فناوری پیشرفته ای که غذا را در فضا سالم نگه می دارد -  نجات مزارع  از آفات بدون استفاده از سموم
سرویس علم و فناوری - فناوری پیشرفته پرتوها سال‌هاست برای افزایش طول‌مدت نگه‌داری محصولات نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. کاربرد آن حتی به ایستگاه بین‌المللی فضایی نیز رسیده و ناسا برای ماندگاری مواد غذایی فضانوردان از این روش استفاده می‌کند. کشور ما در استفاده ازین فناوری در چه نقطه‌ای قرار دارد؟

به گزارش سرویس علم و فناوری برخط نیوز به نقل از فارس - سرویس علم و پیشرفت  مبارزه با آفت ها در کشاورزی یک نیاز حیاتی است. اما آفت کش هایی که در حال حاضر مورد استفاده قرار می گیرند، هم رد خود را روی محصولات باقی می گذارند و هم آسیب های متعددی به محیط زیست وارد می کنند. به همین خاطر محققان در کشورهای پیشرفته از روش های نوین برای آفت کشی استفاده می کنند که یکی از اصلی ترین آن ها، به کارگیری پرتوهای هسته ای است؛ پرتوهایی که هم آفت ها را به شکل موثری از بین می برند و هم هیچ نوع آسیبی متوجه محصول و محیط زیست نمی کنند. اما این تنها کاربرد پرتوها درصنعت کشاورزی نیست؛ این فناوری پیشرو سال هاست برای افزایش طول مدت نگه داری محصولات نیز مورد استفاده قرار می گیرد. کاربرد آن حتی به ایستگاه بین المللی فضایی نیز رسیده و ناسا برای ماندگاری مواد غذایی فضانوردان از این روش استفاده می کند. 

اما کاربرد پرتوها در صنعت کشاورزی کشور ما چه وضعیتی دارد و آیا توانسته ایم این فناوری پیشرفته را در خدمت صنعت غذایی قرار دهیم؟ 

* میان تولید علم و صنعتی شدن در بخش کشاورزی فاصله زیاد است

«پژمان شیرمردی»، معاون سازمان انرژی اتمی و مدیر عامل شرکت کاربرد پرتوها می گوید:در بخش کشاورزی میان تولید علم و مقالات و تجاری شدن محصولات و ایجاد فناوری فاصله وجود دارد و تحقق این هدف نیاز به تلاش بیشتری دارد؛ برای این موضوع هم ما سند راهبردی تعیین کردیم. ما دراین سند راهبردی کشور را  از نظر ظرفیت محصولات کشاورزی تولید شده آمایش کردیم.  ۱۲ اولویت برای کشور تعیین شده که ما در این ۱۲ نقطه در فاز اول رویکردمان این است سامانه های پرتودهی الکترون و گاما را با مشارکت بخش خصوصی نصب بکنیم که بتوانیم با پرتودهی محصولات کشاورزی ظرفیت انبارمانی محصولات کشاورزی را افزایش بدهیم؛ مدت زمان نگهداریشان تا قبل از فساد را افزایش بدهیم که این موضوع هم به اقتصاد کمک میکند، هم اقتصاد کشور را سامان می دهد و هم می تواند محصول صادراتی را برای کشور  تأمین بکند. همچنین باعث می شود که کشاورز ما در موعد مشخص و موعد ضروری محصولش را به بازار عرضه کند که آسیب نبیند.

* حل مشکلات کشاورزی، اولویت اول

معاون سازمان انرژی اتمی می گوید: حوزه کاربرد پرتوها که در اصل حوزه غیر نیرو ( Non power) صنعت هسته ای است، چهار پنج حوزه را پوشش می دهد. حوزه کشاورزی و مواد غذایی، حوزه سلامت ، حوزه صنعت و... اینها حوزه هایی هستند که امروز هم در کشور نیاز به حل مشکلاتشان داریم و هم در دنیا به صورت جدی در موردشان کار می شود. بنابراین بایستی با یک برنامه بلندمدت برای حل مشکلات این حوزه ها پیش برویم، اما با اولویت کشاورزی و مواد غذایی. زیرا در کشور ما در سال گذشته ۱۲۱ میلیون تٌن محصولات زراعی، باغی، شیلات و پروتئینی تولید شده است. یکی از حلقه های تأمین این زنجیره بحث کاربرد پرتوها و پرتودهی است که می تواند در این خصوص ورود پیدا کند. امروز متأسفانه استفاده از مواد شیمیایی برای نگهداری مواد غذایی و افزایش انبارداری به طور فزاینده ای در این بخش  بیمارزایی کرده و زیان عمده ای را به جامعه وارد می کند. اما با استفاده از پرتوها می توانیم اصطلاحاً غذاها را استریل کرده و بار میکروبی شان را کاهش دهیم. حشرات و آفاتشان را کاهش دهیم بدون اینکه از مواد شیمیایی به عنوان آفت کش استفاده کرده باشیم. بطوری که هیچ گونه مواد شیمیایی در محصول باقی نخواهد ماند.

* نجات مزارع کشاورزی از آفات بدون استفاده از سموم

به گفته شیرمردی، در بخش هایی از کشاورزی تحقیقات خوبی انجام شده به عنوان مثال در تولید گونه های مقاوم در مقابل تنش های خشکی و شوری خاک  تحقیقات موثری در حال انجام است؛ در مباحث مربوط به روش اس آی تی برای کاهش سموم محصولات کشاورزی و آفت کش ها ما می توانیم با استفاده از پرتودهی برخی از حشرات مانند مگس میوه مدیترانه و همچنین کرم گلوگاه انار برخی از آفات مرکبات را کم کنیم. با استفاده از این روش عملاً میزان آفت کش کم می شود چون این روش یک روش کاملاً سالم است که حشره را با پرتو عقیم می کنیم و هنگامی که رهاسازی می شود در مزارع چون قدرت بارورسازی ندارد جمعیت این حشرات به مرور زمان کم می شود؛ ضمن اینکه هیچگونه آفت کش و ماده سمی برای کنترل آفات استفاده نکردیم. در این بخش تولید بذرهای هیبریدی همچنین در حوزه بحث ماهیان با استفاده از تکنیک تک جنسی زائی تولید ماهیان ماده به خاطر اینکه وزن بیشتری دارند با استفاده از این پرتوها انجام شده کار تحقیقاتیش  به پایان رسیده و آماده تجاری سازی هست در بخش تولید گل های زینتی گیاهان زینتی نیز گونه هایی تولید شده که از نظر ظاهر زیباتر از گونه های معمول هستند. در بخش رادیوواکسن ها رادیوواکسن تب برفکی با توجه به اینکه تب برفکی یکی از بیماری های مهم دام است این رادیوواکسن می تواند به هرحال به جلوگیری از ابتلای دام به این بیماری خطرناک کمک کند؛ بنابراین این حوزه، حوزه بسیار گسترده ای است.

*  استفاده حداکثری از آب موجود در خاک با مواد رادیواکتیو

ویژگی اصلی که باعث استفاده از این مواد در صنعت کشاورزی می شود، این است که می تواند بدون اینکه ضرری برای بدن انسان داشته باشد، نتایج مطلوبی را به همراه داشته باشد. زیرا بدون استفاده از سموم شیمیایی می توان با بسیاری از حشرات و آفات مبارزه کرد. همچنین با استفاده از مواد رادیو اکتیو می توان در گیاهان خاصیتی را ایجاد کرد که از حداکثر آب موجود در خاک استفاده کنند. به این ترتیب علاوه بر کاهش آب مصرف و هزینه های تولیدی مانع از هدر رفتن آب خواهیم شد. همچنین در بخش کشاورزی می توان برای کنترل حشرات، افزایش تولید موادغذایی و کاهش میزان کود از انرژی هسته ای استفاده کرد و کیفیت موادغذایی را تا حد زیادی افزایش داده و مدت زمان نگهداری و سالم ماندن آن ها را بالا برد.

فناوری پیشرفته ای که غذا را در فضا سالم نگه می دارد -  نجات مزارع  از آفات بدون استفاده از سموم

منبع : خبرگزاری فارس