.

به گزارش سرویس اجتماعی برخط نیوز به نقل از همشهری -  متخصصان و فعالان حوزه سلامت، تحریم های ایالات متحده علیه ایران را جنایت جنگی خاموش و پنهان این دولت علیه مردم کشور می دانند که طی سال های اخیر به صورت هدفمند به ویژه در حوزه دارو ادامه داشته است؛ هر چند که سیاستمداران آمریکایی بارها اعلام کرده اند: «آمریکا موادغذایی و دارویی ایران را تحریم نکرده» اما شواهد و مستندات نشان می دهد این مسئله تنها ادعایی روی کاغذ بوده و در میدان عمل، واردات دارو، مواداولیه دارویی و تجهیزات پزشکی به ویژه از سال ۹۷ به بعد با شدت بیشتری محدود و حتی متوقف شده است. برایان هوک، نماینده ویژه وقت وزارت خارجه آمریکا در امور ایران پس از خروج ایالات متحده از برجام، تحریم های دارویی این کشور علیه ایران را رد کرد، اما سیدراضی نوری، عضو اسبق کمیسیون کشاورزی، همان زمان در پاسخ به این ادعا گفته بود: «آن چیزی که ما در عمل می بینیم خلاف گفته برایان هوک است. هم اکنون برای تهیه داروهای بیماری های صعب العلاجی مثل سرطان یا ام اس در داخل کشور مشکل داریم؛ حتی ماده اولیه این داروها به ما داده نمی شود که بتوانیم براساس آن نمونه ایرانی را تولید کنیم.»

سند دیگر رد این ادعا گزارشی است که مهر ۱۴۰۰ گزارشگران سازمان ملل درباره تحریم های آمریکا علیه بیماران در ایران منتشر کردند. در این گزارش به تصمیم یک شرکت داروسازی سوئدی برای لغو ارسال محموله باندهای پزشکی به ایران (برای مراقبت از بیماران مبتلا به ای. بی یا بیماری پروانه ای) به دلیل تحریم های آمریکا اشاره شده است؛ تحریم هایی که سیدحمیدرضا هاشمی، مدیرعامل خانه بیماران پروانه ای پیش از این گزارش و در خرداد ۱۴۰۰ به آن اشاره کرده و گفته بود: «در سال های اخیر بیماران پروانه ای با مشکلاتی مواجه بوده اند که بخش عمده آن به تحریم ها مربوط می شود. با خروج یکجانبه آمریکا از برجام، تحریم ها یکباره افزایش پیدا کرد و از خرداد ۹۷ تا خرداد ۹۸ به دلیل افزایش تحریم ها ۱۵ نفر از بیماران پروانه ای به علت نداشتن پانسمان جان خود را از دست دادند.»

پاندمی کوویدـ ۱۹ هم جدیدترین سند تأیید تحریم های آمریکایی علیه ایران است. درحالی که دولت دوازدهم برای خرید واکسن از کوواکس (نهاد هماهنگ کننده تهیه واکسن کوویدـ ۱۹ زیرنظر سازمان بهداشت جهانی) ۷ خان رستم را برای واریز پول طی کرد، اما در نهایت کشورهایی که قرار بود واکسن به این نهاد تحویل بدهند بدعهدی کردند و دست ایران هم به مانند دیگر کشورها از تامین واکسن خالی ماند. همان زمان اقدامات جدی برای خرید مستقیم از شرکت های سازنده آغاز شد، اما باز هم تحریم ها، تنگنای عجیبی را برای خرید و تامین واکسن های کرونا رقم زد.

همان زمان حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت مجلس تحریم ها را دلیل تامین نشدن به موقع واکسن های کرونا عنوان کرده و گفته بود: «کشورهای دیگر به ایران واکسن ندادند؛ حتی چون تحریم بودیم به چین هم اجازه نمی دادند به ایران واکسن بدهد. البته تا زمانی که ایران واکسنی تولید نکرده بود، این تحریم ها ادامه داشت، اما بعد از اینکه آمریکایی ها احساس کردند ایران در حال تولید واکسن های بومی خودش است، تحریم واکسن را حذف کردند.» هر چند کارشناسان سازمان ملل هم در گزارش خود، اقدام شرکت ها برای همکاری با تحریم های آمریکا را نقض تعهدات بین المللی برای تضمین اجرای حقوق بشر عنوان کردند، اما این موارد تنها نمونه هایی از آثار زیانبار این تحریم ها علیه مردم ایران به شمار می رود.

طی سال های اخیر تامین داروی بیماران خاص، صعب العلاج، سرطانی و حتی قطعات تجهیزات پزشکی ازجمله دستگاه های ام آرآی، سی تی اسکن، رادیولوژی و آنژیوگرافی هم با چالش های سختی همراه بوده است. به گفته کیانوش جهانپور، سخنگوی سابق وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو، آمریکا همیشه پشت این نفاق که «دارو برای ایران تحریم نیست» پنهان شده، اما ۴ دلیل مستند و بحران کوویدـ ۱۹ ثابت می کند که ما طی سال های اخیر شدیدترین تحریم های دارویی را پشت سرگذاشته ایم و آسیب های جانی این تحریم ها هیچ زمانی جبران نخواهد شد. او به جزئیات بیشتری درباره این تحریم ها اشاره کرده است.

آثار منفی تحریم، صفر نمی شود

«تحریم در حوزه سلامت به ویژه دارو، اثرات کوتاه، میان و بلندمدتی دارد. البته با توجه به اینکه تحریم ها ناگهانی اعمال می شوند، بیشترین تأثیر ملموس را در کوتاه مدت برجای می گذارند.» جهانپور با بیان این مطلب درباره آثار منفی تحریم ها می گوید: «با توجه به اینکه حدود ۳ درصد حجم دارویی کشور، حدود ۴۰ درصد مواداولیه و درصد زیادی از تجهیزات پزشکی وارداتی هستند، این تحریم ها بلافاصله تأثیر خودشان را در حوزه دارو طی کوتاه مدت نشان می دهند.

در گام اول ثبت سفارش مواداولیه یا خرید دارو مختل می شود و در گام بعدی اختلال در روند واردات مواداولیه صورت می گیرد که به صورت میان مدت در داروهای تولید داخل اثرگذار است؛ به همین دلیل بیشترین تأثیر در ماه های اولیه تحریم وجود دارد.» البته به گفته او بار تحریم ها به تدریج کاهش پیدا کند، اما آثار منفی آن هیچ زمانی صفر نخواهد شد: «برای بسیاری از اقلام ممکن است تمهیداتی اندیشیده یا راهکارها و مسیرهای موازی برای واردات دارو درنظر گرفته شود. ظرفیت های تولید داخل هم می تواند افزایش پیدا کند و این عوامل باعث می شود که به تدریج و با گذشت زمان نسبت به شروع تحریم ها، تأثیر منفی آن با توجه به فعال شدن ظرفیت های داخلی و راهکاری بین المللی کمتر شود، اما هیچ زمانی صفر نمی شود. این مسئله به ویژه درباره داروها یا مواداولیه انحصاری، همچنین داروهای جدید ادامه دارد.»

مشکلات بیماران نادردر تحریم

سخنگوی سابق وزارت بهداشت درباره اینکه کدام دسته از بیماران بیشترین ضرر را از این تحریم ها متحمل شدند، گفت: «بیمارانی که نیاز بیشتری به دارو دارند یا بیمارانی که وابسته به داروهای وارداتی هستند، آسیب پذیرترند. بیماران دارای بیماری های مزمن و صعب العلاج به صورت دائم از دارو استفاده می کنند و تحریم ها در روند تامین دارو و حتی نرخ داروی موردنیاز آنها اختلال ایجاد می کند. بیماران صعب العلاج، خاص و مزمن هم قطعا بر اثر این تحریم آسیب می بینند.» اما به گفته جهانپور بیش از همه، بیماران نادر در معرض آسیب جدی قرار دارند؛ چراکه اغلب داروها یا ملزومات پزشکی موردنیاز آنها به صورت انحصاری تولید می شود و تعدادشان هم در دنیا کم است: «در این باره حتی اگر مشکلات بیماران خاص و صعب العلاج از مسیرهای موازی قابل حل باشد، خسارت ها و آسیبی که به افراد دارای بیماری های نادر وارد می شود، به راحتی قابل جبران نیست. نمونه این مسئله بیماران پروانه ای و پانسمان آنها بود که به عنوان یک مورد از این آسیب ها می توان به آن اشاره کرد که کماکان هم این مشکل ادامه دارد.»

۴ دلیل برای اثبات تحریم های دارویی

«اینکه می گویند ایران پس از خروج ایالات متحده از برجام هیچ تحریمی برای دارو و ملزومات پزشکی نداشته، تنها یک ادعای روی کاغذ و به طور محرز و مستند واهی و دروغ است.» این نکته دیگری است که جهانپور به آن اشاره و ۴ دلیل را در این باره مطرح می کند: «اول اینکه در میدان عمل، بسیاری از شرکت ها به دلیل محدودیت ها و مشکلاتی که ممکن است برای آنها ایجاد شود یا به دلیل عواقب همکاری با ایران و شرکت های ایرانی، به طور واضح تعاملات شان را محدود یا متوقف می کنند. در این باره موارد متعدد مکتوب به شکل ای میل یا نامه های رسمی از شرکت های مختلف داریم که در همان ماه ها و هفته های اول تحریم های جدید (در سال ۹۷) اعلام کردند، همکاری شان را ادامه نمی دهند.» دومین دلیل هم به گفته سخنگوی سابق سازمان غذا و دارو، تهدید شرکت های دارویی اروپایی و آسیایی از سوی نهادهای وابسته به دولت ایالات متحده (به عنوان هسته اصلی تصمیم گیری علیه مردم ایران) است: «مواردی وجود دارد که این نهادها، شرکت های دارویی در نقاط مختلف دنیا را به طرق غیررسمی تهدید می کردند با شرکت های ایرانی یا دولت و وزارت بهداشت ایران همکاری نکنند.»

عامل دیگری که جهانپور برای رد ادعای تحریم نبودن ایران در حوزه دارو مطرح می کند، تحریم تبادلات مالی بین المللی است: «زمانی که بانک مرکزی، بانک ها و تبادلات مالی بین المللی یک کشور تحریم شود، حتی اگر روی کاغذ تحریمی وجود نداشته باشد، چنانچه شرکت هایی در کشورهای مختلف بخواهند مسیر همکاری با ایران را ادامه بدهند، عملا هیچ بانکی برای مدیریت تبادلات مالی وجود نخواهد داشت؛ به همین دلیل در چنین تعاملاتی وقفه و تأخیر در تامین دارو یا مواداولیه دارویی ایجاد خواهد شد و حتی ممکن است به طور کامل همکاری قطع شود.» چهارمین عامل هم به گفته او اعمال تحریم های دارویی تحت عنوان «کاربرد دوگانه» است: «در این باره مواردی وجود دارد که برخی شرکت ها دارو، مواداولیه و تجهیزات پزشکی را تحت عنوان مبهم و دروغین کاربرد دوگانه تحریم کردند؛ بسیاری از وسایل مرتبط با حوزه رادیولوژی، برخی مواداولیه شیمیایی، تجهیزات کارخانجات داروسازی تحت این عنوان مبهم یا دوگانه یا با تأخیر به ایران ارسال شدند یا اصلا وارد نشدند. با این ادعا آنها یک ابزار، وسیله، خط تولید یا ماده اولیه را با برچسب کاربرد دوگانه و اینکه می تواند به جز حوزه بهداشتی و دارویی، کاربرد دیگری هم داشته باشد، تحریم و مانع ارسال آن به کشور شدند. این وضعیت می تواند خط تولید دارو را با مشکل مواجه کند و کمبود آن را در کشور رقم بزند.»

در پاندمی کوویدـ ۱۹ هم تحریم ها ادامه داشت

البته به گفته جهانپور با وجود تمام ادعاهایی که درباره تحریم نبودن دارو و ملزومات پزشکی برای بیماران در ایران مطرح می شود، نمونه بارز این تحریم ها در بحران کوویدـ ۱۹ هم مشخص شد: «در همان ابتدای شیوع پاندمی، ثبت سفارش رسمی برای خرید ۵ میلیون کیت تشخیصی کوویدـ ۱۹ از کره جنوبی انجام شد؛ محصولی که نه کاربرد دوگانه داشت و نه قابل استفاده در مسیرهای غیرپزشکی بود، اما به ما ندادند و پاسخی که بانک کره ای در قبال اسناد اعتباری ایران داد رد شدن سفارش به دلیل قوانین تحریمی علیه ایران بود. به گفته سخنگوی سابق وزارت بهداشت موارد مشابه دیگری درباره واکسن و تامین ملزومات مورد نیاز برای تولید واکسن وجود دارد که همه آنها به دلیل همین تحریم های آمریکا یا متوقف یا با تأخیر مواجه شد: «خرید واکسن ابتدا از طریق کوواکس انجام می شد که نهاد تعاونی بین المللی وابسته به سازمان جهانی بهداشت بود. ثبت سفارش ایران هم به صورت مستقیم برای خرید واکسن بود و هیچ شبهه ای درباره آن وجود نداشت، اما انتقال پول و قسط اول پرداختی ایران برای پیش خرید واکسن ها به دلیل مشکلات نهاد تحریم کننده آمریکایی ۷۰ روز طول کشید و با مراودات متعدد و استفاده از اهرم های مختلف بین المللی به دشواری محقق شد.»

او تأکید می کند: «از این دست موارد بسیار است و حتی شرکت ها و نهادهای مختلف در کشور هم برای تولید و تامین دارو، فرآورده های بیولوژیک و ملزومات پزشکی مشکلات متعددی طی سال های اخیر داشته اند. ادعای نبود تحریم برای مردم ایران واهی است و آنچه تاکنون محقق شده از توانمندی های داخلی یا استفاده از ظرفیت های داخلی است؛ نه از این نظر که دولت ایالات متحده و نهاد تحریم کننده آمریکایی، تحریم های دارویی علیه ایران را اعمال نکرده باشند. ما از همان روزها، هفته ها و ماه های اول تاکنون همواره اعلام کرده ایم که تحریم تامین غذا، دارو و تجهیزات پزشکی و ملزومات موردنیاز بیماران در ایران و اقشار آسیب پذیر، همچنین زنان و کودکان ایرانی را تحت تأثیر قرار داده و تحریم نبودن ایران در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی یک دروغ بزرگ است.»

هزینه های غیرقابل جبران تحریم های دارویی

«تحریم ها باعث شد هزینه مضاعفی برای تبادلات مالی، گردش و چرخش مالی بر دوش دولت و مردم ایران قرار بگیرد که هنوز هم برقرار است. تغییر و جابه جایی ارز و تبادلات بین بانکی همه هزینه ساز و هزینه بر است و این مسئله پنهانی نیست. هر کسی که کوچک ترین ارتباطی با بازارهای بین المللی داشته باشد به راحتی می داند که چه میزان هزینه برای طی کردن مسیر عبور از تحریم به مردم ایران تحمیل شده و همچنان ادامه دارد.»

سخنگوی سابق وزارت بهداشت این مطلب را درباره هزینه های مالی تحریم ها می گوید، اما معتقد است در طول تحریم های دارویی علیه ایران، هزینه هایی رقم خورده که قابل جبران نیست: «ایجاد اختلال در مسیر تامین کیت تشخیصی، واکسن یا دارویی که موجب کندی یا تأخیر ورود آنها به ایران شود، آسیب جسمی و حتی جانی برای افراد و بیماران داشته و دارد. این آسیب ها ممکن است در آن بازه زمانی به هیچ عنوان قابل جبران نباشد و هیچ زمانی هم قابل محاسبه مالی نیستند. ضررهای انسانی و جانی که وارد می شود به نوعی جنایت جنگی پنهانی است که تحت لوای تحریم های مالی و اقتصادی علیه جان انسان ها، اقشار آسیب پذیر و بیماران مزمن و صعب العلاج، کودکان و زنان و... ایجاد شده و همه اینها می توانست درصورت نبود تحریم ها اتفاق نیفتد.»

کیانوش جهانپور درباره راهکار کاهش آثار منفی این تحریم ها تأکید می کند: «با توجه به اینکه ما حداقل در ۳، ۴ دهه اخیر در سیستم نظام سلامت تجربه خودمان را داریم و بحران کوویدـ ۱۹ به عنوان تجربه بین المللی به آن اضافه شده، باید تلاش کنیم کالای استراتژیک موردنیاز کشور را فارغ از محاسبات اولیه اقتصادی به صورت بومی تولید کنیم؛ در غیراین صورت و در شرایط مختلف ازجمله تحریم یا بحران های بین المللی به تعبیر برخی، ما را وسط رودخانه بحران پیاده خواهند کرد. در حوزه تامین کالاهای استراتژیک که دارو، تجهیزات و ملزومات پزشکی هم بخشی از آنهاست نباید به امید بازارهای بین المللی بنشینیم و در این باره حمایت قطعی و جدی از تولید داخل ضرورت دارد.»

منبع: روزنامه همشهری

منبع : همشهری آنلاین

اخبار گوناگون در برخط